Hợp nhất hai Bộ đặt nền móng mới cho khoa học và công nghệ Việt Nam

Tinh gọn bộ máy, định hình mô hình quản trị mới

Chiều 13/3, Bộ KH&CN đã tổ chức buổi gặp mặt nhìn lại một năm sau khi thực hiện hợp nhất hai Bộ. Tại cuộc gặp, lãnh đạo bộ và các đơn vị trực thuộc đã cùng điểm lại chặng đường một năm nhiều thay đổi trong tổ chức bộ máy, phương thức quản trị và định hướng phát triển của ngành.

Theo báo cáo tại cuộc họp, việc hợp nhất hai Bộ không chỉ là sự sắp xếp lại tổ chức mà còn hướng tới tạo ra sự cộng hưởng giữa các trụ cột lớn của ngành gồm khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Khi các lĩnh vực này vận hành như một chỉnh thể, mô hình quản trị mới của Bộ từng bước được hình thành, chuyển từ cách tiếp cận quản lý hành chính sang tư duy dẫn dắt, hỗ trợ và kiến tạo phát triển.

Sau hợp nhất, tổ chức bộ máy của Bộ KH&CN đã được tinh gọn đáng kể. Nếu trước đây hai bộ có tổng cộng 75 đơn vị thì hiện nay còn 41 đơn vị trực thuộc, giảm khoảng 45%.

Nhân sự cũng giảm từ hơn 6.900 người xuống còn khoảng 6.289 người thông qua điều chuyển, nghỉ hưu và sắp xếp lại vị trí việc làm.

Việc tinh gọn bộ máy được đánh giá là tạo điều kiện để Bộ tập trung nguồn lực cho các nhiệm vụ trọng tâm, đồng thời nâng cao hiệu quả quản trị và điều hành.

Một số kết quả nổi bật cũng được nhắc tới tại buổi gặp mặt. Trong năm đầu tiên sau hợp nhất, Bộ KH&CN đã hoàn thành khối lượng lớn văn bản pháp luật, trong đó có 10 luật cùng nhiều nghị định và thông tư quan trọng, góp phần hoàn thiện thể chế cho phát triển khoa học công nghệ và chuyển đổi số.

Hoạt động chỉ đạo, điều hành của Bộ cũng được tăng cường. Theo thống kê, trong năm qua Bộ trưởng đã ban hành 90 thông báo kết luận với 263 nội dung chỉ đạo quan trọng trên nhiều lĩnh vực, trong đó ba lĩnh vực được ưu tiên gồm đổi mới quản trị nội bộ, chuyển đổi số và phát triển khoa học công nghệ.

Cùng với việc hoàn thiện thể chế, phương thức làm việc trong bộ cũng có nhiều thay đổi. Một số quy trình công việc đã bắt đầu ứng dụng trí tuệ nhân tạo, đồng thời thực hiện “ba công khai” gồm công khai tiến độ, công khai trách nhiệm và công khai kết quả để nâng cao kỷ luật thực thi.

Các lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cũng ghi nhận những tín hiệu tích cực.

Theo báo cáo tại hội nghị, doanh thu của toàn ngành tăng khoảng 25%, trong khi đóng góp của lĩnh vực này vào GDP tăng hơn 35%, cho thấy vai trò ngày càng rõ của khoa học công nghệ trong tăng trưởng kinh tế.

Trong giai đoạn từ tháng 3/2025 đến tháng 2/2026, Bộ KH&CN được giao 1.686 nhiệm vụ, trong đó 1.447 nhiệm vụ hoàn thành đúng hạn, chiếm khoảng 71%.

Tại buổi gặp mặt, các Thứ trưởng của Bộ KH&CN cũng chia sẻ nhiều cảm xúc khi nhìn lại năm đầu tiên sau hợp nhất.

Phát biểu tại buổi gặp mặt, các Thứ trưởng đều cho rằng, đây là giai đoạn nhiều áp lực, khi vừa phải sắp xếp lại tổ chức bộ máy, vừa triển khai khối lượng công việc lớn trong bối cảnh nhiều nhiệm vụ mới được giao.

Tuy vậy, chính những thách thức đó đã tạo ra sự trưởng thành nhanh chóng của đội ngũ cán bộ và hình thành nền tảng cho cách làm việc mới của Bộ.

Nền móng cho chặng đường phát triển mới

Phát biểu tại buổi gặp mặt, Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng, một năm đầu tiên sau hợp nhất có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự hình thành và phát triển của bộ máy mới.

Theo Bộ trưởng, quá trình hợp nhất hai Bộ không chỉ là sự thay đổi về tổ chức mà còn là quá trình thích nghi, điều chỉnh và hình thành một nền tảng mới cho toàn ngành.

Trong giai đoạn đầu, nhiều đơn vị phải đồng thời xử lý khối lượng công việc lớn, vừa sắp xếp tổ chức bộ máy, vừa triển khai các nhiệm vụ chính trị, chuyên môn với yêu cầu tiến độ rất cao.

Tuy vậy, những nỗ lực của tập thể cán bộ, công chức, viên chức trong toàn ngành đã giúp bộ máy mới từng bước ổn định, tạo tiền đề cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh: “Bộ hợp nhất được một năm giống như một đứa trẻ tròn một tuổi. Một đứa trẻ một tuổi là đã vượt qua giai đoạn mong manh nhất, khó khăn nhất của cuộc đời. Năm đầu tiên rất quan trọng, bởi những gì hình thành trong giai đoạn này sẽ tạo ra nền móng cho cả chặng đường phát triển sau này”.

Theo Bộ trưởng, điều quan trọng nhất sau hợp nhất không chỉ là sắp xếp bộ máy mà là xây dựng được văn hóa chung và cách làm việc chung cho toàn bộ hệ thống. Đây chính là yếu tố giúp gắn kết các đơn vị, tạo nên sức mạnh nội tại của một tổ chức lớn.

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng cũng nhấn mạnh triết lý quản trị mà Bộ đang hướng tới, được thể hiện qua ba yếu tố “thiên thời, địa lợi, nhân hòa”: “Thiên thì phải thời, tức là làm gì cũng phải đúng thời điểm, đúng thời cơ. Địa thì phải lợi, tức là chọn đúng lĩnh vực, đúng nơi tạo ra nhiều giá trị nhất để tập trung nguồn lực. Và quan trọng nhất là nhân hòa, bởi có hòa khí thì tổ chức mới vận hành tốt và phát triển bền vững”.

Theo Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, trong quá trình phát triển của một tổ chức luôn tồn tại cả thuận lợi và khó khăn, thành công và hạn chế, được và mất. Tuy nhiên, chính những yếu tố khác nhau đó lại tạo nên động lực để tổ chức tiếp tục hoàn thiện và phát triển.

Bộ trưởng bày tỏ kỳ vọng rằng sau một năm đặt nền móng, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục củng cố văn hóa tổ chức, nâng cao hiệu quả quản trị và phát huy vai trò của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số như những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng và phát triển đất nước trong giai đoạn tới./.

BV - PT