Khai thác tài sản trí tuệ để gia tăng năng lực cạnh tranh
Trong bối cảnh đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, việc chủ động tra cứu thông tin, đăng ký bảo hộ, xây dựng chiến lược quản trị tài sản trí tuệ, đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với doanh nghiệp, trường đại học và các tổ chức nghiên cứu.
Trong hai ngày 21 và 22/5/2026, tại TP.HCM, Cục Sở hữu trí tuệ (SHTT) phối hợp cùng Hội Sáng chế Việt Nam và Trung tâm Phát triển dịch vụ và Khai thác hạ tầng KH&CN (Bộ KH&CN), tổ chức chương trình tập huấn chuyên sâu về tra cứu thông tin, xác lập quyền, quản trị và thương mại hóa tài sản trí tuệ (TSTT).
Chương trình gồm 4 chuyên đề trọng tâm: Quy định pháp luật, thủ tục đăng ký và tra cứu thông tin sáng chế; Quy định pháp luật và tra cứu thông tin kiểu dáng công nghiệp; Đăng ký và tra cứu thông tin nhãn hiệu; Quản trị và thương mại hóa TSTT trong doanh nghiệp (DN) và trường đại học (ĐH).
Phát biểu tại chương trình, ông Trần Giang Khuê, Trưởng Văn phòng miền Nam, Cục SHTT nhấn mạnh, trong bối cảnh kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, TSTT đang trở thành nguồn lực cốt lõi quyết định năng lực cạnh tranh của mỗi quốc gia, DN và trường ĐH.
Tuy nhiên, để biến ý tưởng sáng tạo hay kết quả nghiên cứu thành tài sản có giá trị trên thị trường, các tổ chức và cá nhân cần vượt qua nhiều rào cản về pháp lý, kỹ năng tra cứu thông tin, xác lập quyền, cũng như năng lực quản trị và khai thác thương mại TSTT.
Theo ông Trần Giang Khuê, chương trình được thiết kế theo hướng toàn diện và thực tiễn, tập trung vào ba trụ cột chính gồm: tra cứu thông tin, xác lập quyền và quản trị - thương mại hóa TSTT.
“Chúng tôi kỳ vọng, thông qua chương trình tập huấn này, các đại biểu và học viên sẽ được trang bị thêm kiến thức nền tảng vững chắc, cùng kỹ năng thực hành, để áp dụng trực tiếp vào hoạt động quản lý, nghiên cứu và sản xuất kinh doanh tại đơn vị mình”, ông Trần Giang Khuê chia sẻ.
Tại chương trình, bà Lê Thị Thanh Tâm, giảng viên luật Học viện Phụ nữ Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh đổi mới sáng tạo (ĐMST) phát triển mạnh mẽ, công tác quản trị TSTT tại trường ĐH và DN cần được triển khai bài bản, đồng bộ.
Theo bà Lê Thị Thanh Tâm, các đơn vị cần đẩy mạnh phổ biến kiến thức SHTT thông qua đào tạo, hội thảo, truyền thông nội bộ. Đồng thời, đưa nội dung này vào chương trình sinh hoạt đầu khóa cho sinh viên, nhằm nâng cao nhận thức về giá trị của TSTT trong học tập, nghiên cứu và khởi nghiệp.
Bà Lê Thị Thanh Tâm cũng đề xuất tăng cường ứng dụng phần mềm quản lý TSTT, xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ tra cứu và kết nối chuyển giao công nghệ cho DN. Đối với các đề tài nghiên cứu ứng dụng, cần xác định rõ đầu ra TSTT như sáng chế, giải pháp hữu ích hoặc sản phẩm có khả năng thương mại hóa. Ngoài ra, xây dựng phương án ứng dụng ngay từ đầu, để nâng cao khả năng chuyển giao kết quả nghiên cứu vào thực tiễn.
Theo bà Lê Thị Thanh Tâm, các trường ĐH và DN cần xây dựng bộ phận chuyên trách về SHTT, hoàn thiện cơ chế quản lý minh bạch, linh hoạt và có chính sách khuyến khích phù hợp nhằm thúc đẩy ĐMST. Việc tăng cường liên kết giữa nhà trường và DN, đánh giá giá trị khoa học - thương mại của TSTT và phát triển sàn giao dịch công nghệ, sẽ góp phần thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Chia sẻ tại chương trình, ông Nguyễn Thanh Bình, Phó Chủ tịch Hội Sáng chế Việt Nam lưu ý, để bảo vệ hiệu quả kiểu dáng công nghiệp đã được cấp văn bằng bảo hộ, chủ sở hữu cần chủ động theo dõi thị trường, nhằm kịp thời phát hiện các hành vi sao chép, làm giả hoặc sử dụng trái phép. Khi phát hiện dấu hiệu xâm phạm, DN cần nhanh chóng đề nghị các cơ quan chức năng như quản lý thị trường, thanh tra KH&CN, cảnh sát kinh tế, hải quan hoặc UBND các cấp, áp dụng biện pháp xử lý phù hợp theo quy định pháp luật.
Theo ông Nguyễn Thanh Bình, việc chủ động phối hợp với cơ quan chức năng thông qua cung cấp tài liệu, chứng cứ đầy đủ, sẽ góp phần nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm, bảo vệ TSTT và duy trì lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp trên thị trường.
Thông qua chương trình tập huấn, Ban tổ chức kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao nhận thức và hình thành tư duy mới về TSTT, không chỉ là công cụ pháp lý bảo hộ quyền, mà còn là tài sản chiến lược, có khả năng tạo ra giá trị kinh tế, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững./.