Hiện thực hóa Nghị quyết Đại hội XIV trong công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế

Khẳng định tầm vóc và vị thế của đối ngoại Việt Nam

Theo Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường, đường lối đối ngoại được Đại hội XIV xác định thể hiện sự kế thừa nhất quán các mục tiêu, nguyên tắc và phương châm đã được khẳng định qua nhiều nhiệm kỳ trước, đồng thời có những bổ sung, phát triển quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu của đất nước trong bối cảnh thế giới và khu vực đang biến đổi sâu sắc, nhanh chóng và phức tạp.

Trước hết, Đại hội XIV tiếp tục khẳng định các nội hàm nền tảng của đường lối đối ngoại Việt Nam: Độc lập, tự chủ; hòa bình, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại. Đây là những giá trị xuyên suốt, đã được kiểm nghiệm qua thực tiễn nhiều thập kỷ, góp phần quan trọng vào việc giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển đất nước.

Trên cơ sở những nền tảng đó, trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực bứt phá để thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao, hướng tới hoàn thành thắng lợi hai mục tiêu chiến lược 100 năm, đường lối đối ngoại của Đại hội XIV có những phát triển mới nhằm phục vụ hiệu quả hơn sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới.

Một trong những điểm nhấn quan trọng của Đại hội XIV là việc xác định mục tiêu “phát triển đối ngoại trong kỷ nguyên mới tương xứng với tầm vóc lịch sử, văn hóa và vị thế của đất nước”. Nhấn mạnh tinh thần này, Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ rõ: Noi gương Chủ tịch Hồ Chí Minh, Việt Nam cần chủ động bắt nhịp với sự vận động của thế giới, tìm ra con đường mang lại hòa bình, ổn định, thịnh vượng và phát triển bền vững, đồng thời xây dựng vị thế ngày càng cao, vững chắc hơn cho đất nước.

Theo đó, đối ngoại Việt Nam không chỉ dừng lại ở việc củng cố, làm sâu sắc các khuôn khổ quan hệ song phương đã có, bảo đảm tính ổn định và thực chất, mà còn chủ động tham gia tích cực hơn vào các tiến trình hợp tác đa phương, đóng góp có trách nhiệm vào việc giải quyết các vấn đề chung của khu vực và toàn cầu.

Thông qua sự tham gia ngày càng chủ động tại các cơ chế hợp tác song phương và đa phương, tiếng nói, uy tín và hình ảnh của Việt Nam tiếp tục được khẳng định. Bản sắc, văn hóa và phong cách đối ngoại Việt Nam được thể hiện rõ nét hơn, phản ánh hình ảnh một Việt Nam chân thành, tin cậy, trách nhiệm; luôn nỗ lực vì hòa bình, an ninh và phát triển; sẵn sàng đóng góp vào nền chính trị thế giới, kinh tế toàn cầu và tiến bộ chung của nhân loại, xứng đáng với truyền thống dựng nước và giữ nước của dân tộc.

Bên cạnh việc kế thừa những nội dung cốt lõi, Đại hội XIV đã bổ sung và nhấn mạnh quan điểm “tự chủ chiến lược”, “tự cường” như những định hướng chỉ đạo có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với công tác đối ngoại.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường, đây là điều kiện tiên quyết để Việt Nam giữ vững thế chủ động, độc lập trong quan hệ đối ngoại, bảo đảm lợi ích quốc gia - dân tộc trong một thế giới nhiều biến động, cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt. Quan điểm này bắt nguồn từ quy luật vận động của cách mạng Việt Nam, đồng thời nhất quán với tư tưởng Hồ Chí Minh về tự lực, tự cường, trong đó nhấn mạnh việc “đem sức ta mà giải quyết công việc của ta”, kết hợp hiệu quả nội lực với sự ủng hộ, hợp tác của bạn bè quốc tế.

Trong thực tiễn, tự chủ chiến lược và tự cường không đồng nghĩa với khép kín hay tách rời, mà là chủ động hội nhập sâu rộng trên cơ sở giữ vững độc lập, tự chủ, nâng cao khả năng thích ứng, sức chống chịu và năng lực tự quyết trước các biến động bên ngoài.

