Thủ tướng Phạm Minh Chính: Năm 2026 bứt phá kinh tế số, lấy dữ liệu và AI làm trụ cột phát triển mới

Chiều 25/2, tại trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng ban Chỉ đạo của Chính phủ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (KHCN, ĐMST, CĐS) và Đề án 06 đã chủ trì phiên họp lần thứ nhất năm 2026 của Ban Chỉ đạo.

Tham dự phiên họp có Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình, các Phó Thủ tướng Chính phủ, lãnh đạo các bộ, ngành Trung ương và địa phương; đại diện các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp (DN) KHCN, các ngân hàng và tổ chức kinh tế.

Hoàn thiện thể chế, tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực

Theo báo cáo của Bộ KH&CN, thời gian qua, thể chế, cơ chế và chính sách về KHCN, ĐMST, CĐS và Đề án 06 tiếp tục được tập trung hoàn thiện nhằm tháo gỡ các “điểm nghẽn”, khơi thông nguồn lực cho phát triển.

Chỉ trong 2 tháng đầu năm 2026, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã ban hành 12 nghị định, 3 nghị quyết cùng nhiều quyết định quan trọng, trong đó có Quyết định 282/QĐ-TTg về Kế hoạch cải cách hành chính giai đoạn 2026-2030.

Các văn bản tập trung vào các nhiệm vụ then chốt như phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt trong lĩnh vực chip bán dẫn và AI; nâng cao kỹ năng số cho toàn xã hội; tạo môi trường đầu tư kinh doanh cạnh tranh, minh bạch và bình đẳng.

Việc hoàn thiện khung pháp lý được xem là yếu tố nền tảng, bảo đảm quá trình CĐS không chỉ diễn ra mạnh mẽ mà còn an toàn, đồng bộ và bền vững.

Kết quả nổi bật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo

Hoạt động phát triển KHCN, ĐMST và CĐS tiếp tục ghi nhận nhiều kết quả cụ thể. Tính đến ngày 23/2/2026, Cổng Sáng kiến quốc gia đã tiếp nhận 28 sáng kiến đột phá và 32 đề xuất công nghệ chiến lược. Bên cạnh đó, 254 đơn đăng ký sáng chế được tiếp nhận và 159 văn bằng bảo hộ đã được cấp. Đây là tín hiệu tích cực cho thấy môi trường nghiên cứu, ĐMST trong nước ngày càng năng động.

Hệ sinh thái DN công nghệ số tiếp tục mở rộng, với khoảng 80.000 doanh nghiệp đang hoạt động, tăng 10% so với trước đó. Trong số này, 2.100 DN đã tham gia thị trường quốc tế, với doanh thu khoảng 15 tỷ USD. Điều này khẳng định năng lực cạnh tranh ngày càng cao của DNp công nghệ Việt Nam trên trường quốc tế.

Lĩnh vực ICT ước đạt doanh thu 198 tỷ USD, tăng 30% so với cùng kỳ năm 2024; xuất khẩu phần cứng và điện tử đạt khoảng 178 tỷ USD, tăng 35%. Những con số này thể hiện vai trò ngày càng quan trọng của kinh tế số trong cơ cấu nền kinh tế.

Phát triển dữ liệu dân cư và Đề án 06 - Nền tảng cho quản trị hiện đại

Một trong những trụ cột nổi bật là triển khai Đề án 06 và phát triển cơ sở dữ liệu (CSDL) quốc gia. CSDL quốc gia về dân cư đã kết nối 15 bộ, ngành, một DN nhà nước (Tập đoàn Điện lực Việt Nam), 3 doanh nghiệp viễn thông và 34 địa phương; tiếp nhận 2,57 tỷ lượt tra cứu, xác thực. Nền tảng VNeID đạt 94 triệu hồ sơ định danh và 68 triệu tài khoản kích hoạt.

Từ ngày 1/7/2025 đến 7/1/2026, 34 địa phương đã tiếp nhận 29,4 triệu hồ sơ, trong đó 24 triệu hồ sơ trực tuyến, tỷ lệ giải quyết đúng hạn đạt 91%. Việc cắt giảm, đơn giản hóa 2.690/3.085 thủ tục hành chính (TTHC) (87,2%) và 1.973/2.371 điều kiện kinh doanh (83,2%) giúp tiết kiệm khoảng 34,6 nghìn tỷ đồng, tương đương 28% chi phí tuân thủ.

Đáng chú ý, 98% TTHC liên quan đến giấy tờ công dân đã được đơn giản hóa. Ứng dụng VNeID tích hợp 50 tiện ích, ghi nhận hơn 500 triệu lượt truy cập, trung bình hơn 3 triệu lượt mỗi ngày. Từ tháng 11/2025, nền tảng này đã tích hợp Cổng Pháp luật quốc gia cùng nhiều tiện ích khác phục vụ cơ quan Đảng, Quốc hội, Mặt trận Tổ quốc.

Hạ tầng số vươn lên top đầu khu vực

Hạ tầng số quốc gia tiếp tục được đầu tư mạnh mẽ. Phủ sóng 5G đạt gần 91,2% dân số; 81,5% dân số trưởng thành sử dụng điện thoại thông minh. Tốc độ băng rộng cố định thuộc Top 9 thế giới; tỷ lệ sử dụng IPv6 đứng thứ hai ASEAN.

