Công nghệ chiến lược: Động lực mới cho nông nghiệp xanh, thông minh

Phát biểu tại Hội nghị triển khai công nghệ chiến lược diễn ra sáng 18/5, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn ThaiBinh Seed cho biết, sau hơn nửa thế kỷ phát triển, ThaiBinh Seed luôn kiên định với con đường phát triển dựa trên khoa học công nghệ.

“Là một doanh nghiệp khoa học công nghệ, chúng tôi nhận thức rất rõ rằng: Nếu không làm chủ được công nghệ lõi, không đầu tư cho đổi mới sáng tạo thì nông nghiệp nói chung và doanh nghiệp nông nghiệp nói riêng sẽ rất khó cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu hóa, biến đổi khí hậu và yêu cầu cao về chất lượng nông sản và truy xuất nguồn gốc trên toàn thế giới hiện nay. Trong hơn nửa thế kỷ xây dựng và phát triển, ThaiBinh Seed luôn kiên trì theo đuổi con đường phát triển dựa trên khoa học công nghệ”, Chủ tịch ThaiBinh Seed Trần Mạnh Báo nhấn mạnh.

Doanh nghiệp này đã đầu tư xây dựng viện nghiên cứu cây trồng từ 25 năm trước, phát triển đội ngũ cán bộ chuyên ngành chuyên sâu, đồng thời liên kết chặt chẽ các viện nghiên cứu ở trong và ngoài nước. Đến nay, ThaiBinh Seed đã nghiên cứu, chọn tạo công nhận quốc gia và đưa vào sản xuất 40 giống cây trồng chất lượng cao, chiếm 20% diện tích gieo cấy lúa cả nước, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả cho người nông dân.

Ông Trần Mạnh Báo cũng cho biết thêm rằng mới đây trong buổi làm việc với một tập đoàn lớn của Trung Quốc, công ty này đã đánh giá rất cao ThaiBinh Seed: "Giống của chúng tôi gửi sang Việt Nam khảo nghiệm ở rất nhiều đơn vị nhưng không có một đơn vị nào làm một cách nghiêm chỉnh, bài bản và chuẩn quốc tế như của Tập đoàn ThaiBinh Seed".

Đẩy mạnh phát triển công nghệ chiến lược giai đoạn tới

Tuy nhiên, Chủ tịch ThaiBinh Seed cho rằng, những kết quả hiện nay mới chỉ là bước khởi đầu. Trước yêu cầu phát triển nông nghiệp xanh, giảm phát thải, thích ứng biến đổi khí hậu và cạnh tranh quốc tế, doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam cần bước sang giai đoạn phát triển công nghệ ở quy mô lớn hơn, hiện đại hơn và mang tính chiến lược hơn.

Ông Trần Mạnh Báo chia sẻ thêm về việc cách đây 20 năm đã đăng một bài viết trên Tạp chí Khoa học và Công nghệ Việt Nam của Bộ Khoa học và Công nghệ về việc ứng dụng khoa học và công nghệ trong nông nghiệp, tuy nhiên bây giờ không phải chỉ có ứng dụng mà phải chủ động phát triển công nghệ chiến lược trong điều kiện hiện nay.

Trong giai đoạn tới, ThaiBinh Seed xác định công nghệ sinh học phân tử, công nghệ gen, trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn sẽ là những công nghệ chiến lược cốt lõi của doanh nghiệp trong 10 năm tới.

“Mục tiêu của chúng tôi là rút ngắn thời gian chọn tạo giống từ 10 - 12 năm thì xuống còn khoảng 5 - 7 năm; tạo ra các giống cây trồng có năng suất cao, chất lượng tốt, chống chịu sâu bệnh, chịu hạn, chịu mặn và thích ứng với các điều kiện khắc nghiệt của biến đổi khí hậu”, ông Trần Mạnh Báo cho biết.

Trong giai đoạn 2026 - 2030, ThaiBinh Seed dự kiến đầu tư 500 tỷ đồng cho hạ tầng nghiên cứu, phòng thí nghiệm công nghệ sinh học, trung tâm dữ liệu và hệ thống khảo nghiệm thông minh.