Đối ngoại - nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên

Một nội dung quan trọng khác được Đại hội XIV khẳng định là việc đẩy mạnh đối ngoại và hội nhập quốc tế, cùng với tăng cường quốc phòng, an ninh, được xác định là nhiệm vụ “trọng yếu, thường xuyên” của Đảng và Nhà nước.

Theo đó, đối ngoại và hội nhập quốc tế không chỉ là một lĩnh vực công tác, mà trở thành một phương thức quan trọng, được tiến hành liên tục, lâu dài trong quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đối ngoại vừa góp phần bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ, vừa giữ vai trò kiến tạo môi trường hòa bình, ổn định, huy động các nguồn lực bên ngoài phục vụ phát triển đất nước.

Đồng thời, Đại hội XIV cũng khẳng định đối ngoại và hội nhập quốc tế là sự nghiệp chung của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân; là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị. Điều này đòi hỏi sự tham gia chủ động, phối hợp chặt chẽ, đồng bộ của các cấp, các ngành và địa phương, nhằm phát huy tối đa sức mạnh tổng hợp của đất nước trong triển khai đường lối đối ngoại.

Sáu nhóm nhiệm vụ trọng tâm của công tác đối ngoại

Nhấn mạnh yêu cầu triển khai hiệu quả đường lối đối ngoại của Đại hội XIV, Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường cho rằng, nhiệm vụ đặt ra là phải hành động chủ động, đồng bộ và quyết liệt, sớm chuyển hóa các định hướng chiến lược thành kết quả cụ thể, thiết thực.

Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ rõ, “kỷ nguyên vươn mình” hàm ý sự chuyển động mạnh mẽ, dứt khoát và quyết liệt; đòi hỏi tinh thần nỗ lực cao độ, phát huy nội lực, củng cố niềm tin và bản lĩnh để vượt qua thách thức, vượt qua chính mình, hiện thực hóa khát vọng phát triển và đạt được những thành tựu có ý nghĩa lịch sử.

Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung đã trình bày tham luận quan trọng về phát triển đối ngoại trong kỷ nguyên mới. Trên cơ sở đó, công tác đối ngoại sau Đại hội được xác định với nhiều nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, thống nhất nhận thức trong toàn hệ thống chính trị về sứ mệnh, mục tiêu và nhiệm vụ của đối ngoại theo tinh thần Đại hội XIV, đặc biệt là tính chất “trọng yếu, thường xuyên”. Công tác tuyên truyền, phổ biến cần được triển khai sâu rộng từ Trung ương đến địa phương, lan tỏa tới các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài và cộng đồng hơn 6 triệu người Việt Nam ở nước ngoài, qua đó tạo nền tảng nhận thức đầy đủ, đúng đắn, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.

Thứ hai, khẩn trương thể chế hóa, cụ thể hóa đường lối đối ngoại của Đại hội XIV, trọng tâm là hoàn thiện các quy định của Đảng về triển khai đối ngoại và hội nhập quốc tế; vận hành hiệu quả Quy chế 392 của Bộ Chính trị về quản lý thống nhất các hoạt động đối ngoại, bảo đảm sự phối hợp đồng bộ, thông suốt trong toàn hệ thống. Các ban, bộ, ngành và địa phương cần chủ động xây dựng tầm nhìn, chương trình hành động phù hợp với thực tiễn, sớm đưa các định hướng chiến lược vào cuộc sống.

Thứ ba, xây dựng và triển khai chiến lược đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới, phát huy sức mạnh tổng hợp của ba trụ cột: Đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân. Trong đó, ưu tiên mở rộng và làm sâu sắc mạng lưới quan hệ với cả các đối tác truyền thống và các đối tác tiềm năng, đặc biệt là các tập đoàn công nghệ lớn, nhằm huy động nguồn lực phục vụ phát triển đất nước.

Ngoại giao phục vụ phát triển cần tiếp tục được đẩy mạnh với tư duy đổi mới, đột phá, trọng tâm là ngoại giao kinh tế và ngoại giao công nghệ; góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao, thúc đẩy các chuyển đổi lớn, triển khai các dự án hạ tầng chiến lược. Hiệu quả của công tác đối ngoại cần được đo bằng sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp.

