Cơ quan quản lý kết nối hệ thống với 100% các tổ chức chứng thực chữ ký số

Đánh giá kết quả triển khai và hoàn thiện hệ thống kết nối

Việc kết nối giữa hệ thống NEAC với 100% các CA của Việt Nam là một kết quả nổi bật trong hoạt động lĩnh vực chữ ký số (CKS) công cộng được báo cáo tại Hội nghị giao ban Quý I/2026 được NEAC tổ chức ngày 27/3 tại Hà Nội, với sự tham dự của đại diện lãnh đạo và chuyên gia kỹ thuật từ các CA công cộng.

Bà Tô Thị Thu Hương, Giám đốc NEAC nhấn mạnh công tác này có ý nghĩa then chốt của hệ sinh thái dịch vụ tin cậy trong tiến trình phát triển Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số.

Hệ thống CMS của NEAC đã bước đầu vận hành ổn định, cho phép tự động phân tích dữ liệu, phát hiện các dấu hiệu bất thường và hỗ trợ hiệu quả công tác giám sát. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số vấn đề kỹ thuật như sự không đồng nhất về định dạng thông tin chứng thư, hay việc trích xuất mã địa phương chưa đầy đủ ở một số đơn vị.

NEAC yêu cầu các CA khẩn trương rà soát, chuẩn hóa dữ liệu và hoàn thiện việc cung cấp dữ liệu lịch sử chứng thư theo quy định trước thời hạn vận hành chính thức hệ thống.

Thúc đẩy triển khai dịch vụ dấu thời gian và dịch vụ tin cậy mới

Một trong những nội dung trọng tâm cũng đã được các cán bộ chuyên môn lĩnh vực CKS bàn thảo là về dịch vụ cấp dấu thời gian (Timestamp). Đây là một dịch vụ quan trọng trong hệ sinh thái dịch vụ tin cậy.

Các chuyên gia đã làm rõ vai trò của dấu thời gian trong việc xác thực thời điểm tồn tại của dữ liệu, đảm bảo tính toàn vẹn và giá trị chứng cứ pháp lý của tài liệu điện tử, đặc biệt trong các lĩnh vực tài chính, tư pháp và y tế.

Theo kế hoạch, dịch vụ chứng thực thông điệp dữ liệu và dấu thời gian dự kiến sẽ được triển khai chính thức trong năm 2026 với quy mô thị trường khoảng 20 - 30 triệu giao dịch. Đây được xem là bước tiến quan trọng nhằm mở rộng hệ sinh thái dịch vụ tin cậy, tiến tới tiệm cận các chuẩn mực quốc tế.

Tháo gỡ vướng mắc về kỹ thuật và pháp lý

Hội nghị cũng ghi nhận nhiều ý kiến từ các CA liên quan đến khó khăn trong triển khai, đặc biệt là vấn đề kết nối hệ thống và định danh điện tử (eKYC). Một số CA cho biết, chưa đủ nguồn lực kỹ thuật và tài chính để kết nối trực tiếp với hệ thống của NEAC.

Bên cạnh đó, việc tận dụng dữ liệu eKYC từ các ngân hàng để cấp CKS được đánh giá là hướng đi tiềm năng nhằm nâng cao trải nghiệm người dùng. Tuy nhiên, vấn đề chia sẻ dữ liệu vẫn đặt ra nhiều thách thức về pháp lý, đặc biệt liên quan đến bảo vệ dữ liệu cá nhân.

NEAC khẳng định sẽ tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế chính sách để tạo điều kiện thuận lợi cho các CA triển khai dịch vụ, đồng thời đảm bảo tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành.

Liên quan đến công tác quản lý nhà nước, NEAC yêu cầu các CA nghiêm túc triển khai các quy định tại Nghị định 23/2025/NĐ-CP, trong đó nhấn mạnh trách nhiệm rà soát, nâng cấp hệ thống và hoàn thiện báo cáo trong thời gian sớm nhất.

Đặc biệt, việc định danh thiết bị và cập nhật thông tin lên hệ thống quản lý tập trung được xác định là yêu cầu bắt buộc nhằm đảm bảo tính minh bạch, đồng bộ trong toàn hệ thống.

Đồng thời, cơ quan quản lý cũng cảnh báo sẽ tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm như cấp chứng thư không đúng quy trình hoặc lợi dụng chính sách để trục lợi.

Bài toán phát triển thị trường chữ ký số cá nhân

Một nội dung đáng chú ý được các chuyên gia bàn thảo nữa là thực trạng sử dụng CKS cá nhân. Mặc dù đã có khoảng 29 triệu chứng thư số được cấp cho người dân, nhưng tỷ lệ sử dụng thực tế còn thấp, với khoảng 65% chứng thư đã hết hạn không được gia hạn và phần lớn không phát sinh giao dịch.

Thực tế này cho thấy việc phát triển CKS không chỉ dừng lại ở cấp phát mà cần gắn với các ứng dụng cụ thể trong đời sống. Các đại biểu thống nhất rằng cần đẩy mạnh phát triển các dịch vụ số trong các lĩnh vực như thuế, ngân hàng, bảo hiểm, y tế, giáo dục… nhằm tạo nhu cầu sử dụng thực chất cho người dân.

Hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, tăng tốc xây dựng hạ tầng niềm tin số trong lĩnh vực dịch vụ tin cậy, bao gồm các quy chuẩn đối với CKS công cộng, dịch vụ dấu thời gian và chứng thực thông điệp dữ liệu.

Trong năm 2026, NEAC sẽ tiếp tục xây dựng hệ thống tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) với 16 tiêu chuẩn mới, hướng tới hoàn thiện khung đánh giá, kiểm soát và vận hành cho các dịch vụ tin cậy, phù hợp với thông lệ quốc tế.

Năm 2026 là giai đoạn bản lề trong việc triển khai Luật Giao dịch điện tử 2023 và Nghị định 23/2025/NĐ-CP. Các nhiệm vụ trọng tâm bao gồm hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, thúc đẩy triển khai các dịch vụ tin cậy mới, nâng cao chất lượng quản lý và đặc biệt là phát triển hệ sinh thái ứng dụng để gia tăng nhu cầu sử dụng thực tế./.

QA