PODCAST ĐIỂM BÁO KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ (20 - 27/3/2026)

Tuần qua, bức tranh khoa học và công nghệ hiện lên khá rõ nét, với ba xu hướng nổi bật: Chính sách đang dẫn dắt mạnh mẽ hơn, công nghệ - đặc biệt là AI - tăng tốc ứng dụng, và Việt Nam ngày càng chủ động trong dòng chảy toàn cầu.

Trước hết, về chính sách. Điểm đáng chú ý là Quyết định 462/QĐ-TTg về phong trào thi đua “Đổi mới sáng tạo, phát triển khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh”.

Nếu như trước đây, chúng ta thường nói nhiều về định hướng, thì lần này, chính sách đã đi thêm một bước - đó là gắn với hành động cụ thể, có đo lường và đánh giá rõ ràng.

Đây là việc triển khai rất cụ thể kết luận của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Phiên họp lần thứ nhất năm 2026 của Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Tại phiên họp, Tổng Bí thư nhấn mạnh: Kết quả triển khai phải được đưa vào tiêu chí đánh giá, thi đua, khen thưởng hằng năm; đồng thời gắn chặt với cơ chế xử lý trách nhiệm đối với những tập thể, cá nhân chậm trễ, thiếu quyết liệt, đùn đẩy, né tránh, không hoàn thành nhiệm vụ.

Chuyển sang câu chuyện hợp tác công nghệ quốc tế. Tại buổi tiếp lãnh đạo của hơn 40 tập đoàn, doanh nghiệp quốc tế lớn là thành viên của Hội đồng Kinh doanh châu Á vào chiều 26/3, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh, Việt Nam sẵn sàng đồng hành cùng các doanh nghiệp trong việc kiến tạo những chuỗi cung ứng hiệu quả hơn, xanh hơn, bền vững hơn và có khả năng chống chịu cao hơn; cam kết là đối tác tin cậy, một thành viên có trách nhiệm và một điểm đến hấp dẫn trong mạng lưới kinh tế toàn cầu và khu vực.

Từ ngày 18 - 25/3/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng dẫn đầu đoàn công tác thăm và làm việc tại Italia và Đức, nhằm thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp.

Trong khuôn khổ chuyến đi, đoàn đã làm việc với nhiều tập đoàn và tổ chức công nghệ lớn như SAP, Bosch, Siemens Healthineers cùng Hiệp hội Công nghiệp Assolombarda. Các nội dung trao đổi tập trung vào chuyển giao công nghệ, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp.

Đây là tín hiệu tích cực, bởi nó mở ra cơ hội tiếp cận công nghệ lõi - điều mà trước đây chúng ta còn hạn chế.

Nhưng ở chiều ngược lại, một câu hỏi vẫn cần được đặt ra: Liệu chúng ta có đủ năng lực hấp thụ để biến công nghệ nhập khẩu thành năng lực nội sinh? Nếu không, nguy cơ phụ thuộc dài hạn là điều hoàn toàn có thể xảy ra.

Ở một diễn biến khác, tài nguyên số và hạ tầng số đang dần được nhìn nhận như những tài sản thực sự của nền kinh tế.

Trong các ngày từ 18 đến 20/3/2026, Trung tâm Internet Việt Nam (Bộ KH&CN) đã phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức phiên đấu giá tên miền quốc gia “.vn” lần đầu tiên tại Việt Nam.

Đặc biệt, tên miền có giá trúng đấu giá cao nhất đạt 1,584 tỷ đồng, cho thấy giá trị thực tiễn cũng như tiềm năng khai thác thương mại của tên miền quốc gia “.vn”. Kết quả này đồng thời phản ánh niềm tin ngày càng lớn của nhà đầu tư vào tài sản số gắn với định danh quốc gia.

Đây là một minh chứng rõ ràng kinh tế số không còn là khái niệm xa vời, mà đã bắt đầu định lượng được bằng giá trị cụ thể.

Tuy nhiên, khi bàn về thí điểm Sàn giao dịch tài sản số: Cơ chế giám sát, năng lực vận hành và chuẩn mực đầu tư, đại diện Bộ Công an lo ngại về nhiều rủi ro đáng lo ngại khi thị trường tài sản mã hóa chưa được quản lý đầy đủ. Do vậy, trong giai đoạn đầu, chỉ nhà đầu tư đã sở hữu tài sản mã hóa trên các sàn quốc tế mới được tham gia giao dịch tại sàn trong nước.

Một điểm sáng đáng chú ý là doanh nghiệp Việt trên bản đồ AI toàn cầu. Tập đoàn FPT được xếp vào Top 35 nhà phát triển ứng dụng AI toàn cầu - một cột mốc cho thấy năng lực công nghệ của Việt Nam đang tiệm cận chuẩn quốc tế. Tuy nhiên, câu chuyện dài hạn không chỉ dừng lại ở việc làm dịch vụ tốt. Thách thức lớn hơn là làm sao để chuyển từ “gia công công nghệ” sang “làm chủ và sở hữu công nghệ”. Đó mới là nền tảng cho sự phát triển bền vững.

Hạ tầng dữ liệu đầu tiên tại Việt Nam đạt chứng chỉ xanh quốc tế, đáp ứng nhu cầu lưu trữ dữ liệu khổng lồ cho các mô hình AI nội địa. Chiều 27/3, Công ty cổ phần Trung tâm Dữ liệu Quốc tế Đà Nẵng tổ chức Lễ động thổ dự án Trung tâm dữ liệu Đà Nẵng, tại Khu Công nghệ cao Đà Nẵng. Việc tự chủ hạ tầng giúp giảm rủi ro rò rỉ dữ liệu xuyên biên giới theo Luật An ninh mạng, giúp doanh nghiệp nội giảm 30% chi phí thuê server nước ngoài.

Tổng kết lại, tuần qua cho thấy một bức tranh khá rõ ràng: Chính sách đang tăng tốc thực thi, công nghệ đang chuyển sang cuộc chơi hệ sinh thái, và Việt Nam đang đi nhanh hơn trên hành trình hội nhập công nghệ.

Nhưng đi nhanh thôi là chưa đủ.
‎Điều quan trọng hơn là đi vững, và đi bằng chính năng lực của mình./.

LH