Giá trị thanh toán không dùng tiền mặt tăng trưởng đột phá, năm 2025 đạt mức gấp 28,17 lần GDP. Tỷ lệ dân số trưởng thành có chữ ký số hoặc chữ ký điện tử cá nhân đạt 106%, tương đương hơn 27,31 triệu chứng thư chữ ký số cá nhân và 46,1 triệu chữ ký điện tử cá nhân - nền tảng quan trọng cho giao dịch điện tử và dịch vụ công trực tuyến toàn trình.

Nguồn nhân lực công nghệ tiếp tục được củng cố với khoảng 1,9 triệu lao động và 8 khu công nghệ thông tin (CNTT) tập trung trên cả nước.

Năm 2026: Đột phá, xoay chuyển tình thế, tăng tốc bứt phá

Phát biểu tại hội nghị, Thủ tướng Phạm Minh Chính ghi nhận và biểu dương nỗ lực của các bộ, ngành, địa phương, DN và người dân trong triển khai KHCN, ĐMST, CĐS và Đề án 06. Những kết quả đạt được đã đóng góp quan trọng vào thành tựu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Tuy nhiên, Thủ tướng cũng chỉ rõ một số nhiệm vụ còn chậm tiến độ, tồn đọng từ năm 2025. Năm 2026 là năm đầu tiên triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, do đó yêu cầu đặt ra là phải chuyển biến mạnh mẽ cả về tư duy và hành động.

Theo Thủ tướng, nếu năm 2025 là năm đặt nền tảng, tạo đà, tạo lực và niềm tin, thì năm 2026 phải đột phá, xoay chuyển tình thế và tăng tốc bứt phá, chuyển trạng thái từ “thụ động quản lý” sang “chủ động kiến tạo phát triển và phục vụ nhân dân”.

Thủ tướng nhấn mạnh phương châm hành động: chuyển từ quản lý theo đầu việc sang quản trị theo kết quả, lấy sản phẩm thực chất và sự hài lòng của người dân, DN làm thước đo hiệu quả. Đồng thời quán triệt nguyên tắc “6 rõ”, tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với phân bổ nguồn lực và kiểm tra, giám sát.

Tinh thần xuyên suốt được gói gọn trong 24 từ khóa:
“Nhà nước kiến tạo - DN tiên phong - Cán bộ đi đầu - Công tư đồng hành - Đất nước phát triển - Nhân dân thụ hưởng”.

Năm nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm

Người đứng đầu Chính phủ chỉ rõ 5 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm thời gian tới:

Thứ nhất, triển khai hiệu quả hoạt động của Ban Chỉ đạo.

Ban chỉ đạo xây dựng kế hoạch thực hiện cụ thể các nhiệm vụ được giao trong tháng 2/2026; ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của Ban Chỉ đạo quốc gia về dữ liệu.

Thứ hai, hoàn thiện thể chế đột phá, đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế dữ liệu và AI.

Các bộ liên quan khẩn trương xây dựng văn bản hướng dẫn Luật Chuyển đổi số, Luật Trí tuệ nhân tạo, Luật An ninh mạng, Luật Thương mại điện tử; xây dựng khung pháp lý về định giá dữ liệu, chính sách thuế và vốn ưu đãi cho DN khai thác dữ liệu.

Thứ ba, phát triển hạ tầng số và CSDL quan trọng như CSDL cán bộ, công chức; CSDL an sinh xã hội; CSDL thanh tra tài sản, thu nhập; CSDL xử lý vi phạm hành chính; CSDL nông nghiệp và y tế.

Trung tâm dữ liệu quốc gia số 1 được yêu cầu sớm vận hành chính thức; đẩy mạnh dán nhãn và chuẩn hóa dữ liệu để xây dựng nền tảng AI tự chủ.

Thứ tư, đẩy mạnh triển khai Đề án 06 gắn với cải cách TTHC; khắc phục tình trạng yêu cầu người dân cung cấp lại thông tin đã có trong CSDL.

Thứ năm, bảo đảm nguồn lực và phát triển nhân lực chất lượng cao.

Xây dựng Chương trình quốc gia phát triển nhân lực AI; ưu tiên ngân sách tối thiểu 3% tổng chi hằng năm cho CĐS; xác định danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược ưu tiên như AI, UAV, chuyển đổi xanh, kinh tế sáng tạo, đường sắt tốc độ cao…

Tầm nhìn về kinh tế dữ liệu và AI tự chủ

Thủ tướng khẳng định dữ liệu là tài nguyên chiến lược của quốc gia trong thời đại số. Kinh tế dữ liệu và AI tự chủ sẽ là nền tảng để Việt Nam đạt mục tiêu tăng trưởng cao, nâng cao năng suất lao động và chất lượng cuộc sống người dân.

Sự phát triển này đòi hỏi quyết tâm cao, nỗ lực lớn và hành động quyết liệt từ cả hệ thống chính trị, cộng đồng DN và người dân. Việc xây dựng bộ chỉ số KPI theo thời gian thực để đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ cũng cho thấy cách tiếp cận mới: minh bạch, lượng hóa và lấy hiệu quả làm trung tâm.

Thủ tướng tin tưởng rằng, với nền tảng đã được tạo lập, cùng tinh thần đổi mới, sáng tạo và đồng hành của toàn xã hội, năm 2026 sẽ đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ của kinh tế số Việt Nam - với dữ liệu và AI trở thành động lực phát triển bền vững, góp phần thực hiện thành công các mục tiêu chiến lược của đất nước trong giai đoạn mới./.

QA