Bộ KH&CN hướng dẫn địa phương trước khi phân cấp toàn bộ thủ tục bưu chính về cơ sở

Hội nghị ở khu vực phía Bắc có sự tham dự của đại diện 17 Sở KH&CN và tại phía Nam có 14 Sở KH&CN, nhằm chuẩn bị cho việc chuyển giao toàn bộ thủ tục cấp phép bưu chính liên tỉnh và quốc tế về địa phương từ ngày 29/5 tới.

Tập huấn hỗ trợ địa phương về phân cấp thủ tục bưu chính

Theo ông Lã Hoàng Trung, Vụ trưởng Vụ Bưu chính, Bộ KH&CN, việc tổ chức tập huấn xuất phát từ yêu cầu triển khai đồng bộ Nghị quyết số 20 của Chính phủ về phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính (TTHC) và điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ KH&CN.

Cũng theo Vụ trưởng Vụ Bưu chính, việc phân cấp lần này gắn trực tiếp với yêu cầu cải cách hành chính theo Kết luận số 18-KL/TW ngày 02/4/2026 Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia và vay, trả nợ công, đầu tư công trung hạn 5 năm 2026 - 2030 gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng "2 con số”.
Theo đó, một trong những nhiệm vụ quan trọng được nêu tại Kết luận số 18-KL/TW ngày 02/4/2026 là đẩy mạnh phân cấp TTHC, bảo đảm cấp Bộ chỉ thực hiện không quá 30% tổng số TTHC thuộc lĩnh vực quản lý.

“Trong tháng 4, tất cả các bộ, ngành đã rất khẩn trương triển khai thực hiện việc phân cấp này. Đối với lĩnh vực bưu chính, chúng tôi đã rà soát kỹ các TTHC hiện hành theo Luật Bưu chính 2010, Nghị định 47/2011/NĐ-CP năm 2011 và Nghị định 25/2022/NĐ-CP năm 2022”, ông Lã Hoàng Trung cho hay.

Theo quy định trước đây, các TTHC trong lĩnh vực bưu chính được chia thành hai nhóm: Nhóm thứ nhất là các TTHC cấp giấy phép bưu chính và văn bản chấp nhận thông báo hoạt động bưu chính nội tỉnh do các Sở KH&CN cấp; Nhóm thứ hai là các TTHC cấp giấy phép bưu chính và văn bản chấp nhận thông báo hoạt động bưu chính liên tỉnh và quốc tế do Bộ KH&CN cấp. Mỗi nhóm gồm bảy (07) TTHC như cấp mới, cấp sửa đổi bổ sung, cấp lại do hết hạn…

Như vậy từ trước đến nay, các TTHC trong lĩnh vực bưu chính đã được phân cấp 50% cho địa phương giải quyết. Để đạt yêu cầu phân cấp tối thiểu 70% TTHC cho địa phương, Vụ Bưu chính đã rà soát, tham mưu với Lãnh đạo Bộ sẽ phân cấp toàn bộ TTHC liên quan đến giấy phép bưu chính và văn bản chấp nhận thông báo hoạt động bưu chính liên tỉnh và quốc tế cho địa phương.

Trước khi quyết định phân cấp hoàn toàn, Vụ Bưu chính đã tổ chức họp trực tuyến với các Sở KH&CN vào ngày 15/4/2026 để lấy ý kiến. Tại cuộc họp này, nhiều địa phương đề nghị tiếp tục để Bộ xử lý giấy phép quốc tế vì tính chất phức tạp. Chỉ có Hà Nội và TP.HCM mạnh dạn đề xuất nhận toàn bộ thẩm quyền.

Tuy khó hơn giấy phép nội tỉnh nhưng không phải địa phương không làm được. Sau khi cân nhắc kỹ, Bộ KH&CN quyết định phân cấp 100% và tổ chức tập huấn để hỗ trợ các địa phương triển khai.

Theo thống kê của Vụ Bưu chính, hiện nay, các Sở KH&CN đang cấp khoảng 430 giấy phép nội tỉnh, trong khi Bộ quản lý khoảng 760 giấy phép liên tỉnh và quốc tế, trong đó có khoảng 120 giấy phép quốc tế. Đáng chú ý, khoảng 75% số doanh nghiệp (DN) bưu chính có trụ sở chính tại tại Hà Nội và TP.HCM.

Ngoài phân cấp, lãnh đạo Vụ Bưu chính cho biết Bộ KH&CN cũng triển khai mạnh việc cắt giảm điều kiện kinh doanh và chi phí tuân thủ. Hai điều kiện về nhân sự và tài chính đã được đề xuất bãi bỏ khỏi hồ sơ cấp phép. Đồng thời, Bộ KH&CN đã gửi văn bản sang Bộ Tài chính đề xuất giảm khoảng 50-55% mức phí cấp phép bưu chính.

Theo lộ trình, các địa phương sẽ chính thức tiếp nhận xử lý thủ tục từ ngày 29/5/2026. Song song với đó, Bộ đang xây dựng dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi) và sẽ lấy ý kiến các địa phương trong tháng 5.

Nghị quyết 20 hiện nay có hiệu lực áp dụng trực tiếp. Trong quá trình triển khai, Vụ Bưu chính sẽ đánh giá tính hiệu quả, mức độ phù hợp của các quy định tai Nghị quyết 20 để có thể luật hóa hoặc điều chỉnh trong Luật Bưu chính (sửa đổi).

