Xây dựng khung năng lực đào tạo nhân lực du lịch theo chuẩn quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh

Hiện nay, các nghiên cứu chuyên sâu liên quan đến mô hình đào tạo, chuẩn năng lực và phương thức phát triển nhân lực du lịch theo chuẩn quốc tế tại Thành phố vẫn chưa nhiều. Thực tế cho thấy lực lượng lao động trong ngành, đặc biệt là đội ngũ quản lý tại các khách sạn 4 - 5 sao và doanh nghiệp lữ hành quốc tế, còn khoảng cách đáng kể so với yêu cầu hội nhập. Sau đại dịch COVID-19, tình trạng thiếu hụt nhân lực có tay nghề, ngoại ngữ và kinh nghiệm càng bộc lộ rõ.

Trước thực tế đó, Trường Đại học Sài Gòn đã chủ trì thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ “Đào tạo nhân lực trình độ quốc tế ngành du lịch”. Nhiệm vụ do PGS. TS Phạm Hoàng Quân làm chủ nhiệm và đã được Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh nghiệm thu mới đây.

Kết quả nghiên cứu của nhiệm vụ cho thấy, nhu cầu về nguồn nhân lực du lịch đạt chuẩn quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh đang tăng nhanh cả về quy mô lẫn chất lượng. Các doanh nghiệp trong lĩnh vực du lịch - khách sạn - lữ hành mong muốn đội ngũ lao động có kỹ năng nghề vững, ngoại ngữ tốt, khả năng làm việc trong môi trường quốc tế, cùng với năng lực số và tư duy dịch vụ chuyên nghiệp.

Tuy nhiên, hệ thống đào tạo hiện vẫn tồn tại khoảng cách so với nhu cầu thực tế, nhất là ở các khía cạnh chuẩn hóa năng lực, tăng cường thực hành, liên kết với doanh nghiệp, quốc tế hóa chương trình và phát triển kỹ năng số cho người học.

Bên cạnh những kết quả tích cực như quy mô đào tạo được mở rộng, chương trình đa dạng và từng bước đổi mới, hệ thống đào tạo du lịch của Thành phố vẫn còn nhiều hạn chế. Cơ sở vật chất chưa đồng bộ; chương trình đào tạo chưa gắn chặt với chuẩn khu vực. Đội ngũ giảng viên còn thiếu và chưa đồng đều về trình độ quốc tế; phương pháp giảng dạy còn nặng về lý thuyết.

Đồng thời, sự liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp chưa thực sự hiệu quả. Hoạt động đảm bảo chất lượng và đánh giá theo chuẩn năng lực chưa được chuẩn hóa, mức độ chuyển đổi số còn hạn chế. Những yếu tố này góp phần dẫn đến tình trạng thiếu hụt nhân lực chất lượng cao.

Nhóm nghiên cứu dự báo, trong giai đoạn 2025 - 2035, TP. Hồ Chí Minh sẽ cần bổ sung một lượng lớn lao động đạt chuẩn quốc tế ở các lĩnh vực như lữ hành, khách sạn - nhà hàng, quản lý điểm đến, cũng như các lĩnh vực mới như du lịch thông minh, du lịch số, quản trị trải nghiệm và du lịch bền vững. Điều này cần đòi hỏi đổi mới toàn diện hoạt động đào tạo, từ việc chuẩn hóa khung năng lực, cập nhật chương trình theo chuẩn quốc tế, tăng cường đào tạo gắn với thực tiễn doanh nghiệp, đến phát triển đội ngũ giảng viên và thúc đẩy chuyển đổi số.

Trên cơ sở đó, nhóm nghiên cứu đề xuất một hệ thống giải pháp đồng bộ, bao gồm hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển nhân lực; đổi mới quản trị cơ sở đào tạo; chuẩn hóa chương trình theo tiêu chuẩn ASEAN; tăng cường đầu tư cơ sở vật chất; nâng cao chất lượng giảng viên; thúc đẩy chuyển đổi số; tăng cường liên kết giữa nhà trường, doanh nghiệp và cơ quan quản lý; đồng thời xây dựng mô hình đào tạo tích hợp theo hướng đa chuẩn, tiệm cận quốc tế.

Một trong những kết quả nổi bật của nhiệm vụ là nhóm nghiên cứu đã xây dựng khung năng lực tổng hợp cùng bộ tiêu chí đánh giá nhân lực du lịch trình độ quốc tế, tích hợp các chuẩn khu vực và quốc tế như MRA-TP, VTOS và AUN-QA. Khung này xác định rõ các yêu cầu về kiến thức chuyên môn, kỹ năng giao tiếp đa văn hóa, ngoại ngữ, năng lực số và khả năng thích ứng trong môi trường quốc tế. Bộ tiêu chí đi kèm là công cụ để các cơ sở đào tạo rà soát và điều chỉnh chương trình theo chuẩn đầu ra quốc tế.

Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy, để du lịch thực sự trở thành lĩnh vực kinh tế chủ lực, TP. Hồ Chí Minh cần ưu tiên chiến lược phát triển nguồn nhân lực đạt trình độ quốc tế, coi đây là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập.

Hội đồng nghiệm thu đánh giá cao giá trị khoa học và thực tiễn của nhiệm vụ. Các kết quả đạt được có ý nghĩa quan trọng trong việc định hướng phát triển nguồn nhân lực du lịch của Thành phố. Đặc biệt, khung năng lực và bộ tiêu chí được xem là nền tảng giúp các cơ sở đào tạo và cơ quan quản lý đối sánh, hoàn thiện chương trình theo chuẩn quốc tế, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng chính sách phát triển ngành du lịch chất lượng cao./.

KA