Cùng với đó, cần lan tỏa sức mạnh mềm và bản sắc văn hóa Việt Nam, khẳng định hình ảnh một Việt Nam đổi mới, năng động, phát triển, sẵn sàng đóng góp tích cực cho mục tiêu chung của nhân loại. Nâng cao chất lượng nghiên cứu, tham mưu, dự báo chiến lược; bảo đảm không bị động, bất ngờ trong mọi tình huống; tăng cường phối hợp chặt chẽ giữa đối ngoại, quốc phòng và an ninh nhằm bảo vệ vững chắc lợi ích quốc gia - dân tộc, giữ vững hòa bình, ổn định cho phát triển.

Thứ tư, bố trí nguồn lực tương xứng cho công tác đối ngoại, phù hợp với thế và lực mới của đất nước và yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Khẩn trương hoàn thiện các nghị định, văn bản pháp lý nhằm cụ thể hóa Nghị quyết 250/2025/QH15 của Quốc hội; đầu tư xây dựng hạ tầng đối ngoại hiện đại, an toàn; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học - công nghệ; đổi mới tư duy và phương pháp làm việc theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại.

Thứ năm, xây dựng nền ngoại giao toàn diện, hiện đại và chuyên nghiệp, với bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả; đội ngũ cán bộ “vừa hồng, vừa chuyên”, hội tụ đầy đủ phẩm chất, năng lực, bản lĩnh và kỷ luật. Chú trọng đào tạo đội ngũ chuyên gia, đổi mới công tác đánh giá cán bộ, hoàn thiện cơ chế thu hút, sử dụng và đãi ngộ nhân tài, đặc biệt là nâng cao năng lực đối ngoại và hội nhập quốc tế cho đội ngũ cán bộ cấp chiến lược.

Thứ sáu, tăng cường phối hợp đồng bộ, hiệu quả giữa các ban, bộ, ngành, địa phương và các lực lượng làm công tác đối ngoại; phát huy sự tham gia chủ động của doanh nghiệp và nhân dân. Đẩy mạnh đối ngoại địa phương và các hình thức ngoại giao chuyên ngành như ngoại giao công nghệ, ngoại giao môi trường, ngoại giao năng lượng; tăng cường chia sẻ thông tin, kết nối và sử dụng chung dữ liệu phục vụ nghiên cứu, tham mưu và hoạch định chính sách. Đồng thời, nâng cao vai trò của các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài trong hỗ trợ cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài và quảng bá hình ảnh đất nước.

Quyết tâm hành động ngay từ đầu nhiệm kỳ

Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh, Đảng ủy Bộ Ngoại giao quán triệt sâu sắc tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm về quyết tâm hành động thần tốc, quyết liệt ngay từ đầu nhiệm kỳ, với phương châm “không để một ngày lãng phí, một tuần chậm trễ”.

Trên tinh thần đó, Đảng ủy Bộ Ngoại giao đã chủ động xây dựng Chương trình hành động theo hướng tích hợp “3 trong 1”, nhằm triển khai đồng bộ Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Chính phủ lần thứ I và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Bộ Ngoại giao lần thứ I. Chương trình hành động được xây dựng trên cơ sở đóng góp trí tuệ, trách nhiệm của các đơn vị trong toàn Bộ, xác định rõ các nhiệm vụ trọng tâm, đột phá trên các lĩnh vực then chốt của công tác đối ngoại.

Song song với đó, Bộ Ngoại giao đã phối hợp với các cơ quan liên quan đẩy mạnh thể chế hóa, cụ thể hóa đường lối đối ngoại của Đại hội XIV, đồng thời triển khai nhiều hoạt động đối ngoại quan trọng của Lãnh đạo Đảng, Nhà nước ngay sau Đại hội, thể hiện tinh thần chủ động, tích cực và trách nhiệm.

Với sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Lãnh đạo Đảng, Nhà nước; sự phối hợp chặt chẽ của các cấp, các ngành và địa phương; cùng nỗ lực của toàn ngành Ngoại giao, công tác đối ngoại Việt Nam được kỳ vọng sẽ tiếp tục hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao, góp phần triển khai hiệu quả Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, đưa đất nước phát triển vững mạnh trong kỷ nguyên mới./.

TT