Thủ tướng Lê Minh Hưng: Chuyển mạnh từ tư duy “làm cho có” sang tạo ra các sản phẩm thực chất, giá trị thực chất và hiệu quả thực chất
Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh, với mục tiêu trở thành nước công nghiệp hiện đại vào năm 2030 và nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực chủ chốt, là "chìa khóa vàng", là yếu tố sống còn để hiện thực hóa khát vọng phát triển của đất nước.
Ngày 18/5/2026, tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) tổ chức Lễ chào mừng Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam cùng Hội nghị triển khai công nghệ chiến lược với chủ đề “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số - Động lực chính của mô hình tăng trưởng mới”.
Tham dự sự kiện có Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng, Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân cùng lãnh đạo các bộ, ngành Trung ương, đại diện tổ chức quốc tế, doanh nghiệp (DN), viện nghiên cứu, trường đại học và đông đảo nhà khoa học trong, ngoài nước.
Điểm nhấn của chương trình là Hội nghị triển khai công nghệ chiến lược nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và Quyết định số 21 ngày 30/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ về Danh mục công nghệ chiến lược và Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược quốc gia.
Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là “chìa khóa vàng”
Phát biểu tại buổi lễ, Thủ tướng Lê Minh Hưng gửi lời chúc mừng tới đội ngũ trí thức, nhà khoa học, chuyên gia và doanh nhân công nghệ nhân Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam 18/5; đồng thời biểu dương những đóng góp thầm lặng của nhiều thế hệ làm công tác khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (KHCN, ĐMST và CĐS) trên cả nước.
Thủ tướng nhắc lại lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Đại hội đại biểu toàn quốc của Hội phổ biến khoa học, kỹ thuật Việt Nam ngày 18/5/1963 về vai trò đặc biệt quan trọng của khoa học, kỹ thuật đối với phát triển đất nước. Theo Thủ tướng Lê Minh Hưng, lời dạy đó đã trở thành kim chỉ nam cho hoạt động KHCN Việt Nam suốt hơn 60 năm qua.
Người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh, Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam không chỉ là dịp tôn vinh các nhà khoa học, trí thức và doanh nhân có thành tích trong nghiên cứu, ứng dụng KHCN mà còn góp phần khơi dậy niềm tự hào về trí tuệ Việt Nam và tinh thần ĐMST trong toàn xã hội, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Theo Thủ tướng, trong bối cảnh mới, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (KHCN, ĐMST và CĐS) được xác định là nền tảng, động lực và đột phá chiến lược hàng đầu cho phát triển đất nước. Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển KHCN, ĐMST và CĐS quốc gia, thể hiện quyết tâm chính trị rất cao của Đảng trong lĩnh vực này.
Bên cạnh đó, Kết luận số 18-KL/TW ngày 02/4/2026 và Kết luận số 246 ngày 12/5/2026 của Ban Chỉ đạo Chính phủ về phát triển KHCN, ĐMST và CĐS đã tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng mới dựa trên KHCN, ĐMST và CĐS; đồng thời tập trung khơi thông nguồn lực cho nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa công nghệ.
Tuy nhiên, Thủ tướng cũng thẳng thắn chỉ ra nhiều hạn chế của hoạt động KHCN thời gian qua như chưa thực sự trở thành động lực đột phá cho phát triển kinh tế - xã hội; việc huy động nguồn lực chưa tương xứng; cơ chế phát triển KHCN còn chậm hoàn thiện; chính sách đào tạo, trọng dụng nhân lực KHCN vẫn còn bất cập.
Quyết tâm làm chủ công nghệ chiến lược
Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định quốc gia nào có năng lực KHCN, ĐMST cao sẽ nắm bắt được cơ hội để phát triển nhanh, bền vững.
Với mục tiêu trở thành nước công nghiệp hiện đại vào năm 2030 và nước phát triển có thu nhập cao vào năm 2045, KHCN, ĐMST và CĐS được xác định là động lực chủ chốt, là “chìa khóa vàng” và yếu tố sống còn để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước. Để đạt được mục tiêu này, Thủ tướng đề nghị tập trung thực hiện một số định hướng lớn.
Trước hết, Bộ KH&CN cần phát huy vai trò hạt nhân, phối hợp cùng các bộ, ngành, địa phương, DN, viện nghiên cứu và trường đại học triển khai hiệu quả Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược quốc gia theo các quyết định của Thủ tướng Chính phủ.
Theo Thủ tướng, phát triển công nghệ chiến lược phải tạo ra sản phẩm cụ thể, có giá trị gia tăng, khả năng thương mại hóa và tỷ lệ nội địa hóa cao, đóng góp trực tiếp vào nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Thủ tướng nhấn mạnh DN, viện nghiên cứu và trường đại học phải trở thành trung tâm của hệ sinh thái ĐMST. Các bộ, ngành cần nhanh chóng xây dựng nhiệm vụ, đặt hàng phát triển công nghệ lõi và sản phẩm công nghệ chiến lược phục vụ quản lý nhà nước cũng như sản xuất kinh doanh.
