Hải Phòng: Tái chế phế thải xây dựng thành bê tông cho công trình ven biển

Sáng 26/3, Sở Khoa học và Công nghệ Hải Phòng tổ chức Hội đồng tư vấn tuyển chọn thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp thành phố với đề tài: “Nghiên cứu sử dụng phế thải công trình xây dựng làm cốt liệu cho bê tông và vữa xây dựng cho các công trình ven biển”.

Đơn vị đăng ký thực hiện là Trường Đại học Hải Phòng. Hội nghị do bà Phạm Thị Sen Quỳnh chủ trì, với sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học và đại diện các cơ quan quản lý.

Áp lực từ phế thải xây dựng và bài toán tài nguyên

Những năm gần đây, Hải Phòng chứng kiến tốc độ phát triển đô thị mạnh mẽ, hàng loạt dự án hạ tầng, khu đô thị, công trình công nghiệp liên tục được triển khai.

Đi kèm với đó là lượng phế thải xây dựng ngày càng gia tăng, bao gồm bê tông vụn, gạch vỡ, vữa cũ… nếu không được xử lý hiệu quả sẽ gây ô nhiễm môi trường, chiếm dụng quỹ đất và phát sinh chi phí xử lý lớn.

Theo các chuyên gia, phần lớn phế thải xây dựng hiện nay vẫn được xử lý theo hướng chôn lấp hoặc đổ thải, chưa tận dụng được giá trị vật liệu còn lại. Trong khi đó, nhu cầu sử dụng cốt liệu tự nhiên như cát, đá trong xây dựng ngày càng cao, dẫn đến nguy cơ cạn kiệt tài nguyên và tác động tiêu cực đến hệ sinh thái.

Chính vì vậy, việc nghiên cứu tái sử dụng phế thải xây dựng làm cốt liệu thay thế một phần vật liệu tự nhiên không chỉ giúp giảm áp lực môi trường mà còn góp phần tiết kiệm tài nguyên, mở ra hướng đi mới, kết hợp giữa kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững.

Điểm đặc biệt của đề tài là tập trung vào các công trình ven biển - môi trường có điều kiện khắc nghiệt với độ ẩm cao, hàm lượng muối lớn và nguy cơ xâm thực mạnh. Theo nhóm nghiên cứu, việc sử dụng cốt liệu tái chế trong bê tông và vữa xây dựng cho khu vực này đòi hỏi các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe hơn so với công trình thông thường.

Cụ thể, vật liệu phải đảm bảo: Cường độ chịu lực ổn định; Độ bền lâu trong môi trường xâm thực; Khả năng chống thấm và chống ăn mòn cao.

Để đạt được điều này, nhóm nghiên cứu đề xuất bổ sung các loại phụ gia khoáng nhằm cải thiện cấu trúc vi mô của bê tông, từ đó tăng khả năng chống xâm thực trong môi trường biển.

Đại diện nhóm nghiên cứu cho biết, nếu kiểm soát tốt chất lượng đầu vào và quy trình sản xuất, cốt liệu tái chế hoàn toàn có thể thay thế một phần cốt liệu tự nhiên mà vẫn đảm bảo yêu cầu kỹ thuật.

Quy trình nghiên cứu bài bản, gắn với thực tiễn

Tại Hội nghị, Ban chủ nhiệm đề tài đã trình bày chi tiết các nội dung nghiên cứu, bao gồm: Tổng quan về bê tông sử dụng cốt liệu tái chế và đặc điểm công trình ven biển; đánh giá chất lượng cốt liệu từ phế thải xây dựng; thiết kế cấp phối bê tông và vữa xây sử dụng cốt liệu tái chế; thực nghiệm đánh giá các chỉ tiêu kỹ thuật; Xây dựng quy trình sản xuất và thi công thử nghiệm; đánh giá hiệu quả kinh tế - môi trường.

Đáng chú ý, đề tài không chỉ dừng ở nghiên cứu lý thuyết mà còn hướng tới ứng dụng thực tiễn thông qua việc thi công thử nghiệm một số kết cấu cụ thể, từ đó đánh giá khả năng áp dụng trong điều kiện thực tế tại Hải Phòng.

