Diễn đàn đổi mới sáng tạo Pháp - Việt: Kết nối “ba nhà”, thúc đẩy hợp tác công nghệ

Đổi mới sáng tạo - trụ cột hợp tác Việt - Pháp

Ngày 31/3/2026, tại Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH), Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam phối hợp tổ chức Diễn đàn “Đổi mới sáng tạo mở Pháp - Việt: Từ đối thoại tới cộng hưởng”, với sự tham dự của Đại sứ Pháp tại Việt Nam Olivier Brochet, lãnh đạo nhà trường, cùng đông đảo đại diện cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức khoa học và chuyên gia hai nước.

Phát biểu khai mạc, Đại sứ Olivier Brochet nhấn mạnh, Diễn đàn diễn ra trong bối cảnh đặc biệt thuận lợi khi quan hệ Việt Nam - Pháp đã được nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện, đồng thời tiếp tục được củng cố thông qua các chuyến thăm cấp cao. Trong đó, đổi mới sáng tạo, khoa học - công nghệ và giáo dục - đào tạo đang trở thành những trụ cột hợp tác then chốt.

Theo Đại sứ Olivier Brochet, trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn chuyển đổi sâu rộng, đặc biệt dưới tác động của các chủ trương lớn về phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo không chỉ là động lực tăng trưởng mà đã trở thành nền tảng phát triển kinh tế - xã hội.

Đại sứ khẳng định, để giải quyết các thách thức toàn cầu, cần xây dựng các hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hiệu quả, dựa trên sự hợp tác chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, giới học thuật và khu vực doanh nghiệp - mô hình mà Pháp đang tích cực thúc đẩy thông qua các chương trình hợp tác và ngoại giao khoa học.

Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo - thế mạnh của Pháp

Pháp hiện là một trong những quốc gia dẫn đầu thế giới về đổi mới sáng tạo, với hệ sinh thái phát triển dựa trên sự liên kết chặt chẽ giữa trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và các startup công nghệ.

Quốc gia này đứng thứ hai tại châu Âu và thứ năm trên toàn cầu về số lượng đơn đăng ký bằng sáng chế, với nhiều lĩnh vực mũi nhọn như hàng không - vũ trụ, năng lượng hạt nhân dân dụng, trí tuệ nhân tạo, y học và công nghệ thông tin.

Đặc biệt, mô hình “cụm cạnh tranh” (clusters) của Pháp đã chứng minh hiệu quả trong việc kết nối nghiên cứu với thị trường, giúp đẩy nhanh quá trình thương mại hóa các kết quả khoa học.

Thông qua các sáng kiến như Choose France và Choose France for Science, Pháp tiếp tục khẳng định định hướng mở cửa, thu hút đầu tư quốc tế và tăng cường hợp tác công nghệ. “Năm Đổi mới sáng tạo Pháp - Việt” được kỳ vọng sẽ tạo cú hích mới cho các chương trình hợp tác chiến lược giữa hai nước.

Thúc đẩy liên kết “ba nhà” - điểm nghẽn cần tháo gỡ

Phát biểu tại Diễn đàn, GS.TS. Đinh Thị Mai Thanh, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội, cho biết: Nhà trường xác định đổi mới sáng tạo và hợp tác với doanh nghiệp không chỉ là hoạt động bổ trợ mà là mục tiêu chiến lược trong phát triển.

Theo GS.TS. Đinh Thị Mai Thanh, đổi mới sáng tạo chỉ có thể hình thành trong một hệ sinh thái mở, với sự gắn kết chặt chẽ giữa nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp. Trong đó, trường đại học đóng vai trò trung tâm tạo ra tri thức, đồng thời là cầu nối chuyển hóa tri thức thành giá trị phục vụ xã hội.

Bà cũng nhấn mạnh, hợp tác Việt - Pháp chính là nền tảng hình thành và phát triển của USTH trong suốt 16 năm qua. Thông qua mạng lưới hơn 30 trường đại học và viện nghiên cứu hàng đầu của Pháp, USTH đã xây dựng thành công các chương trình đào tạo chuẩn quốc tế, các nhóm nghiên cứu mạnh và hệ thống phòng thí nghiệm liên kết.

