Cá chuối hoa “lên sàn” chuỗi giá trị: Mô hình nuôi mới mở hướng phát triển thủy sản Hải Phòng

Bài toán mới cho thủy sản địa phương

Mới đây, tại Hải Phòng, Công ty Cổ phần Dinh dưỡng Việt Anh Continental Group đã tổ chức Hội nghị đánh giá, nghiệm thu cấp cơ sở đề tài khoa học: “Xây dựng mô hình nuôi thương phẩm cá chuối hoa (Channa maculata) gắn với thị trường tiêu thụ tại Hải Dương (cũ), nay là Hải Phòng”.

Hội đồng nghiệm thu do KS. Phạm Văn Tình, Chủ tịch Hội Thủy sản Hải Dương (nay là Hải Phòng) làm Chủ tịch, cùng sự tham dự của đại diện Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, chính quyền địa phương và đông đảo hộ dân tham gia mô hình.

Trong bối cảnh ngành thủy sản đang đứng trước yêu cầu tái cơ cấu theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững, việc tìm kiếm đối tượng nuôi mới, phù hợp với điều kiện tự nhiên và nhu cầu thị trường là nhiệm vụ cấp thiết. Cá chuối hoa - một loài cá nước ngọt có giá trị dinh dưỡng cao, thịt thơm ngon, được thị trường ưa chuộng - được đánh giá là đối tượng tiềm năng nhưng chưa được khai thác tương xứng.

Chính vì vậy, đề tài không chỉ mang ý nghĩa khoa học mà còn là lời giải cho bài toán thực tiễn: Làm thế nào để vừa nâng cao thu nhập cho người dân, vừa đảm bảo đầu ra ổn định.

Báo cáo tại hội nghị, KS. Trần Văn Ngọc, Chủ nhiệm đề tài cho biết, nhóm nghiên cứu đã triển khai mô hình nuôi thương phẩm cá chuối hoa trên diện tích 10.000 m² tại hai hộ dân tiêu biểu: hộ ông Đỗ Văn Kế (xã Thanh Miện) và hộ bà Bùi Thị Sim (xã Tân An).

Điểm đáng chú ý là mô hình không chỉ dừng lại ở việc “nuôi thử”, mà được thiết kế theo hướng sản xuất hàng hóa ngay từ đầu. Quy trình nuôi được xây dựng dựa trên cơ sở khoa học, đảm bảo các tiêu chí an toàn sinh học, kiểm soát môi trường nước, thức ăn và phòng bệnh.

Song song với đó, Ban chủ nhiệm đề tài đặc biệt chú trọng công tác chuyển giao kỹ thuật. Hai lớp tập huấn đã được tổ chức với sự tham gia của khoảng 100 lượt nông dân, giúp người dân nắm vững quy trình nuôi, từ khâu cải tạo ao, chọn giống đến chăm sóc và thu hoạch.

Ông Đỗ Văn Kế - một trong hai hộ trực tiếp tham gia mô hình - chia sẻ: “Trước đây chúng tôi chủ yếu nuôi các loại cá truyền thống, hiệu quả không cao. Khi tham gia mô hình này, được hướng dẫn kỹ thuật bài bản, tôi thấy cá phát triển tốt, tỷ lệ sống cao. Quan trọng nhất là có đơn vị bao tiêu nên người nuôi yên tâm hơn rất nhiều.”

Điểm sáng: Hình thành liên kết thị trường

Nếu như nhiều mô hình nông nghiệp trước đây thường “được mùa mất giá”, thì điểm đột phá của đề tài lần này chính là việc gắn sản xuất với thị trường tiêu thụ ngay từ đầu.

Theo báo cáo, nhóm nghiên cứu đã ký hợp đồng bao tiêu 70% sản lượng cá thương phẩm với Hợp tác xã sản xuất và Thương mại Thủy sản Xuyên Việt. Đây được xem là bước đi quan trọng, giúp giải quyết bài toán đầu ra - yếu tố then chốt quyết định sự thành công của mô hình.

Bà Bùi Thị Sim (xã Tân An) cho biết: “Người nuôi chúng tôi sợ nhất là không bán được hàng. Nay có hợp đồng bao tiêu, giá cả ổn định, chúng tôi rất phấn khởi. Nếu được nhân rộng, chắc chắn nhiều hộ sẽ tham gia.”

Dưới góc độ thị trường, các chuyên gia nhận định cá chuối hoa có tiềm năng lớn nhờ nhu cầu tiêu dùng ngày càng tăng, đặc biệt tại các đô thị. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, cần đảm bảo sản phẩm có chất lượng đồng đều, truy xuất được nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm.

Phát biểu tại hội nghị, các thành viên Hội đồng nghiệm thu đánh giá cao ý nghĩa thực tiễn của đề tài, đặc biệt là cách tiếp cận theo chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ.

