Các bộ, ngành ban hành danh mục công nghệ, sản phẩm chiến lược ngay trong tháng 4/2026

Ngày 20/4, tại trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp về tình hình triển khai danh mục CNCL và sản phẩm CNCL.

Cuộc họp có sự tham dự của Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Vũ Hải Quân; đại diện các bộ, cơ quan liên quan.

Bước đầu hình thành khung định hướng và nền tảng pháp lý cho phát triển công nghệ chiến lược

Theo Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân, việc xây dựng và triển khai danh mục công nghệ, sản phẩm chiến lược nhằm thực hiện chỉ đạo của Lãnh đạo Đảng, Nhà nước, đồng thời cụ thể hóa Quyết định số 1131/QĐ-TTg ngày 12/6/2025 của Thủ tướng Chính phủ và Luật Công nghệ cao (sửa đổi) năm 2025. Đây là cơ sở quan trọng để thiết kế và triển khai các chương trình phát triển CNCL, cũng như hoàn thiện cơ chế, chính sách ưu đãi, hỗ trợ đối với các tổ chức, doanh nghiệp (DN) tham gia.

Danh mục CNCL được xác định dựa trên ba trụ cột chính: Nhu cầu phát triển và sức cạnh tranh của nền kinh tế; lợi thế và tiềm năng của từng ngành, lĩnh vực; khả năng hình thành thị trường và chuỗi giá trị.

Cách tiếp cận được phân thành hai nhóm:

Thứ nhất là các công nghệ, sản phẩm đã có thị trường, tác động trực tiếp đến các ngành kinh tế chủ lực như nông - lâm - thủy sản, công nghiệp chế biến, dệt may, da giày, xây dựng, thép, năng lượng.

Thứ hai là các công nghệ nền tảng, công nghệ tạo động lực tăng trưởng mới và bảo đảm tự chủ trong các lĩnh vực trọng yếu như quốc phòng, an ninh, bao gồm công nghệ lượng tử, tên lửa, lò phản ứng hạt nhân quy mô nhỏ, công nghệ không gian tầm thấp, vệ tinh nhỏ và thiết bị bay không người lái (UAV).

Đánh giá từ Bộ KH&CN cho thấy, việc triển khai Quyết định số 1131/QĐ-TTg đã được thực hiện đồng bộ, bước đầu hình thành khung định hướng và nền tảng pháp lý cho phát triển CNCL. Nhiều bộ, ngành và địa phương đã chủ động xây dựng kế hoạch hành động, lộ trình đổi mới công nghệ đến các mốc 2030 và 2035, đồng thời từng bước cụ thể hóa danh mục thành các chương trình, nhiệm vụ cụ thể.

Nguồn lực dành cho KH&CN tiếp tục được tăng cường với quy mô đầu tư lớn. Một số kết quả đáng chú ý gồm việc phát triển các hệ thống trợ lý ảo chuyên ngành, xây dựng bản đồ số vùng nguyên liệu và triển khai truy xuất nguồn gốc nông sản dựa trên công nghệ chuỗi khối (blockchain).

Về năng lực làm chủ công nghệ, các cơ sở giáo dục đại học và viện nghiên cứu đã hình thành một số trung tâm nghiên cứu trong các lĩnh vực then chốt như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn và năng lượng mới. Tỷ lệ nội địa hóa trong một số sản phẩm bước đầu đạt kết quả tích cực; riêng lĩnh vực chế tạo, tỷ lệ này đạt khoảng 50% đối với robot công nghiệp và gần 80% đối với các hệ thống thị giác máy và trí tuệ nhân tạo.

Khu vực DN cũng ghi nhận những bước tiến quan trọng khi từng bước làm chủ các công nghệ lõi và phát triển sản phẩm chiến lược.

Một số kết quả tiêu biểu có thể kể đến như nghiên cứu các công nghệ nền tảng trong lĩnh vực lượng tử; đạt tỷ lệ nội địa hóa trên 50% đối với các hệ thống camera AI và giám sát thông minh; làm chủ phần lớn công nghệ lõi mạng 5G; phát triển robot tự hành phục vụ logistics và sản xuất; từng bước làm chủ công nghệ thiết bị bay không người lái với tỷ lệ khoảng 70%; đồng thời tiến tới làm chủ các công nghệ xử lý ngôn ngữ tự nhiên và hạ tầng số.

