Giữ niềm tin báo chí trong kỷ nguyên AI
Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) làm bùng nổ nội dung và cạnh tranh sự chú ý ngày càng khốc liệt, hội thảo chuyên đề “Báo chí giữa “dòng xoáy” của niềm tin và sự chú ý trong kỷ nguyên AI” đã đặt ra yêu cầu cấp thiết: Báo chí phải giữ vững niềm tin công chúng, coi đây là giá trị cốt lõi để tồn tại và phát triển trong kỷ nguyên số.
Ngày 25/3/2026, tại Hà Nội, Hội thảo “Báo chí giữa “dòng xoáy” của niềm tin và sự chú ý trong kỷ nguyên AI” được tổ chức với sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý, lãnh đạo các cơ quan báo chí và chuyên gia truyền thông.
Sự kiện do GPH Group phối hợp tổ chức cùng các đối tác chiến lược là Hãng tin Reuters và Nền tảng quảng cáo toàn cầu MGID tổ chức, với sự cố vấn chuyên môn từ Cục Báo chí (Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch) và Hội Nhà báo Việt Nam.
Hội thảo tập trung phân tích những thách thức mà báo chí đang đối mặt khi AI phát triển mạnh mẽ, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm giữ vững vai trò của báo chí trong hệ sinh thái thông tin mới.
Từ “kinh tế lượt xem” đến “kinh tế niềm tin”
Một trong những nội dung xuyên suốt Hội thảo là sự thay đổi trong cách tiếp cận và đo lường giá trị báo chí.
Trong môi trường số, nơi AI có thể tạo ra lượng lớn nội dung chỉ trong thời gian ngắn, việc chạy theo tốc độ và lượt truy cập không còn là lợi thế bền vững. Thay vào đó, báo chí buộc phải chuyển hướng sang xây dựng niềm tin như một giá trị cốt lõi.
Phát biểu tại Hội thảo, nhà báo Lê Quốc Minh, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân nhấn mạnh: “Trong bối cảnh hiện nay, khi bất cứ ai cũng có thể tạo ra nội dung và lan truyền thông tin, báo chí muốn giữ được vai trò của mình thì yếu tố quan trọng nhất vẫn là tính đáng tin cậy và khách quan. Đây không chỉ là yêu cầu nghề nghiệp mà còn là điều kiện sống còn để báo chí tồn tại và phát triển”.
Ở góc độ doanh nghiệp truyền thông, bà Lê Mai Anh, Giám đốc GPH Group cho rằng: “Chúng ta đang sống trong một thời đại mà thông tin không thiếu, thậm chí là dư thừa. Chính sự dư thừa đó khiến công chúng bị quá tải, và báo chí buộc phải bước vào cuộc cạnh tranh gay gắt không chỉ về sự chú ý mà còn về niềm tin của độc giả”.
Đáng chú ý, nhà báo Nguyễn Thị Thu Hương, Tổng thư ký tòa soạn Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp cũng đã đưa ra nhận định mang tính định hướng: “Trong kỷ nguyên số, khi AI có thể tạo ra nội dung nhanh chóng và với quy mô lớn, báo chí không thể cạnh tranh bằng số lượng hay tốc độ nữa, mà phải trở thành một ngành công nghiệp của niềm tin, nơi mỗi thông tin đưa ra đều phải được kiểm chứng và có giá trị với xã hội”.
Những nhận định này cho thấy một chuyển dịch mang tính cấu trúc của báo chí hiện đại. Thay vì tập trung vào lượt xem hay mức độ lan tỏa, các tòa soạn cần hướng tới những chỉ số phản ánh chất lượng thực sự của nội dung như thời gian đọc, mức độ tương tác và khả năng quay lại của độc giả. Đây chính là sự chuyển đổi từ “kinh tế lượt xem” sang “kinh tế niềm tin”, một xu hướng được nhiều cơ quan báo chí trên thế giới theo đuổi.
AI không thay thế nhà báo, nhưng buộc nghề báo thay đổi
Bên cạnh câu chuyện niềm tin, vai trò của AI đối với báo chí cũng được phân tích sâu tại Hội thảo. Các ý kiến đều thống nhất rằng AI là công cụ hỗ trợ quan trọng, nhưng không thể thay thế vai trò của nhà báo.
Chia sẻ tại Hội thảo, ông Francesco Guarascio, Trưởng Đại diện Hãng tin Reuters tại Việt Nam cho rằng, AI đang mang lại nhiều cơ hội cho báo chí, đặc biệt trong việc xử lý dữ liệu và nâng cao hiệu quả sản xuất nội dung. Tuy nhiên, theo ông, yếu tố con người vẫn giữ vai trò quyết định trong việc bảo đảm tính chính xác và độ tin cậy của thông tin, bởi đây là những giá trị mà công nghệ khó có thể thay thế hoàn toàn.
Thực tiễn từ các cơ quan báo chí cũng cho thấy sự thay đổi đang diễn ra rõ nét. Việc áp dụng các chỉ số như “Engagement Score” để đo lường mức độ gắn bó của độc giả, hay thử nghiệm các sản phẩm báo chí kết hợp công nghệ như 3D Mapping, thực tế tăng cường đã mở ra những hướng tiếp cận mới. Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo rằng nếu lạm dụng AI hoặc xem công nghệ là yếu tố thay thế con người, báo chí có thể đối mặt với nguy cơ đánh mất chính nền tảng tồn tại của mình là sự thật và niềm tin.
Từ các tham luận tại Hội thảo, có thể thấy báo chí đang đứng trước một giai đoạn chuyển mình quan trọng. Trong một môi trường mà thông tin được tạo ra với tốc độ chưa từng có, sự khác biệt của báo chí không còn nằm ở việc đưa tin nhanh hơn, mà ở việc đưa tin chính xác hơn, có trách nhiệm hơn và mang lại giá trị thực cho xã hội.
Hội thảo một lần nữa khẳng định, trong kỷ nguyên AI, niềm tin không chỉ là giá trị cốt lõi mà còn là yếu tố quyết định sự tồn tại của báo chí. Khi bất kỳ cá nhân hay hệ thống nào cũng có thể tạo ra nội dung, báo chí chính thống phải giữ vững vai trò là nguồn thông tin đáng tin cậy, góp phần định hướng dư luận và bảo vệ nền tảng nhận thức của xã hội./.