Việt Nam thực hiện nhiều giải pháp phát triển tên miền đa ngữ thu hẹp khoảng cách số
Việt Nam đang thực hiện nhiều giải pháp để phát triển tên miền đa ngữ giúp bảo tồn, phát triển ngôn ngữ bản địa, thu hẹp khoảng cách tiếp cận số với người dân.
Mức độ sử dụng thực tế chưa tương xứng với tiềm năng
Tại Việt Nam, tên miền đa ngữ (tên miền tiếng Việt có dấu) được triển khai từ năm 2011, từng đạt gần 1 triệu tên miền vào năm 2014 và được tích hợp thống nhất trong hệ thống quản lý tên miền quốc gia “.vn”. Tuy nhiên, mức độ sử dụng thực tế chưa tương xứng với tiềm năng.
Trong bối cảnh phát triển Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số, việc thúc đẩy chấp nhận phổ quát (Universal Acceptance - UA) là cần thiết nhằm bảo đảm người dân và doanh nghiệp (DN) có thể sử dụng tên miền, địa chỉ thư điện tử tiếng Việt một cách an toàn, bình đẳng, đồng thời tăng cường chủ quyền số và phát huy giá trị tài nguyên Internet quốc gia.
Theo đó, tại hội thảo UA Day 2026 với chủ đề “Tăng cường hợp tác khu vực trong thúc đẩy Chấp nhận tên miền đa ngữ toàn cầu tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương” được Trung tâm Internet Việt Nam (VNNIC) - Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức, Chủ tịch Hội đồng quản lý VNNIC Lê Ngọc Đức nhấn mạnh: Chấp nhận phổ quát không chỉ là câu chuyện kỹ thuật. Đó là cách để mọi người, ở bất kỳ đâu, sử dụng bất kỳ ngôn ngữ nào, đều có thể tiếp cận và tham gia vào không gian số một cách bình đẳng.
Ông Lê Ngọc Đức khẳng định: “Một Internet chỉ thực sự phát triển khi tất cả chúng ta đều có cơ hội như nhau để kết nối và sáng tạo. Hội thảo được tổ chức tại Việt Nam là dịp để các bên cùng chia sẻ kinh nghiệm, tăng cường hợp tác và thúc đẩy các sáng kiến thiết thực, đưa chấp nhận phổ quát trở thành hiện thực trong khu vực. Việt Nam cam kết đồng hành và đóng góp tích cực cho mục tiêu chung đó".
Việt Nam triển khai nhiều giải pháp thúc đẩy tên miền đa ngữ
Tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nơi sự đa dạng về ngôn ngữ và văn hóa là một trong những thế mạnh lớn nhất, việc đảm bảo chấp nhận phổ cập toàn cầu không chỉ là một nhu cầu kỹ thuật mà còn là một ưu tiên chiến lược quan trọng. Điều này tác động trực tiếp đến quá trình chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và cơ hội cho các cộng đồng có thể tham gia vào nền kinh tế số toàn cầu.
Trao đổi thêm với PV, ông Nguyễn Trường Giang, Quyền Giám đốc VNNIC cho biết trong bối cảnh Internet phát triển không ngừng, trở thành nền tảng toàn cầu và đa ngôn ngữ, chấp nhận phổ cập toàn cầu tiếp tục nắm giữ vai trò then chốt.
Ông Nguyễn Trường Giang cho biết tên miền đa ngữ dễ tiếp cận và gần gũi với người dùng địa phương, đặc biệt là những vùng nông thôn, miền núi; Giúp bảo tồn và phát triển ngôn ngữ bản địa; Rút ngắn khoảng cách tiếp cận số với người dân.
Phát triển tên miền đa ngữ là một nhu cầu chung của nhiều quốc gia, đặc biệt là những nước sử dụng chữ viết không phải Latin. Trung Quốc là quốc gia có tốc độ phát triển và tỷ lệ sử dụng tên miền đa ngữ rất cao, nhờ vào dân số đông và không sử dụng chữ Latin. Một số quốc gia khác như các nước thuộc khối Liên Xô cũ cũng đang phát triển mạnh tên miền đa ngữ.
Ông Nguyễn Trường Giang cũng nhận định thách thức để phát triển tên miền đa ngữ là hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt là hệ thống email, là một rào cản lớn cần được giải quyết; Cần có sự hợp tác và hỗ trợ từ các công ty công nghệ lớn để cải thiện hạ tầng và thay đổi hành vi.
Để thúc đẩy tên miền đa ngữ tại Việt Nam, ông Nguyễn Trường Giang cho biết Việt Nam cũng như các quốc gia khác cần tiếp tục nỗ lực trong việc triển khai và thúc đẩy, nhằm đạt được các mục tiêu quan trọng như bảo tồn ngôn ngữ bản địa và tăng cường tiếp cận số cho người dân.
“VNNIC đang triển khai các chương trình tuyên truyền và hỗ trợ người dân tiếp cận tên miền đa ngữ, đồng thời kết hợp với các dịch vụ khác. Đồng thời, VNNIC nỗ lực làm việc với các bên cải thiện hạ tầng kỹ thuật sự hợp tác với các công ty công nghệ”.
Ai có thể hỗ trợ phổ cập UA?
Từ góc độ quốc tế, ông Sarmad Hussain, Giám đốc cấp cao Chương trình tên miền đa ngữ (IDN) và UA, Tổ chức Quản lý tên miền và số quốc tế (ICANN) đã chia sẻ các bên có thể tham gia hỗ trợ UA.