Những kết quả ban đầu cho thấy DN trong nước đang dần giữ vai trò trung tâm trong hệ sinh thái công nghệ chiến lược, góp phần thu hẹp khoảng cách công nghệ với các quốc gia phát triển và tạo nền tảng cho việc triển khai các chương trình theo hướng thực chất, gắn với sản phẩm cụ thể và khả năng thương mại hóa.

Tuy vậy, các thành tựu hiện nay mới ở giai đoạn khởi đầu. Hệ sinh thái phát triển CNCL vẫn còn phân tán, chưa hình thành được mô hình thống nhất ở quy mô quốc gia. Quá trình triển khai còn đối mặt với nhiều thách thức, từ việc hoàn thiện hành lang pháp lý, tiêu chí hướng dẫn, đến cơ chế tài chính, đầu tư, nguồn nhân lực, hạ tầng nghiên cứu và năng lực của DN.

Hoàn thành một số nhiệm vụ trọng tâm ngay trong tháng 4/2026

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng khẳng định CNCL và các sản phẩm CNCL giữ vai trò then chốt trong giai đoạn phát triển mới, là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội.

Thời gian qua, các bộ, ngành đã chủ động rà soát, đề xuất điều chỉnh và bổ sung danh mục công nghệ, sản phẩm chiến lược theo Quyết định số 1131/QĐ-TTg ngày 12/6/2025 của Thủ tướng Chính phủ. Hoạt động này nhằm triển khai chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tại phiên họp chuyên đề của Thường trực Ban Chỉ đạo.

Việc vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành đã tạo ra những kết quả bước đầu, song vẫn còn không ít rào cản.

Nhấn mạnh tính chất chiến lược của lĩnh vực này, Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành phải tham gia với tinh thần chủ động, quyết liệt hơn; đồng thời mạnh dạn đầu tư, chấp nhận rủi ro có kiểm soát và tận dụng lợi thế của quốc gia đi sau để rút ngắn khoảng cách phát triển.

Chỉ ra những hạn chế hiện nay như phân công trách nhiệm chưa rõ ràng, thiếu tiêu chí cụ thể để xác định sản phẩm chiến lược, cơ chế tài chính còn bất cập và nguồn nhân lực chất lượng cao chưa đáp ứng yêu cầu, Phó Thủ tướng yêu cầu việc điều chỉnh danh mục phải bảo đảm tính khả thi, hiệu quả và tránh dàn trải, lãng phí. Việc xây dựng danh mục cần bám sát ba tiêu chí cốt lõi: Đáp ứng nhu cầu thị trường, phát huy lợi thế quốc gia và hình thành được chuỗi giá trị.

Về tiến độ, Phó Thủ tướng yêu cầu hoàn thành một số nhiệm vụ trọng tâm ngay trong tháng 4/2026, gồm: Thành lập Tổ công tác liên ngành; các bộ, ngành trình và ban hành danh mục công nghệ, sản phẩm chiến lược. Sau khi danh mục được phê duyệt, các bộ phải khẩn trương triển khai nhiệm vụ và đề xuất nguồn lực thực hiện.

Cùng với đó, các Bộ KH&CN, Tài chính, Giáo dục và Đào tạo cần phối hợp hoàn thiện cơ chế tài chính, đồng thời đẩy mạnh đào tạo nhân lực chất lượng cao phục vụ phát triển CNCL.

Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao nghiên cứu, đề xuất các chính sách đặc thù nhằm khuyến khích đào tạo trong lĩnh vực này.

Bộ Công Thương chủ trì tích hợp các nội dung liên quan vào quá trình sửa đổi Luật Công nghiệp trọng điểm.

Phó Thủ tướng yêu cầu toàn bộ hệ thống tiếp tục rà soát, cập nhật và hoàn thiện danh mục công nghệ, sản phẩm chiến lược theo hướng đồng bộ, hiệu quả, qua đó tạo nền tảng vững chắc cho phát triển nhanh và bền vững của đất nước./.

TT