Cẩn trọng lừa đảo công nghệ trong dịp Tết Nguyên đán

Giả danh cán bộ cơ quan nhà nước, lực lượng công an

Vào thời điểm giáp Tết, một thủ đoạn quen thuộc nhưng vẫn khiến không ít người sập bẫy là mạo danh cán bộ công an, viện kiểm sát hoặc tòa án. Đối tượng gọi điện thông báo nạn nhân đang liên quan đến một vụ án, vi phạm quy định pháp luật hay còn nợ các khoản xử phạt hành chính, sau đó yêu cầu chuyển tiền để “xác minh”, “nộp phạt” hoặc “phục vụ điều tra”.

Thậm chí, có trường hợp chúng tận dụng công nghệ AI để giả giọng nói, hình ảnh giống cơ quan chức năng nhằm tăng mức độ tin cậy.

Do tâm lý lo lắng, ngại rắc rối pháp lý và muốn nhanh chóng giải quyết để yên tâm đón Tết, nhiều người đã làm theo hướng dẫn và bị rút sạch tiền trong tài khoản.

Mạo danh shipper chiếm đoạt tài khoản ngân hàng

Khi nhu cầu mua sắm trực tuyến tăng cao, các đối tượng chuyển sang kịch bản giả nhân viên giao hàng. Nạn nhân nhận cuộc gọi từ số lạ, được thông báo có đơn hàng cần thanh toán một khoản tiền nhỏ để tạo sự chủ quan.

Sau khi thanh toán, người dùng tiếp tục nhận cuộc gọi khác với lý do nhân viên giao hàng thao tác nhầm và hướng dẫn liên hệ “bộ phận hỗ trợ”.

Tại đây, kẻ gian yêu cầu chia sẻ màn hình điện thoại, bật camera và thực hiện các thao tác liên quan đến ứng dụng ngân hàng. Khi nạn nhân làm theo, chúng chiếm quyền truy cập và rút tiền.

Lừa nhận quà trợ cấp, khuyến mãi Tết giả mạo

Lợi dụng chính sách an sinh xã hội cùng nhu cầu mua sắm cuối năm, nhiều nhóm lừa đảo tự xưng cán bộ địa phương hoặc nhân viên bảo hiểm, gọi điện và nhắn tin thông báo nhận quà Tết, trợ cấp hoặc phần thưởng ưu đãi. Chúng yêu cầu cung cấp số tài khoản, mã OTP hoặc thông tin định danh cá nhân.

Thực chất, đây là bước thu thập dữ liệu để phục vụ các hình thức lừa đảo tiếp theo. Sau khi có thông tin, đối tượng sử dụng công cụ AI phân tích và tìm cách chiếm quyền truy cập tài khoản ngân hàng.

Song song, trên mạng xã hội xuất hiện hàng loạt fanpage, website giả mạo thương hiệu lớn với quảng cáo giảm giá sâu hoặc tặng quà giá trị. Nạn nhân bị yêu cầu đặt cọc hoặc trả phí vận chuyển trước; ngay khi nhận tiền, kẻ gian chặn liên lạc và biến mất.

Lừa đổi tiền lẻ, tiền mới và cho vay nhanh

Nhu cầu đổi tiền lẻ, tiền mới để mừng tuổi và đi lễ tăng cao cũng bị lợi dụng. Các tài khoản mạng xã hội rao đổi tiền với mức phí hấp dẫn, yêu cầu chuyển khoản trước. Sau khi nhận tiền, đối tượng xóa liên hệ hoặc trì hoãn giao dịch rồi chiếm đoạt.

Một số trường hợp khác giao tiền giả, giao thiếu hoặc viện lý do nhầm lẫn. Có đối tượng quảng cáo phí thấp nhưng sau đó thu thêm nhiều khoản phụ, đẩy chi phí lên cao.

Chúng thường dùng tài khoản ảo, thậm chí dựng hình ảnh mạo danh cá nhân, tổ chức uy tín hoặc ngân hàng để tạo lòng tin. Chuyên gia cảnh báo hoạt động đổi tiền trái phép và lưu hành tiền giả không chỉ gây thiệt hại tài sản mà còn tiềm ẩn rủi ro pháp lý.

Ngoài ra, nhiều quảng cáo “vay online”, “giải ngân trong ngày”, “không cần thế chấp” xuất hiện dày đặc. Người vay được yêu cầu nộp phí thẩm định, bảo hiểm, hồ sơ hoặc phí giải ngân, nhưng sau đó không nhận được khoản vay như cam kết.

Lừa vé tàu xe, máy bay và đặt phòng

Một thủ đoạn phổ biến khác là mạo danh nhân viên nhà xe, đường sắt, hãng hàng không hoặc cơ sở lưu trú, sử dụng hình ảnh, logo, tên gọi gần giống đơn vị chính thức để đánh lừa người dùng. Nhóm lừa đảo thường tạo nội dung "vé giờ chót", "suất nội bộ", "phòng vừa trả" để thúc giục người mua chuyển tiền nhanh vì số lượng có hạn.

Bên cạnh đó, họ lập fanpage, website giả mạo khách sạn, khu nghỉ dưỡng, sao chép hình ảnh từ trang chính thống và đưa ra giá thấp hơn nhiều so với thị trường. Khi người dùng chuyển tiền đặt cọc, chúng lập tức chặn liên lạc, xóa trang, không thực hiện đúng cam kết, gây thiệt hại về tài sản.

Cơ quan công an khuyến cáo, người dân chỉ mua vé di chuyển qua website, ứng dụng chính thức hoặc Cơ quan công an khuyến cáo người dân chỉ mua vé qua website, ứng dụng chính thức hoặc đại lý ủy quyền; không giao dịch với cá nhân không rõ danh tính trên mạng xã hội. Khi đặt phòng, cần kiểm tra kỹ thông tin liên hệ và cảnh giác với mức giá rẻ bất thường, đặc biệt các quảng cáo “suất nội bộ”, “giờ chót”.

Người dân cũng được khuyến nghị kiểm tra đơn hàng trên nền tảng chính thức của đơn vị vận chuyển, không bấm đường link lạ, không chia sẻ màn hình, mã xác thực hoặc chuyển khoản trước khi nhận hàng; đồng thời báo ngay cho cơ quan công an khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn.

Ông Arun Kumar, Phó chủ tịch khu vực APAC của ManageEngine, đánh giá việc sử dụng Internet an toàn cần bắt đầu bằng sự cảnh giác và lớp phòng thủ đa tầng của mỗi người.

"Khi hoạt động kỹ thuật số tăng tốc trong công việc và đời sống thường ngày, không một công cụ hay biện pháp kiểm soát đơn lẻ nào có thể bảo vệ người dùng khỏi toàn bộ mối đe dọa trực tuyến đang không ngừng tiến hóa", ông nói.

Cơ quan chức năng cũng khuyến nghị người dân thường xuyên theo dõi thông báo về các phương thức, thủ đoạn lừa đảo mới để bảo vệ thông tin cá nhân và tài khoản ngân hàng khi thực hiện giao dịch trên môi trường mạng./.

PT