Nghiên cứu khoa học của sinh viên góp phần giải những “bài toán nóng”
Không dừng lại ở nghiên cứu lý thuyết, nhiều đề tài nghiên cứu đã hướng tới tính ứng dụng cao, phát triển thành các sản phẩm, giải pháp cụ thể có khả năng triển khai trong thực tiễn.
Đề tài bám sát xu hướng công nghệ hiện đại
Trường Đại học Công nghệ (UET), thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQG) Hà Nội vừa tổ chức Hội nghị Sinh viên nghiên cứu khoa học cấp Trường lần thứ 22, năm học 2025-2026.
Sự kiện diễn ra trong không khí sôi nổi, thiết thực chào mừng Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo (KHCN và ĐMST) Việt Nam (18/5), tiếp tục khẳng định vai trò của hoạt động nghiên cứu khoa học sinh viên trong chiến lược đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao của Nhà trường.
Hội nghị năm nay quy tụ 39 đội thi với các đề tài thuộc nhiều lĩnh vực đào tạo, nghiên cứu khác nhau của UET. Đây không chỉ là minh chứng cho tinh thần say mê nghiên cứu của sinh viên mà còn thể hiện sự đồng hành, hướng dẫn tận tâm của đội ngũ giảng viên, các nhà khoa học trong toàn Trường.
Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều cơ hội và thách thức, hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045, PGS. TS Nguyễn Hoài Sơn - Trưởng phòng KHCN và hợp tác phát triển nhấn mạnh định hướng của UET trong việc xây dựng văn hóa nghiên cứu, gắn với triết lý đào tạo, sáng tạo, nuôi dưỡng các giá trị học thuật và tinh thần đổi mới sáng tạo. Hoạt động nghiên cứu khoa học không chỉ dành cho giảng viên mà còn được triển khai mạnh mẽ tới sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh.
Với sứ mệnh đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, UET luôn chú trọng tạo điều kiện để sinh viên tham gia nghiên cứu khoa học, nuôi dưỡng đam mê và phát triển năng lực nghiên cứu. Thông qua hội nghị sinh viên nghiên cứu khoa học thường niên, sinh viên có cơ hội trình bày kết quả, trao đổi học thuật và học hỏi kinh nghiệm từ thầy cô, bạn bè.
Phong trào nghiên cứu khoa học sinh viên ngày càng phát triển sôi nổi; nhiều sinh viên đã tham gia các nhóm nghiên cứu từ rất sớm, ngay từ năm thứ nhất, năm thứ hai và được tiếp cận các đề tài ở nhiều cấp độ. Đây là minh chứng rõ nét cho sự lan tỏa của văn hóa nghiên cứu trong Nhà trường.
Chia sẻ tại hội nghị, GS. TSKH. Nguyễn Đình Đức, Thành viên Hội đồng Ban Giám khảo đánh giá cao sự phát triển vượt bậc của hoạt động nghiên cứu khoa học sinh viên năm 2026.
Theo ông, các đề tài không chỉ gia tăng về số lượng mà đặc biệt có sự cải thiện rõ rệt về chất lượng, thể hiện trình độ học thuật cao và bám sát những vấn đề thời sự, những “bài toán nóng” trong bối cảnh phát triển khoa học và công nghệ của đất nước.
Một điểm nổi bật được nhấn mạnh là xu hướng liên ngành ngày càng rõ nét. Nhiều đề tài tích hợp các phương pháp hiện đại như học máy, trí tuệ nhân tạo (AI), cho thấy sinh viên không chỉ có nền tảng khoa học cơ bản vững chắc mà còn nhanh chóng tiếp cận và làm chủ các xu hướng công nghệ mới. Đây là yếu tố quan trọng giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của nguồn nhân lực trong bối cảnh chuyển đổi số và cách mạng công nghiệp 4.0.
Không dừng lại ở nghiên cứu lý thuyết, nhiều đề tài đã hướng tới tính ứng dụng cao, phát triển thành các sản phẩm, giải pháp cụ thể có khả năng triển khai trong thực tiễn. Theo GS. TSKH. Nguyễn Đình Đức, đây là tín hiệu tích cực, phản ánh sự gắn kết chặt chẽ giữa hoạt động nghiên cứu trong nhà trường với nhu cầu phát triển của xã hội và nền kinh tế.
Các lĩnh vực nghiên cứu cũng cho thấy, sự tập trung vào những hướng công nghệ lõi và mũi nhọn của quốc gia như hệ thống camera thông minh, điều khiển máy bay không người lái (UAV), AI, chuyển đổi số (CĐS), vật liệu mới, nông nghiệp công nghệ cao và an toàn thông tin. Điều này thể hiện định hướng đúng đắn của Nhà trường trong việc gắn đào tạo với chiến lược phát triển khoa học - công nghệ của đất nước.