Hồ sơ “phải chứng minh được năng lực thật”

Thông tin chi tiết về quy trình thẩm định hồ sơ cấp phép bưu chính liên tỉnh và quốc tế, bà Hoàng Thị Hằng, Vụ Bưu chính, cho biết các cơ sở pháp lý để triển khai bao gồm Luật Bưu chính 2010, Nghị định 47/2011/NĐ-CP, Nghị định 25/2022/NĐ-CP và Nghị quyết 20/2026/NQ-CP. Sau ngày 29/5, các Sở KH&CN sẽ tiếp nhận đầy đủ 7 TTHC trong lĩnh vực bưu chính, gồm cả nội tỉnh, liên tỉnh và quốc tế.

Bà Hoàng Thị Hằng cho biết điểm quan trọng nhất trong quá trình thẩm định là đánh giá tính khả thi của phương án kinh doanh. “Hồ sơ không có công thức chấm điểm cứng nhắc mà đánh giá tổng thể. DN phải chứng minh được năng lực vận hành thực tế, từ mạng lưới, nhân lực đến quy trình chấp nhận, vận chuyển và phát”.

Đối với giấy phép quốc tế chiều về, yêu cầu còn chặt chẽ hơn. DN phải có hợp đồng với đối tác nước ngoài kèm tài liệu về tư cách pháp nhân của đối tác nước ngoài đã được hợp pháp hóa lãnh sự. “Mỗi quốc gia có cách thể hiện ngành nghề khác nhau nên cán bộ thẩm định phải đọc rất kỹ để xác định đối tác có thực sự hoạt động trong lĩnh vực bưu chính hay không”, bà Hằng lưu ý.

Một thay đổi đáng chú ý khác là thời gian xử lý hồ sơ được rút ngắn. Theo Nghị quyết 20, thời hạn cấp giấy phép mới giảm từ 20 ngày xuống còn 10 ngày; thủ tục xác nhận thông báo hoạt động giảm từ 10 ngày xuống còn 5 ngày. “Đây là áp lực rất lớn đối với địa phương, vì hồ sơ liên tỉnh và quốc tế thường phức tạp hơn nội tỉnh”, đại diện Vụ Bưu chính nhận định.

Những trăn trở của địa phương

Phần thảo luận tại các Hội nghị diễn ra sôi nổi khi nhiều địa phương đồng loạt nêu khó khăn trong quá trình chuẩn bị tiếp nhận nhiệm vụ mới. Tại hội nghị, ngày 18/5 tại Hà Nội, đại diện các Sở KH&CN tỉnh Tuyên Quang, Lai Châu, Lào Cai, Sơn La hay Thái Nguyên cho biết hầu như chưa từng phát sinh hồ sơ bưu chính liên tỉnh. Trên địa bàn chủ yếu chỉ có chi nhánh của các DN lớn hoạt động, chưa có DN độc lập xin giấy phép.

Trong khi đó, vấn đề nhân sự được xem là áp lực lớn nhất. Đại diện Sở KH&CN tỉnh Quảng Ninh cho biết toàn bộ lĩnh vực bưu chính, viễn thông và tần số vô tuyến điện hiện chỉ có ba cán bộ phụ trách, nhưng phải xử lý khối lượng hồ sơ rất lớn.

Nhiều ý kiến cũng tập trung vào các vướng mắc pháp lý liên quan thẩm quyền ký giấy phép, do quy trình nội bộ qua nhiều cấp khiến thời gian thực tế bị kéo dài, rất khó đảm bảo thời hạn 10 ngày như quy định.

Đại diện Sở KH&CN tỉnh Ninh Bình cho biết khối lượng giấy phép trong lĩnh vực tần số vô tuyến điện vốn đã rất lớn, nay thêm bưu chính liên tỉnh sẽ tạo áp lực nặng nề cho lãnh đạo sở.

Ngoài ra, nhiều tỉnh phản ánh thêm các khó khăn như thiếu kinh phí kiểm tra thực tế DN, thiếu cơ sở dữ liệu (CSDL) dùng chung và chưa có hướng dẫn thống nhất về minh chứng hồ sơ.

Đại diện Thanh Hóa kiến nghị Bộ sớm xây dựng CSDL trong lĩnh vực bưu chính, chia sẻ để các sở có thể tra cứu thay vì phải trao đổi thủ công bằng văn bản. Bắc Ninh đề xuất Luật Bưu chính (sửa đổi) cần siết chặt hơn điều kiện cấp phép, quản lý các hoạt động của DN bưu chính chặt chẽ hơn để bảo đảm cạnh tranh lành mạnh.

Qua hai hội nghị, Vụ trưởng Lã Hoàng Trung cho biết đơn vị đã tổng hợp các vấn đề chính được đại diện các Sở nêu ra. Vụ Bưu chính sẽ hoàn thành công bố TTHC thống nhất trước ngày 20/5; tiếp tục làm việc với Bộ Tài chính để sửa quy định thu phí; phấn đấu triển khai CSDL ngành trong năm 2026; đồng thời nghiên cứu bổ sung các quy định để xử lý các vướng mắc phát sinh do các Sở nêu ra vào dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi).

Ông Lã Hoàng Trung khẳng định Bộ sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ các Sở KH&CN trong quá trình triển khai việc phân cấp giải quyết TTHC trong lĩnh vực bưu chính tại địa phương./.

HH