TP. Đồng Nai định hình “hạt nhân” đổi mới sáng tạo cho giai đoạn phát triển mới
Trong bối cảnh đổi mới sáng tạo trở thành động lực tăng trưởng mới, TP. Đồng Nai đang định hình Trung tâm Đổi mới sáng tạo cấp tỉnh như một “hạt nhân kết nối” giữa Nhà nước, doanh nghiệp, viện trường, nhà đầu tư, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế tri thức và nâng cao năng lực cạnh tranh địa phương.
Hình thành “hạt nhân” kết nối hệ sinh thái đổi mới sáng tạo
Tại hội thảo “Định hướng hoạt động của Trung tâm Đổi mới sáng tạo (ĐMST) cấp tỉnh và các Trung tâm ĐMST ở các đơn vị, địa phương trên địa bàn TP. Đồng Nai” được Sở KH&CN TP, Đồng Nai tổ chức ngày 12/5, với sự tham dự của nhiều chuyên gia, nhà khoa học, đại diện viện trường, doanh nghiệp (DN) và cơ quan quản lý, ông Võ Hoàng Khai, Phó Giám đốc Sở KH&CN TP. Đồng Nai nhấn mạnh, Đồng Nai xác định việc hình thành Trung tâm ĐMST cấp tỉnh và mạng lưới các trung tâm ĐMST tại các đơn vị, địa phương là nhiệm vụ mang ý nghĩa chiến lược trong giai đoạn mới.
Theo Giám đốc Sở KH&CN TP. Đồng Nai, đây sẽ là nền tảng quan trọng để thúc đẩy hệ sinh thái ĐMST, hỗ trợ DN đổi mới công nghệ, phát triển khởi nghiệp sáng tạo và tăng cường kết nối giữa viện, trường, DN với nhà đầu tư. Đồng Nai mong muốn xây dựng một hệ sinh thái ĐMST đồng bộ, hiệu quả và có tính kết nối cao. Trong đó, Trung tâm ĐMST đóng vai trò đầu mối liên kết nguồn lực và chuyển hóa cơ chế, chính sách thành giá trị thực tiễn.
Cụ thể, theo Kế hoạch số 164/KH-UBND ban hành ngày 2/4/2026, Đồng Nai đặt mục tiêu hình thành Trung tâm ĐMST và Chuyển đổi số (CĐS) Đồng Nai. Đồng thời, xây dựng khu ĐMST gắn với đô thị sân bay Long Thành, phát triển ít nhất 7 vườn ươm và trung tâm ĐMST. Ngoài ra, mỗi xã, phường sẽ có tối thiểu một điểm hoặc không gian sáng tạo, nhằm mở rộng khả năng tiếp cận ĐMST tới cộng đồng và DN cơ sở.
Trong định hướng này, vai trò “hạt nhân” của Trung tâm ĐMST Đồng Nai được đặc biệt nhấn mạnh. Theo đề xuất, trung tâm sẽ đảm nhiệm nhiều chức năng chiến lược như tham mưu chính sách, điều phối hạ tầng ĐMST, kết nối mạng lưới và hỗ trợ thương mại hóa công nghệ.
Đáng chú ý, mô hình này hướng tới việc thu thập các “bài toán thực tiễn” từ 95 xã, phường để đặt hàng cho khối viện, trường nghiên cứu giải quyết. Đồng thời, hỗ trợ DN ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (big data), bảo hộ tài sản trí tuệ và CĐS. Đây được xem là cách tiếp cận mang tính “đặt hàng từ thực tiễn”, giúp ĐMST gắn chặt với nhu cầu phát triển của địa phương, thay vì chỉ dừng ở các ý tưởng nghiên cứu riêng lẻ.
Cần cơ chế đột phá để hệ sinh thái vận hành hiệu quả
Theo ông Lê Minh, Chuyên viên Phòng Quản lý hệ thống ĐMST, Cục ĐMST - Bộ KH&CN việc hình thành và đưa các trung tâm ĐMST vào hoạt động là yêu cầu đã được đặt ra trong Nghị quyết số 89/NQ-CP của Chính phủ và cần hoàn thành trong năm 2026. Đây là bước đi quan trọng để các địa phương tạo dựng động lực tăng trưởng mới dựa trên khoa học, công nghệ và ĐMST.