Tại Diễn đàn, PGS.TS. Trương Ngọc Kiểm, Giám đốc Công viên Công nghệ cao và Đổi mới sáng tạo, Đại học Quốc gia Hà Nội, nhấn mạnh vai trò của mô hình liên kết “ba nhà” theo tinh thần Nghị quyết 57.

Theo đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo và dẫn dắt; nhà trường là trung tâm sáng tạo và chuyển giao tri thức; doanh nghiệp là lực lượng ứng dụng và thương mại hóa. Tuy nhiên, thực tế cho thấy mô hình này vẫn chưa vận hành hiệu quả do nhiều rào cản về cơ chế, chính sách và nguồn lực.

PGS.TS. Trương Ngọc Kiểm chỉ ra rằng, đầu tư cho khoa học công nghệ còn phân tán, thiếu ổn định; thủ tục hành chính chưa đồng bộ với yêu cầu đổi mới; sự liên kết giữa các chủ thể còn lỏng lẻo, trong khi doanh nghiệp chưa được khuyến khích đủ mạnh để tham gia nghiên cứu và phát triển.

Ông đề xuất cần hoàn thiện vai trò kiến tạo của Nhà nước, xây dựng hệ thống dữ liệu liên thông, thúc đẩy tự chủ đại học và mở rộng chính sách hỗ trợ doanh nghiệp khoa học công nghệ, qua đó tạo nền tảng cho một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thực chất.

Ở góc độ quốc tế, ông Clément Métharam, chuyên gia trong lĩnh vực phát triển khởi nghiệp quốc tế, hiện làm việc tại Viện Phát triển Khởi nghiệp và Doanh nghiệp Hàn Quốc chia sẻ kinh nghiệm về xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp thông qua các trung tâm đổi mới sáng tạo, campus công nghệ, vườn ươm doanh nghiệp và không gian làm việc chung trong trường đại học.

Trong khi đó, PGS.TS. Tô Thị Mai Hương, Phó Trưởng phòng Nghiên cứu, Đổi mới và Hợp tác quốc tế; Trưởng ban điều hành Trung tâm Đổi mới Sáng tạo và Khởi nghiệp USTH cho rằng, đổi mới sáng tạo cần hội tụ ba yếu tố: Công nghệ, khả năng ứng dụng và giá trị xã hội.

Bà nhấn mạnh, nhà trường cần thay đổi cách tiếp cận với doanh nghiệp, bắt đầu từ việc nhận diện đúng nhu cầu thực tiễn để cùng đồng kiến tạo giải pháp.

Một điểm nhấn quan trọng được các chuyên gia đồng thuận là vai trò của sinh viên trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Việc tạo điều kiện để sinh viên tham gia trực tiếp vào các dự án nghiên cứu, khởi nghiệp và hợp tác quốc tế sẽ giúp gắn đào tạo với thực tiễn, đồng thời nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Từ đối thoại đến cộng hưởng

Diễn đàn cũng ghi nhận nhiều sáng kiến hợp tác cụ thể, trong đó có dự án xây dựng hệ thống thuật ngữ khoa học đa ngôn ngữ, góp phần tháo gỡ rào cản trong hợp tác nghiên cứu quốc tế.

Phiên thảo luận bàn tròn về các mô hình hợp tác thành công theo “Triple Helix” cho thấy xu hướng tất yếu: Đổi mới sáng tạo phải được phát triển theo hướng mở, dựa trên sự chia sẻ nguồn lực, tri thức và kinh nghiệm giữa các bên.

Khép lại chương trình, Ban tổ chức đã đưa ra lời kêu gọi hành động và công bố các định hướng hợp tác trong thời gian tới.

Diễn đàn “Đổi mới sáng tạo mở Pháp - Việt: Từ đối thoại tới cộng hưởng” không chỉ là nơi chia sẻ kinh nghiệm mà còn góp phần định hình tư duy hợp tác mới - từ “đối thoại” sang “cộng hưởng”.

Thông qua việc kết nối hiệu quả Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp, thúc đẩy hợp tác quốc tế và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, sự kiện được kỳ vọng sẽ tạo động lực mới cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo Việt Nam, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu./.

LH