Thương mại điện tử trước yêu cầu mới về quản lý và phát triển bền vững

Đó là những nội dung được thảo luận tại Diễn đàn Thương mại điện tử (TMĐT) 2026 với chủ đề “Nâng cao năng lực quản lý và định hướng phát triển bền vững” diễn ra chiều 2/2 trong khuôn khổ Hội chợ Mùa Xuân lần thứ nhất năm 2026.

Thu hẹp khoảng cách vùng miền, bảo đảm thương mại điện tử phát triển tổng thể

Chuyển đổi số đang tái định hình sâu sắc phương thức sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng. Trong bối cảnh đó, TMĐT đã trở thành kênh phân phối quan trọng, góp phần kết nối trực tiếp doanh nghiệp với người tiêu dùng, thúc đẩy mở rộng thị trường cho hàng hóa Việt Nam.

Thời gian qua, TMĐT duy trì mức tăng trưởng bình quân khoảng 25%/năm; năm 2025, quy mô bán lẻ ước đạt 31 tỷ USD, chiếm khoảng 11% tổng mức bán lẻ hàng hóa, với khoảng 60% dân số tham gia mua sắm trực tuyến.

Sự phát triển nhanh và rộng của thị trường đặt ra yêu cầu ngày càng cao về kỷ cương, minh bạch thông tin, bảo vệ người tiêu dùng và tuân thủ pháp luật, nhằm bảo đảm thương mại điện tử phát triển bền vững.

Phát biểu khai mạc sự kiện, ông Hoàng Ninh, Phó Cục trưởng Cục TMĐT và Kinh tế số, Bộ Công Thương cho biết: Diễn đàn là sự kiện bên lề chính thức trong khuôn khổ Hội chợ Mùa Xuân, được tổ chức ngay từ đầu năm 2026 nhằm kịp thời cập nhật, hướng dẫn và thống nhất triển khai trước khi các cơ chế, chính sách mới bước vào giai đoạn thực thi. Qua đó, hỗ trợ các địa phương và doanh nghiệp chủ động chuẩn bị, tuân thủ hiệu quả, giảm rủi ro và nâng cao chất lượng phát triển.

Theo đại diện Cục TMĐT và Kinh tế số, năm 2026 có ý nghĩa bản lề đối với TMĐT: Luật TMĐT vào giai đoạn thực thi; đồng thời là năm mở đầu triển khai Kế hoạch tổng thể phát triển TMĐT quốc gia giai đoạn 2026 - 2030, hướng tới phát triển xanh, tuần hoàn, bền vững, gắn với nâng cao năng lực cạnh tranh và chất lượng tăng trưởng.

Trọng tâm trong giai đoạn này là tổ chức triển khai thống nhất, thông suốt từ Trung ương đến địa phương, bảo đảm rõ trách nhiệm và rõ kết quả.

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy mức độ phát triển TMĐT giữa các địa phương còn chênh lệch đáng kể, đặc biệt giữa các đô thị lớn và nhiều tỉnh miền núi, biên giới. Nguyên nhân đến từ hạn chế về hạ tầng số, logistics, nguồn nhân lực và mức độ sẵn sàng chuyển đổi số của doanh nghiệp.

Vì vậy, cần tiếp tục củng cố năng lực thực thi tại cơ sở, đồng thời tăng cường hướng dẫn, hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ để củng cố niềm tin thị trường và tạo nền tảng phát triển bền vững.

Trên tinh thần đó, Nghị quyết số 01/NQ-CP năm 2026 của Chính phủ đã giao nhiệm vụ nghiên cứu xây dựng và triển khai Kế hoạch tổng thể ứng dụng TMĐT tại khu vực miền núi, biên giới giai đoạn 2027- 2030. Đây là định hướng quan trọng nhằm thu hẹp khoảng cách số, mở rộng cơ hội thị trường cho khu vực khó khăn, bảo đảm TMĐT phát triển tổng thể, không địa phương nào bị bỏ lại phía sau.

Thúc đẩy phát triển thương mại điện tử xanh, bền vững

Diễn đàn tập trung vào ba mục tiêu trọng tâm:

Thứ nhất, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về TMĐT theo hướng hiện đại, minh bạch, cạnh tranh lành mạnh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; đồng thời thể hiện rõ tinh thần đồng hành, hỗ trợ và tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người dân khi tham gia thị trường số;

Thứ hai, định hướng phát triển TMĐT xanh, bền vững, gắn với nâng cao năng lực cạnh tranh chuỗi cung ứng: tối ưu logistics - vận hành; chuẩn hóa dữ liệu hàng hóa, truy xuất nguồn gốc; giảm chi phí giao dịch; mở rộng thị trường ổn định, dài hạn;

Thứ ba, tăng cường kết nối “Trung ương - địa phương - doanh nghiệp - nền tảng”, thiết lập cơ chế phối hợp, chia sẻ thông tin và hỗ trợ triển khai; tạo kênh đối thoại thường xuyên, tiếp nhận kiến nghị và hỗ trợ trực tiếp trong xây dựng kế hoạch, triển khai hoạt động TMĐT an toàn, hiệu quả.

Để Diễn đàn đạt hiệu quả thiết thực, hỗ trợ tốt hơn cho các địa phương và doanh nghiệp, Phó Cục trưởng Cục TMĐT và Kinh tế số Hoàng Ninh đề nghị các chuyên gia, diễn giả và đại biểu tập trung trao đổi những nội dung sau:

Một là làm rõ các yêu cầu cốt lõi khi triển khai chính sách quản lý mới, đặc biệt là trách nhiệm của nền tảng, trách nhiệm của người bán, các yêu cầu về bảo vệ người tiêu dùng và cơ chế phối hợp trong xử lý vi phạm.

Hai là trao đổi định hướng và giải pháp thúc đẩy TMĐT xanh, bền vững; đồng thời gợi ý các nhiệm vụ ưu tiên để địa phương tổ chức triển khai sát thực tiễn và có thể đo lường hiệu quả.

Ba là chia sẻ mô hình hay, cách làm hiệu quả tại địa phương; thảo luận giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp kết nối đối tác, mở rộng thị trường, cũng như các sáng kiến phù hợp cho khu vực miền núi, biên giới trong giai đoạn 2027- 2030.

Bên cạnh phần giới thiệu một số điểm mới trong công tác quản lý nhà nước về TMĐT; định hướng phát triển TMĐT xanh, bền vững và hướng dẫn địa phương triển khai, Diễn đàn còn giới thiệu giải pháp ứng dụng TMĐT, những chia sẻ, trao đổi của địa phương và đại diện hộ kinh doanh về kinh nghiệm triển khai.

Cụ thể, đại diện đơn vị cung cấp giải pháp TMĐT xuyên biên giới mô hình B2B giới thiệu các dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng TMĐT thuận tiện; Sở Công Thương chia sẻ mô hình quản lý và phát triển TMĐT tại địa phương; hộ kinh doanh chia sẻ mô hình ứng dụng TMĐT hiệu quả, từ đó cung cấp kinh nghiệm “làm được ngay” cho cộng đồng doanh nghiệp và hộ kinh doanh.

Diễn đàn được kỳ vọng tạo đối thoại thực chất giữa cơ quan quản lý, địa phương, doanh nghiệp và nền tảng để thống nhất cách hiểu - cách làm, thúc đẩy TMĐT phát triển an toàn, minh bạch, bền vững./.

TH