Đánh giá về đề tài, nhiều chuyên gia trong Hội đồng cho rằng đây là hướng nghiên cứu có tính thời sự cao, phù hợp với nhu cầu phát triển của thành phố. Một chuyên gia trong lĩnh vực vật liệu xây dựng nhận định: “Việc tái chế phế thải xây dựng không phải là mới trên thế giới, nhưng tại Việt Nam vẫn còn nhiều rào cản về tiêu chuẩn, quy chuẩn và tâm lý thị trường. Nếu đề tài xây dựng được quy trình chuẩn, có cơ sở khoa học và thực nghiệm rõ ràng, sẽ tạo tiền đề rất quan trọng để nhân rộng”.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý, cốt liệu tái chế thường có độ hút nước cao hơn và tính đồng nhất kém hơn so với cốt liệu tự nhiên, do đó cần kiểm soát chặt chẽ nguồn nguyên liệu và quy trình xử lý.

Từ góc nhìn người dân, việc tái sử dụng phế thải xây dựng được đánh giá là giải pháp thiết thực. Anh Nguyễn Văn Hải, một người dân sinh sống tại phường Dương Kinh chia sẻ: “Ở nhiều khu vực ven đô, phế thải xây dựng đổ tràn lan, vừa mất mỹ quan vừa ô nhiễm. Nếu có thể tái chế thành vật liệu xây dựng thì vừa sạch môi trường, vừa tiết kiệm tài nguyên”.

Trong khi đó, chị Trần Thị Liên, một hộ kinh doanh vật liệu xây dựng, cho rằng: “Nếu giá thành hợp lý và chất lượng đảm bảo, vật liệu tái chế hoàn toàn có thể cạnh tranh trên thị trường. Quan trọng là phải có kiểm định rõ ràng để người dùng yên tâm”.

Hướng tới kinh tế tuần hoàn

Đại diện cơ quan quản lý cho rằng, đề tài không chỉ mang ý nghĩa khoa học mà còn có giá trị thực tiễn trong hoạch định chính sách. Theo bà Phạm Thị Sen Quỳnh, việc triển khai thành công đề tài sẽ góp phần: Giảm áp lực xử lý chất thải xây dựng; tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên; giảm phát thải trong ngành xây dựng; thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn. “Thành phố rất cần những nghiên cứu mang tính ứng dụng cao như thế này để giải quyết đồng thời bài toán môi trường và phát triển”, bà nhấn mạnh.

Bên cạnh việc đánh giá cao tính khả thi, Hội đồng tư vấn cũng đưa ra nhiều góp ý để hoàn thiện đề tài, bao gồm: Rà soát, điều chỉnh tên đề tài phù hợp hơn với nội dung; sắp xếp lại bố cục thuyết minh theo hướng logic, khoa học; cập nhật các nghiên cứu trong và ngoài nước; xác định rõ phạm vi và đối tượng nghiên cứu; làm rõ các sản phẩm đầu ra; bổ sung đơn vị phối hợp thực hiện; chuẩn hóa nguồn vật liệu đầu vào. Những góp ý này được kỳ vọng sẽ giúp đề tài có nền tảng vững chắc hơn trước khi bước vào giai đoạn triển khai.

Kết luận Hội nghị, Hội đồng thống nhất thông qua đề tài. Sau khi tiếp thu và chỉnh sửa theo ý kiến góp ý, hồ sơ sẽ được hoàn thiện để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Nếu được triển khai hiệu quả, đề tài không chỉ mang lại lợi ích cho Hải Phòng mà còn có thể trở thành mô hình tham khảo cho nhiều địa phương ven biển khác.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và áp lực tài nguyên ngày càng gia tăng, việc tái chế và sử dụng hiệu quả vật liệu xây dựng không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu. Đề tài lần này chính là một bước đi cụ thể, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững trong ngành xây dựng./.

L.H