Tuy nhiên, để đề tài đạt chất lượng cao hơn khi trình nghiệm thu cấp Thành phố, Hội đồng đề nghị nhóm nghiên cứu tiếp tục hoàn thiện báo cáo theo hướng chặt chẽ, thống nhất về số liệu và phương pháp.

Một chuyên gia trong lĩnh vực thủy sản nhận xét: “Đây là mô hình có tiềm năng, nhưng để nhân rộng, cần chuẩn hóa quy trình kỹ thuật ở mức cao hơn, đặc biệt là các chỉ tiêu về môi trường, dịch bệnh và hiệu quả kinh tế. Bên cạnh đó, cần xây dựng thương hiệu cho sản phẩm cá chuối hoa để tăng sức cạnh tranh”.

Hội đồng cũng nhấn mạnh việc làm nổi bật hơn nội dung liên kết thị trường - yếu tố tạo nên sự khác biệt của đề tài so với nhiều mô hình truyền thống.

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, ông Lê Lương Thịnh - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ - ghi nhận những kết quả đạt được của đề tài, đồng thời đánh giá cao nỗ lực của đơn vị chủ trì trong việc bám sát thực tiễn địa phương.

Theo ông Thịnh, trong bối cảnh Hải Dương sáp nhập vào Hải Phòng, việc phát triển các mô hình kinh tế nông nghiệp hiệu quả, có khả năng nhân rộng là rất cần thiết nhằm tận dụng lợi thế vùng.

“Đề tài có ý nghĩa trong việc đa dạng hóa đối tượng nuôi, góp phần nâng cao giá trị sản xuất thủy sản. Tuy nhiên, cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện báo cáo, đảm bảo tính khoa học và thực tiễn. Đặc biệt, cần làm rõ hơn hiệu quả kinh tế - xã hội để phục vụ công tác nhân rộng trong thời gian tới,” ông Lê Lương Thịnh nhấn mạnh.

Đồng thời, lãnh đạo Sở cũng lưu ý việc chuẩn hóa quy trình kỹ thuật và xây dựng cơ chế liên kết bền vững giữa người nuôi, doanh nghiệp và thị trường - hướng đi phù hợp với chủ trương phát triển nông nghiệp hiện đại.

Từ mô hình điểm đến chiến lược phát triển

Kết luận hội nghị, KS. Phạm Văn Tình, Chủ tịch Hội đồng nghiệm thu, thay mặt Hội đồng thống nhất thông qua các nội dung đã đạt được của đề tài, đồng thời yêu cầu đơn vị chủ trì và Ban chủ nhiệm nghiêm túc tiếp thu các ý kiến góp ý để hoàn thiện hồ sơ.

Theo ông, điểm đáng ghi nhận của đề tài không chỉ nằm ở kết quả kỹ thuật, mà còn ở cách tiếp cận theo hướng thị trường - yếu tố quyết định tính bền vững của mô hình.

“Chúng tôi đánh giá cao việc nhóm nghiên cứu chủ động tìm kiếm và ký kết hợp đồng tiêu thụ sản phẩm. Đây là hướng đi cần được phát huy trong các đề tài khoa học ứng dụng, nhằm đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn một cách hiệu quả,” ông Phạm Văn Tình nhấn mạnh.

Từ những kết quả bước đầu, có thể thấy mô hình nuôi cá chuối hoa thương phẩm tại Hải Phòng đang mở ra nhiều triển vọng. Không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho người dân, mô hình còn góp phần chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững.

Trong bối cảnh nhu cầu thực phẩm sạch, an toàn ngày càng tăng, những mô hình gắn kết chặt chẽ giữa khoa học - sản xuất - thị trường như vậy sẽ là “chìa khóa” để nâng cao giá trị nông sản Việt Nam.

Tuy nhiên, để đi xa hơn, cần sự vào cuộc đồng bộ của các bên: từ cơ quan quản lý trong việc hoàn thiện cơ chế chính sách, đến doanh nghiệp trong việc đầu tư, bao tiêu sản phẩm, và đặc biệt là người dân- chủ thể trực tiếp của quá trình sản xuất.

Như chia sẻ của một hộ nuôi tham gia mô hình: “Chúng tôi không ngại làm mới, chỉ cần có kỹ thuật, có đầu ra và được hỗ trợ đúng cách. Khi đó, người nông dân hoàn toàn có thể làm giàu từ chính mảnh đất của mình.”

Đề tài “Xây dựng mô hình nuôi thương phẩm cá chuối hoa gắn với thị trường tiêu thụ” vì thế không chỉ là một nhiệm vụ khoa học, mà còn là bước khởi đầu cho một hướng phát triển mới của ngành thủy sản Hải Phòng - nơi khoa học công nghệ thực sự trở thành động lực cho tăng trưởng kinh tế địa phương./.

L.H