Tăng cường giám sát AI mạo danh nghệ sĩ trên mạng

Tại họp báo thường kỳ quý I/2026 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) ngày 15/4/2026, cơ quan chức năng cho biết sẽ tăng cường giám sát, phát hiện và xử lý, đồng thời hoàn thiện khung pháp lý để kiểm soát hiệu quả hành vi vi phạm.

Mạo danh nghệ sĩ bằng AI: Gia tăng tinh vi, thách thức quản lý

Trước yêu cầu xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trong bối cảnh chuyển đổi số, việc kiểm soát các hành vi lệch chuẩn trên không gian mạng, trong đó có tình trạng mạo danh nghệ sĩ bằng công nghệ AI, đang trở thành nội dung được cơ quan quản lý đặc biệt quan tâm.

Liên quan đến định hướng phát triển văn hóa, Chánh Văn phòng Bộ VHTT&DL Cao Lê Tuấn Anh cho biết Bộ đã chủ động tham mưu Chính phủ ban hành Nghị quyết số 30/NQ-CP nhằm triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị.

“Việc triển khai Nghị quyết không chỉ dừng ở định hướng mà đang được cụ thể chế hóa bằng các chương trình, dự án, chỉ tiêu rõ ràng, hướng tới xây dựng hệ giá trị văn hóa, con người Việt Nam, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững”, Chánh Văn phòng Bộ VHTT&DL Cao Lê Tuấn Anh thông tin.

Trong bối cảnh đó, các hiện tượng lệch chuẩn trên không gian mạng, đặc biệt là việc sử dụng AI để mạo danh nghệ sĩ nhằm quảng cáo, bán hàng, được đặt ra như một vấn đề cần kiểm soát trong tổng thể xây dựng môi trường văn hóa số.

Trao đổi tại họp báo, Phó Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử Nguyễn Thị Thanh Huyền cho biết: “Thực tế cho thấy, có rất nhiều trường hợp sử dụng hình ảnh của người nổi tiếng trên mạng. Các hình ảnh này còn bị lợi dụng để quảng cáo cho các sản phẩm, thậm chí có dấu hiệu gây hiểu nhầm hoặc lừa dối người tiêu dùng”.

Theo Phó Cục trưởng Nguyễn Thị Thanh Huyền, trong bối cảnh nội dung số lan truyền nhanh, việc các hình ảnh, video giả mạo xuất hiện tràn lan trên mạng xã hội đã gây khó khăn cho công tác kiểm soát, đồng thời đặt ra yêu cầu phải nâng cao nhận thức của người dùng khi tiếp cận thông tin trên môi trường số.

Ở góc độ quản lý chuyên ngành, Phó Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn Trần Hướng Dương cho biết Bộ VHTT&DL đang phối hợp với các cơ quan chức năng để tăng cường giám sát, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm.

Theo Phó Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn Trần Hướng Dương, việc sử dụng công nghệ AI để mạo danh nghệ sĩ là hiện tượng mới, có tính chất phức tạp, đòi hỏi phải tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý liên quan đến bảo vệ hình ảnh cá nhân và quyền tác giả, đồng thời nâng cao nhận thức của người dân trước các nội dung giả mạo.

Thực tế cho thấy, khi công nghệ phát triển nhanh, rào cản kỹ thuật trong việc tạo ra nội dung giả mạo gần như không còn. Điều này khiến các hành vi vi phạm không chỉ dừng lại ở việc xâm phạm quyền cá nhân, mà còn có thể bị lợi dụng cho mục đích quảng cáo sai sự thật, thậm chí lừa đảo nếu không được kiểm soát kịp thời.

Hoàn thiện pháp lý, tăng trách nhiệm nền tảng và người dùng

Trước thực trạng trên, Bộ VHTT&DL cho biết sẽ tiếp tục tăng cường giám sát, đồng thời hoàn thiện các quy định pháp lý nhằm kiểm soát hiệu quả các hành vi vi phạm trên không gian mạng.

Phó Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử Nguyễn Thị Thanh Huyền cho biết, pháp luật hiện hành đã có quy định cụ thể đối với hành vi cung cấp thông tin sai sự thật và sử dụng công nghệ gây nhầm lẫn cho người dùng. Theo đó, các nội dung được tạo ra hoặc chỉnh sửa bằng AI phải được gắn nhãn để bảo đảm tính minh bạch.

Bên cạnh đó, các hành vi mạo danh nghệ sĩ, sử dụng AI để quảng cáo sai sự thật có thể bị xử phạt theo quy định trong lĩnh vực thông tin điện tử và quảng cáo, với mức phạt tùy theo tính chất và mức độ vi phạm. Các hành vi này có thể bị xử phạt hành chính với mức phạt lên tới hàng chục triệu đồng, tùy theo mức độ vi phạm theo quy định hiện hành.

Một nội dung quan trọng khác được nhấn mạnh là trách nhiệm của các nền tảng số. Khi phần lớn nội dung vi phạm xuất hiện trên môi trường mạng, việc phát hiện, gỡ bỏ và phối hợp xử lý từ phía các nền tảng là yếu tố then chốt để hạn chế tình trạng vi phạm.

Cũng tại Họp báo, Phó Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử Nguyễn Thị Thanh Huyền cho biết việc triển khai Bộ quy tắc ứng xử trên môi trường số đã nhận được sự đồng thuận của người dân. Các quy định liên quan đến xử lý vi phạm, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ sẽ tiếp tục được hoàn thiện và tăng cường thực thi. Bộ quy tắc không chỉ điều chỉnh hành vi mà còn hướng tới lan tỏa các giá trị tích cực, xây dựng môi trường văn hóa số an toàn, nhân văn.

Có thể thấy, trong bối cảnh công nghệ AI phát triển nhanh, việc mạo danh nghệ sĩ trên không gian mạng không còn là hiện tượng đơn lẻ mà đang trở thành vấn đề cần kiểm soát ở cấp độ chính sách.

Việc kết hợp giữa hoàn thiện pháp lý, tăng cường giám sát và nâng cao trách nhiệm của các bên liên quan sẽ là nền tảng để xây dựng môi trường văn hóa số lành mạnh, bảo vệ quyền lợi của nghệ sĩ và người tiêu dùng./.

Bích Việt