Thảo luận xác định mức độ rủi ro của sản phẩm, hàng hóa theo quy định tại Nghị định số 37/2026/NĐ-CP

Đây là chỉ đạo của Thứ trưởng Lê Xuân Định tại Hội thảo hướng dẫn và thảo luận về việc xác định mức độ rủi ro của sản phẩm, hàng hóa theo quy định tại Nghị định số 37/2026/NĐ-CP do Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia đã tổ chức ngày 3/4/2026 tại Hà Nội.

Ngày 18/6/2025, Quốc hội đã thông qua Luật số 78/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa năm 2007, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Để triển khai hiệu quả và đồng bộ các quy định của Luật trong thực tế, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 37/2026/NĐ-CP ngày 23/01/2026 nhằm quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành, tạo nền tảng quan trọng cho việc đổi mới toàn diện công tác quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa trong giai đoạn mới.

Trọng tâm của Luật và Nghị định là chuyển mạnh sang phương thức quản lý dựa trên rủi ro, số hóa dữ liệu, tăng cường hậu kiểm và minh bạch thông tin chất lượng. Đây là thay đổi mang tính nền tảng, tác động trực tiếp đến cách phân loại và kiểm tra hàng hóa.

Thay cho cách quản lý dàn trải trước đây, sản phẩm, hàng hóa sẽ được phân loại theo ba mức độ rủi ro:

Rủi ro thấp: Doanh nghiệp tự công bố và tự chịu trách nhiệm; Rủi ro trung bình: Doanh nghiệp có thể tự công bố hoặc được đánh giá bởi bên thứ ba được công nhận; kết quả thử nghiệm phải do phòng thử nghiệm được chỉ định thực hiện; Rủi ro cao: Được quản lý chặt chẽ thông qua các tổ chức chứng nhận được chỉ định, bao gồm kiểm tra hồ sơ và lấy mẫu định kỳ hoặc đột xuất.

Do đó, việc xác định mức độ rủi ro của sản phẩm, hàng hóa có vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa quản lý chất lượng, giảm thiểu rủi ro đối với sức khỏe và môi trường, đồng thời thiết lập các biện pháp kiểm soát phù hợp, minh bạch. Điều này cũng giúp doanh nghiệp đưa ra quyết định đầu tư, sản xuất chính xác và tuân thủ quy định pháp luật.

Phát biểu chỉ đạo tại Hội thảo, Thứ trưởng Lê Xuân Định một lần nữa khẳng định, việc phân loại rủi ro nhằm phục vụ quản lý “đúng và trúng”, hướng tới sự minh bạch và công khai. Yếu tố cốt lõi trong đánh giá rủi ro chính là dữ liệu đầu vào.

Dữ liệu cần đầy đủ, chính xác và được cập nhật thường xuyên để phản ánh đúng thực trạng rủi ro của sản phẩm, hàng hóa trên thị trường. Quản lý nhà nước phải dựa trên dữ liệu, đây là xu hướng tất yếu nhằm nâng cao tính khoa học, khách quan và minh bạch trong hoạt động quản lý, Thứ trưởng Lê Xuân Định nhấn mạnh.

Theo bà Nguyễn Thị Mai Hương, Trưởng ban Quản lý chất lượng và Đánh giá sự phù hợp (Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia), mức độ rủi ro của sản phẩm, hàng hóa được xác định theo công thức: R = k × C × P. Trong đó, R là điểm rủi ro, C là mức độ tác động, k là hệ số tác động và P là khả năng xảy ra.

Bà Nguyễn Thị Mai Hương cũng nêu rõ ba nguyên tắc cốt lõi trong quá trình đánh giá rủi ro: Thứ nhất, việc đánh giá phải dựa trên từng mối nguy cụ thể thay vì tiếp cận chung chung. Thứ hai, kết luận cuối cùng được xác định theo giá trị rủi ro cao nhất để đảm bảo nguyên tắc thận trọng. Thứ ba, có thể áp dụng phương pháp đánh giá theo nhóm đối với các sản phẩm có cùng chức năng, tiêu chuẩn kỹ thuật và mối nguy chính nhằm tối ưu nguồn lực và nâng cao hiệu quả.

Trong phần thảo luận, nhiều ý kiến và vướng mắc từ các bộ, ngành đã được nêu ra. Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia Nguyễn Nam Hải cùng các chuyên gia của Ủy ban đã trực tiếp trao đổi, làm rõ các vấn đề; đồng thời tiếp thu đầy đủ các ý kiến đóng góp, tiếp tục hoàn thiện các mẫu hướng dẫn nhằm hỗ trợ các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp triển khai hiệu quả các quy định mới. Việc chuyển sang quản lý dựa trên rủi ro và dữ liệu không chỉ nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước mà còn góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững trong thời gian tới./.

Hà My - Phong Vũ