“Chúng tôi đặt mục tiêu đến năm 2030 làm chủ một số công nghệ chọn tạo giống ứng dụng AI và chỉ thị phân tử; đồng thời phát triển ít nhất 5 - 7 giống cây trồng chiến lược phục vụ cho sản xuất và xuất khẩu gạo của Việt Nam”.

Bên cạnh đó, ThaiBinh Seed cũng đẩy mạnh phát triển nông nghiệp số và quản trị chuỗi giá trị số. Theo ông Trần Mạnh Báo, hiện nay sản xuất nông nghiệp Việt Nam vẫn còn phân tán, manh mún, thiếu dữ liệu đồng bộ và khó truy xuất nguồn gốc. Vì vậy, doanh nghiệp này đang triển khai xây dựng hệ sinh thái quản trị sản xuất số từ khâu giống, canh tác, thu hoạch, chế biến, bảo quản, tiêu thụ, xuất khẩu. Trong đó, AI và dữ liệu vệ tinh sẽ được ứng dụng để quản lý vùng nguyên liệu, ứng dụng blockchain trong truy xuất nguồn gốc, đồng thời xây dựng nền tảng dữ liệu phục vụ quản trị sản xuất và dự báo thị trường.

Một định hướng khác của ThaiBinh Seed trong giai đoạn tới là phát triển công nghệ chế biến và kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp. Doanh nghiệp hiện đang đầu tư xây dựng nhà máy chế biến gạo công nghệ cao với Nhật Bản, định hướng không chỉ sản xuất gạo thông thường mà còn sản xuất gạo có giá trị dinh dưỡng để đảm bảo sức khỏe cho người tiêu dùng; đồng thời sử dụng các sản phẩm sau gạo: trấu, cám, gạo hữu cơ để làm năng lượng sinh khối nông nghiệp.

Một số giải pháp đề xuất

Từ thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn ThaiBinh Seed đề xuất một số giải pháp mang tính đột phá để triển khai hiệu quả các công nghệ chiến lược trong lĩnh vực nông nghiệp.

Một là, cần có cơ chế đặt hàng công nghệ chiến lược từ Nhà nước đối với doanh nghiệp khoa học công nghệ.

Hai là, cần hình thành các quỹ đầu tư cho công nghệ chiến lược trong nông nghiệp với thời gian hỗ trợ dài hạn hơn. Do đặc thù nghiên cứu giống cây trồng cần chu kỳ nhiều năm, vì vậy rất cần cơ chế tín dụng ưu đãi, quỹ khoa học công nghệ hoặc chính sách hỗ trợ lãi suất cho doanh nghiệp đầu tư nghiên cứu.

Ba là, Nhà nước cho phép doanh nghiệp được thử nghiệm công nghệ mới trong phạm vi, thời gian và điều kiện nhất định, với cơ chế linh hoạt hơn so với quy định thông thường để đánh giá hiệu quả trước khi ban hành chính sách chính thức. Nhiều công nghệ mới như AI, dữ liệu lớn, công nghệ gen, nông nghiệp số hiện chưa có hành lang thử nghiệm đầy đủ. Nếu có cơ chế doanh nghiệp sẽ có điều kiện triển khai nhanh hơn và tạo ra nhiều mô hình mới.

Bốn là, cần thúc đẩy liên kết “4 nhà” ở tầm cao hơn, trong đó doanh nghiệp phải trở thành trung tâm ứng dụng và thương mại hóa công nghệ.

Là doanh nghiệp khoa học công nghệ trong lĩnh vực nông nghiệp, ThaiBinh Seed cam kết tiếp tục đầu tư mạnh mẽ hơn nữa cho nghiên cứu đổi mới sáng tạo và phát triển công nghệ chiến lược, đồng thời tích cực tham gia vào chương trình khoa học quốc gia, góp phần xây dựng nền nông nghiệp Việt Nam hiện đại, xanh và bền vững.

“Chúng tôi tin tưởng rằng với sự đồng hành của Chính phủ, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cộng đồng các doanh nghiệp, Việt Nam hoàn toàn có thể làm chủ nhiều công nghệ chiến lược trong nông nghiệp và từng bước đưa nông nghiệp Việt Nam trở thành một trong những nền nông nghiệp hiện đại thế giới”, ông Trần Mạnh Báo nhấn mạnh./.

TH