GS.TS. Nguyễn Thanh Thủy, Chủ tịch Hội đồng giám khảo khẳng định vị thế học thuật của UET ngày càng được củng cố thông qua hoạt động nghiên cứu khoa học sinh viên.
Theo ông, để đạt được những kết quả này, cần có sự hội tụ của nhiều yếu tố: Các nhóm nghiên cứu mạnh, định hướng nghiên cứu phù hợp với chiến lược quốc gia, cùng với nền tảng kiến thức vững chắc và niềm đam mê nghiên cứu của sinh viên. Giá trị cốt lõi của nghiên cứu khoa học không chỉ nằm ở giải thưởng mà chính là quá trình trải nghiệm, trưởng thành qua cả thành công và thất bại.
"Những trải nghiệm đó giúp sinh viên hình thành tư duy khoa học, bản lĩnh học thuật và năng lực tự học", GS. TS. Nguyễn Thanh Thuỷ nhấn mạnh.
Từ ý tưởng nghiên cứu đến sản phẩm thực tiễn
Đại diện các doanh nghiệp (DN) tham dự hội nghị đánh giá cao chất lượng các đề tài năm nay, đặc biệt ở tính thực tiễn và khả năng chuyển giao. Nhiều đề tài đã vượt qua giai đoạn ý tưởng, tiến gần tới việc hình thành sản phẩm, giải pháp có thể ứng dụng trong sản xuất, kinh doanh.
Các DN ghi nhận xu hướng nghiên cứu gắn với nhu cầu thị trường, tập trung vào các lĩnh vực như AI, phân tích dữ liệu, tự động hóa, an toàn thông tin và CĐS. Điều này cho thấy sinh viên không chỉ có nền tảng chuyên môn tốt mà còn có tư duy giải quyết vấn đề theo hướng thực tiễn.
Hội nghị năm nay đã trao 11 giải Nhất, 15 giải Nhì và 13 giải Ba cho các đề tài xuất sắc. Trong đó, dấu ấn nổi bật thuộc về những công trình có tính mới, khả năng ứng dụng cao và tiếp cận các hướng nghiên cứu hiện đại. Năm 2026 cũng là lần đầu tiên Viện Trí tuệ hân tạo có sinh viên tham gia hội nghị và đã đạt thành tích ấn tượng với 1 giải Nhất và 1 giải Nhì.
Tiêu biểu là đề tài “A Novel and Memory-Efficient Tensor Network for Higher-Order Tensor Decomposition” (Một mô hình mạng tensor mới với hiệu quả sử dụng bộ nhớ cao cho bài toán phân rã tensor bậc cao) do sinh viên Nguyễn Thị Ngọc Lan (năm thứ ba, K68A-AI2) thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS. Lê Trung Thành.
Đề tài được Hội đồng Giám khảo đánh giá cao nhờ tính mới, cách tiếp cận hiện đại và hiệu quả trong tối ưu hóa tài nguyên tính toán. Công trình tập trung vào các hướng nghiên cứu về xử lý tín hiệu, học máy và tối ưu hóa, góp phần giảm chi phí bộ nhớ trong quá trình xử lý dữ liệu. Kết quả nghiên cứu đã được công bố trên các tạp chí khoa học uy tín, cho thấy tiềm năng hội nhập quốc tế trong nghiên cứu khoa học sinh viên.
Đáng chú ý, sinh viên Nguyễn Thị Ngọc Lan là tác giả chính và trực tiếp triển khai toàn bộ quá trình nghiên cứu. Thông qua đề tài, sinh viên không chỉ tích lũy kiến thức chuyên môn mà còn rèn luyện tư duy sáng tạo, khả năng giải quyết vấn đề một cách hệ thống và logic.
Một điểm sáng khác đến từ Viện Công nghệ Hàng không Vũ trụ với đề tài “Thiết kế, chế tạo máy bắn hạt khí nén tự động tích hợp drone phục vụ phục hồi rừng” do nhóm sinh viên Bùi Đức Mạnh và Nguyễn Văn Việt thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS. Nguyễn Văn Thương và TS. Nguyễn Hoàng Quân.
Đề tài đã nghiên cứu, thiết kế và chế tạo hệ thống máy bắn hạt khí nén tích hợp trên drone nhằm hỗ trợ phục hồi rừng. Thiết bị cho phép gieo hạt trực tiếp xuống đất với độ sâu 2-5 cm, giúp nâng cao tỷ lệ nảy mầm lên 50-60% so với phương pháp truyền thống. Hệ thống sử dụng cơ chế khí nén kết hợp điều khiển điện tử, có khả năng hoạt động hiệu quả trong nhiều điều kiện địa hình khác nhau./.