Cùng với đó, cơ chế chính sách phải đủ mạnh, có tính khả thi và tháo gỡ được các “điểm nghẽn” về tài chính cho KHCN và ĐMST. Theo Thủ tướng, cần chấp nhận rủi ro có kiểm soát và lấy sản phẩm đầu ra làm thước đo đánh giá hiệu quả đầu tư của Nhà nước.
Người đứng đầu Chính phủ cũng yêu cầu, các cơ quan Nhà nước thực hiện tốt vai trò định hướng, kết nối, đặt hàng, hỗ trợ nghiên cứu phát triển và trở thành “người mua đầu tiên” đối với các sản phẩm công nghệ chiến lược đủ điều kiện.
Ngoài ra, Thủ tướng đề nghị xây dựng hệ sinh thái ĐMST hiệu quả với DN là trung tâm; tăng cường hợp tác quốc tế và thúc đẩy chuyển giao công nghệ; đặc biệt coi trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là đội ngũ chuyên gia đầu ngành, nhà khoa học trẻ và nhân tài công nghệ.
Thủ tướng cũng nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy “làm cho có” sang tạo ra các sản phẩm thực chất, giá trị thực chất và hiệu quả thực chất; mọi chương trình KHCN, ĐMST phải hướng tới giải quyết các bài toán lớn của đất nước, phục vụ trực tiếp người dân và DN.
“Phát triển KHCN, ĐMST, CĐS và công nghệ chiến lược chính là con đường để đưa đất nước ta phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn phát triển mới”, Thủ tướng nhấn mạnh.
Thủ tướng Lê Minh Hưng kêu gọi đội ngũ trí thức, nhà khoa học, doanh nhân và cộng đồng DN công nghệ tiếp tục phát huy tinh thần yêu nước, khát vọng cống hiến và ĐMST để xây dựng nền KHCN Việt Nam phát triển mạnh mẽ, góp phần đưa đất nước phát triển giàu mạnh, phồn vinh và bền vững.
Bộ KH&CN tái cấu trúc 42 chương trình KHCN quốc gia thành 6 chương trình lớn
Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân cho biết Bộ đang tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy quản lý KHCN theo hướng Nhà nước không chỉ quản lý mà còn kiến tạo phát triển, thúc đẩy hình thành thị trường công nghệ và hệ sinh thái ĐMST hoàn chỉnh.
Bộ KH&CN đang hoàn thiện thể chế theo hướng chấp nhận rủi ro có kiểm soát; thúc đẩy cơ chế tự chủ cho các tổ chức KH&CN; đổi mới cơ chế tài chính; phát triển thị trường KHCN; bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và tạo môi trường thuận lợi cho DN ĐMST, startup công nghệ phát triển.
Theo Bộ trưởng, 42 chương trình KHCN quốc gia dự kiến sẽ được tổ chức lại thành 6 chương trình lớn gồm: (1) chương trình nghiên cứu cơ bản; (2) chương trình KHCN quốc gia; (3) chương trình triển khai công nghệ chiến lược quốc gia; (4) chương trình ĐMST quốc gia; (5) chương trình CĐS quốc gia; (6) chương trình nâng cao tiềm lực KHCN, ĐMST và CĐS quốc gia.
Trong đó, phát triển công nghệ chiến lược quốc gia được xác định giữ vai trò đặc biệt quan trọng nhằm tập trung nguồn lực giải quyết các bài toán công nghệ lớn, nâng cao năng lực tự chủ công nghệ của đất nước.
Bộ KH&CN cũng đang triển khai Nền tảng quản lý KHCN quốc gia nhằm kết nối và đồng bộ dữ liệu về nhiệm vụ KHCN, quỹ hỗ trợ, nguồn vốn, đội ngũ nhà khoa học, kết quả nghiên cứu và hoạt động chuyển giao công nghệ trên phạm vi cả nước.
Nhiều tham luận nhấn mạnh mục tiêu làm chủ công nghệ lõi
Tại hội nghị, nhiều ý kiến tập trung vào định hướng làm chủ công nghệ lõi, phát triển nền tảng số và thương mại hóa sản phẩm công nghệ.
Trung tướng Đặng Hồng Đức, Thứ trưởng Bộ Công an cho biết, Bộ Công an đã làm chủ một số công nghệ chiến lược quan trọng và một nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược phục vụ nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự.
Trong khi đó, PGS.TS. Bùi Thế Duy, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội khẳng định, Đại học Quốc gia Hà Nội đang tái cấu trúc nhiều chương trình đào tạo theo định hướng nghiên cứu cơ bản để làm chủ công nghệ chiến lược, đồng thời triển khai các chương trình nghiên cứu trọng điểm về bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và công nghệ lượng tử.
Ông Nguyễn Trọng Khang, Chủ tịch Tập đoàn MK chia sẻ kinh nghiệm làm chủ công nghệ lõi trong lĩnh vực định danh số và công nghiệp quốc phòng công nghệ cao.
Cũng tại Hội nghị, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty CP Tập đoàn ThaiBinh Seed Trần Mạnh Báo nhấn mạnh việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ sinh học, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn trong phát triển giống cây trồng thế hệ mới và nông nghiệp xanh.