Theo đó, các bên có thể tham gia phát triển tên miền đa ngữ gồm:
Các nhà phát triển và hỗ trợ công nghệ: Các bên xây dựng các tiêu chuẩn và thực tiễn tốt nhất; Các nhà cung cấp phần mềm ngôn ngữ lập trình cung cấp công cụ và khung phần mềm; Các tổ chức, cá nhân phát triển và triển khai các ứng dụng và dịch vụ trực tuyến sử dụng các ngôn ngữ lập trình, công cụ và khung phần mềm này.
Các nhà cung cấp phần mềm và dịch vụ email: Các tổ chức và cá nhân cung cấp các ứng dụng, công cụ và tiện ích khác nhau cho hệ sinh thái email; Các tổ chức và cá nhân cung cấp các dịch vụ liên quan đến email.
Các bên tham gia hệ thống tên miền (DNS): Các cơ quan đăng ký tên miền, nhà đăng ký, đại lý bán lại, nhà cung cấp dịch vụ lưu trữ và nhà cung cấp dịch vụ Internet.
Các tổ chức thúc đẩy và cung cấp quyền truy cập Internet cho cộng đồng địa phương, giao tiếp bằng ngôn ngữ và chữ viết của họ.
Các nhà hoạch định chính sách: Các quan chức chính phủ tạo ra nhu cầu về các sản phẩm và dịch vụ sẵn sàng cho khả năng tiếp cận người dùng bằng cách cập nhật các tiêu chuẩn về khả năng tiếp cận và quy trình mua sắm.
Giới học thuật: Các chương trình đại học cung cấp các chương trình cấp bằng liên quan đến CNTT.
Việt Nam đóng góp phát triển Internet toàn cầu an toàn, bao trùm và bền vững
UA Day là sáng kiến do ICANN phối hợp với UNESCO khởi xướng từ năm 2023 nhằm thúc đẩy chấp nhận phổ quát đối với IDN, địa chỉ thư điện tử đa ngữ trên các hệ thống, phần mềm và dịch vụ Internet.
Sáng kiến này xuất phát từ thực tế nhiều nền tảng kỹ thuật chưa hỗ trợ đầy đủ các tên miền hợp lệ, hạn chế khả năng tiếp cận dịch vụ số, đặc biệt tại các quốc gia sử dụng ngôn ngữ và ký tự ngoài bảng chữ cái Latin.
Từ năm 2023 đến nay, UA Day được tổ chức thường niên tại nhiều khu vực có sự đa dạng ngôn ngữ cao như châu Á - Thái Bình Dương, châu Phi và châu Mỹ Latinh, thể hiện xu hướng các quốc gia chủ động tham gia và thúc đẩy các vấn đề kỹ thuật liên quan đến UA.
UA Day 2026 hướng tới thúc đẩy phổ cập tên miền đa ngữ toàn cầu, thúc đẩy kết nối, trao đổi và hợp tác giữa các cơ quan quản lý, tổ chức, DN, xây dựng cộng đồng công nghệ Việt Nam, qua đó nâng cao vai trò, vị thế của Việt Nam trong các hoạt động hợp tác khu vực và quốc tế về quản trị và phát triển tài nguyên Internet.
Việc tổ chức UA Day khu vực tại Việt Nam có ý nghĩa quan trọng, góp phần nâng cao nhận thức, năng lực kỹ thuật và khẳng định vai trò, vị thế của Việt Nam trong phát triển Internet toàn cầu an toàn, bao trùm và bền vững.
Năm 2025, VNNIC đã phối hợp cùng ICANN tổ chức thành công Hội thảo chuyên đề về Tên miền và Hệ thống máy chủ tên miền khu vực châu Á - Thái Bình Dương (ICANN APAC DNS Forum 2025) tại Hà Nội. Sự kiện đã thu hút sự tham gia của đông đảo chuyên gia, tổ chức quản lý Internet và DN trong khu vực và thế giới.
Tiếp nối thành công đó, được sự tín nhiệm và thống nhất của ICANN, năm 2026 Việt Nam tiếp tục đăng cai tổ chức Hội thảo UA Day 2026 khu vực châu Á - Thái Bình Dương, góp phần khẳng định vai trò và vị thế của Việt Nam trong cộng đồng Internet khu vực và quốc tế.
UA Day 2026 có sự tham gia của 150 đại biểu trong nước và quốc tế, bao gồm ICANN, UASG, đại diện cơ quan quản lý tài nguyên Internet quốc gia khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, chuyên gia đến từ các tổ chức, DN Internet, đại diện Lãnh đạo, chuyên gia từ các Nhà đăng ký tên miền “.vn”, Nhà đăng ký tên miền quốc tế tại Việt Nam,...
Tại Hội thảo 2026, các chuyên gia đã tập trung trao đổi các nội dung: Tình hình triển khai thúc đẩy UA trên thế giới và khu vực Châu Á - Thái Bình Dương: Cập nhật xu hướng, khuyến nghị từ ICANN, UASG; Báo cáo quốc gia về triển khai UA: Chia sẻ kết quả, kinh nghiệm và thách thức triển khai thúc đẩy UA giai đoạn 2025-2026 của các quốc gia; Định hướng hợp tác khu vực giai đoạn 2026-2027: Đề xuất các sáng kiến hợp tác khu vực thúc đẩy triển khai UA, khẳng định vai trò điều phối của VNNIC trong khu vực.
Đồng thời, trong khuôn khổ UA Day 2026, VNNIC thực hiện chuỗi hoạt động song phương với các đối tác quốc tế như ICANN, Trung tâm Internet quốc gia Lào (LANIC), Trung tâm Điều phối quản lý tên miền cấp quốc gia Nga - Cơ quan quản lý TLD .RU/.РФ, khẳng định vị thế của Việt Nam là trung tâm năng lực Internet khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nâng cao vai trò, vị thế của Việt Nam trong các hoạt động hợp tác khu vực và quốc tế về quản trị và phát triển tài nguyên Internet./.