Với Đồng Nai, đây là thời điểm thuận lợi để hiện thực hóa mục tiêu này khi địa phương đang hội tụ nhiều lợi thế chiến lược như hệ thống khu công nghiệp quy mô lớn, sân bay Long Thành cùng nền tảng phát triển mạnh của các ngành điện, điện tử và công nghệ thông tin - truyền thông.
Bà Lê Thị Minh Anh, Trưởng Ban Phát triển không gian sáng tạo, Trung tâm ĐMST Quốc gia (NIC) cho rằng, để một trung tâm ĐMST hoạt động hiệu quả, điều quan trọng nhất là phải xác định rõ nhu cầu và lợi thế phát triển của địa phương thay vì đầu tư dàn trải. Đồng Nai cần xác định rõ từ 3-5 ngành, lĩnh vực ưu tiên và những bài toán lớn cần giải quyết để tập trung nguồn lực.
Theo bà Lê Thị Minh anh, mô hình trung tâm ĐMST không thể hoạt động độc lập mà phải trở thành một mắt xích trong mạng lưới ĐMST quốc gia và quốc tế. Việc tăng cường liên kết giữa Nhà nước - nhà trường - DN, phát triển mạng lưới chuyên gia toàn cầu, kết nối quỹ đầu tư và thúc đẩy thương mại hóa công nghệ sẽ quyết định khả năng thành công của hệ sinh thái.
Bà Đặng Thị Luận, Quyền Giám đốc Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP.HCM (SIHUB) cho biết, TP. HCM hiện quy tụ khoảng 50% startup của cả nước, chiếm 60% số thương vụ đầu tư startup tại Việt Nam và đã xây dựng được hệ sinh thái thuộc Top 5 Đông Nam Á.
Bài học quan trọng được bà Đặng Thị Luận chia sẻ, là cần phát triển đồng bộ chính sách, hạ tầng và liên kết nguồn lực. TP.HCM đã triển khai cơ chế "sandbox" cho công nghệ mới, hỗ trợ tài chính không hoàn lại cho startup, xây dựng nền tảng giao dịch công nghệ Techport.vn và hình thành quỹ đầu tư mạo hiểm theo mô hình hợp tác công - tư.
“Nhà nước phải đóng vai trò "vốn mồi", chấp nhận rủi ro có kiểm soát để tạo động lực thu hút khu vực tư nhân tham gia đầu tư cho ĐMST”, theo bà Luận.
Nhiều ý kiến tại hội thảo cũng tập trung vào các giải pháp đột phá cho giai đoạn 2026-2030. Trong đó, đáng chú ý là đề xuất xây dựng cơ chế sandbox tại các khu chức năng để thử nghiệm công nghệ mới; thành lập quỹ đầu tư mạo hiểm địa phương; triển khai ưu đãi về thuế thu nhập và nhà ở cho chuyên gia trong các lĩnh vực chiến lược như bán dẫn, AI, dữ liệu lớn; thiết lập mạng lưới hợp tác giữa viện trường với các tập đoàn FDI;...
Theo nhiều ý kiến, với lợi thế về công nghiệp, logistics, hạ tầng giao thông và vị trí chiến lược kết nối vùng Đông Nam Bộ, Đồng Nai có nhiều điều kiện để hình thành các cụm ĐMST gắn với công nghệ cao, công nghiệp bán dẫn, AI, logistics thông minh và chuyển đổi số công nghiệp.
Ông Võ Hoàng Khai cho biết, Sở KH&CN TP. Đồng Nai sẽ tiếp thu đầy đủ các ý kiến đóng góp tại Hội thảo, để tiếp tục hoàn thiện định hướng phát triển Trung tâm ĐMST phù hợp với thực tiễn địa phương./.