“Cú hích” chính sách thúc đẩy đầu tư và tài chính xanh cho chuyển dịch năng lượng tại Việt Nam

Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng nhanh đi đôi với bền vững, việc huy động hiệu quả các nguồn lực cho chuyển đổi xanh và chuyển dịch năng lượng trở thành một trong những ưu tiên chiến lược hàng đầu.

Hợp tác liên ngành vì mục tiêu chuyển dịch xanh

Dự án SHIFT được triển khai trong khuôn khổ hợp tác giữa các cơ quan của Chính phủ Việt Nam và 6 tổ chức trong nước và quốc tế, thể hiện cam kết chung trong việc thúc đẩy đầu tư xanh, tài chính xanh và hỗ trợ quá trình chuyển dịch năng lượng tại Việt Nam.

Phát biểu khai mạc sự kiện, ông Chu Đức Lam, Vụ trưởng Vụ Tài chính - Kinh tế ngành, Bộ Tài chính nhấn mạnh: Việt Nam đang đứng trước những cơ hội và thách thức đan xen trong giai đoạn phát triển mới. Năm 2025, nền kinh tế Việt Nam tiếp tục thể hiện rõ sức bền, khả năng thích ứng và năng lực vươn lên mạnh mẽ, với tốc độ tăng trưởng GDP đạt 8,02%, tạo dấu mốc quan trọng và mở ra không gian phát triển mới cho giai đoạn tiếp theo.

Theo ông Chu Đức Lam, mục tiêu tăng trưởng hai con số trong thời gian tới dù đặt ra nhiều thách thức, song với quyết tâm cao của Chính phủ Việt Nam cùng sự đồng hành, hỗ trợ của cộng đồng quốc tế, đây là mục tiêu hoàn toàn có thể đạt được nếu Việt Nam lựa chọn đúng mô hình phát triển và con đường đi phù hợp.

Tăng trưởng nhanh nhưng phải xanh và bền vững

Trong bối cảnh toàn cầu đang chứng kiến quá trình chuyển đổi sâu rộng về mô hình tăng trưởng, Việt Nam xác định rõ yêu cầu tăng trưởng nhanh nhưng phải bền vững; tăng trưởng cao nhưng phải xanh hơn, thông minh hơn và bao trùm hơn.

Chủ động bắt nhịp xu thế chuyển đổi kép - chuyển đổi số và chuyển đổi xanh - không chỉ là lựa chọn chiến lược, mà còn là yêu cầu tất yếu để Việt Nam rút ngắn khoảng cách phát triển và tiến xa hơn trên con đường hiện đại hóa.

Chuyển đổi xanh không chỉ là một khẩu hiệu, mà là một cuộc chuyển dịch toàn diện về mô hình tăng trưởng, công nghệ, cơ cấu năng lượng, cấu trúc đầu tư và phương thức huy động nguồn lực, ông Chu Đức Lam khẳng định. Trong tiến trình đó, lĩnh vực năng lượng giữ vai trò then chốt, mang tính quyết định đối với thành công của chuyển đổi xanh.

Để quá trình chuyển đổi diễn ra thực chất và hiệu quả, đầu tư xanh và tài chính xanh cần được triển khai ở quy mô đủ lớn, đủ chiều sâu, đóng vai trò dẫn dắt thị trường và tạo “đòn bẩy” cho khu vực doanh nghiệp cũng như toàn bộ nền kinh tế.

Theo các tính toán, trong vòng 5 năm tới, riêng các lĩnh vực như chuyển đổi năng lượng và chuyển đổi xanh trong ngành giao thông, nhu cầu đầu tư và tài chính xanh của Việt Nam đã lên tới hàng trăm tỷ USD. Đơn cử, Quy hoạch điện VIII điều chỉnh do Bộ Công Thương chủ trì xây dựng xác định nhu cầu vốn cho giai đoạn 2026-2030 vượt 100 tỷ USD, trong đó phần lớn nguồn lực đến từ khu vực tư nhân và vốn đầu tư nước ngoài.

Nhiều nghiên cứu quốc tế cũng cho thấy, nhu cầu vốn bình quân hằng năm cho chuyển đổi xanh và chuyển dịch năng lượng của Việt Nam trong giai đoạn tới là rất lớn. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc xây dựng một hệ sinh thái chính sách đồng bộ, nhất quán, từ chiến lược huy động vốn, cơ chế khuyến khích - ưu đãi, đến phát triển và vận hành hiệu quả các công cụ tài chính xanh.

SHIFT - nền tảng hợp tác chính sách và kỹ thuật

Trong bối cảnh đó, Dự án SHIFT được khởi động mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Không chỉ góp phần trực tiếp thúc đẩy môi trường thuận lợi cho đầu tư và tài chính xanh, Dự án còn đóng vai trò như một nền tảng hợp tác chính sách và kỹ thuật, giúp Việt Nam từng bước tiệm cận các thông lệ quốc tế và chuẩn mực toàn cầu về tài chính xanh, thị trường các-bon và đầu tư bền vững.

Với cơ quan chủ quản là Bộ Tài chính, Dự án SHIFT phối hợp chặt chẽ với các đơn vị trực thuộc Bộ, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, các tổ chức tài chính và khu vực tư nhân. Một trong những điểm nhấn quan trọng của Dự án là hỗ trợ các doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt là các doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ, đẩy nhanh lộ trình chuyển đổi sang các mô hình kinh doanh xanh và bền vững.

Từ góc độ cơ quan quản lý tiền tệ, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Thị Thanh Tùng cho rằng, nhu cầu vốn cho chuyển đổi xanh của Việt Nam là rất lớn, đòi hỏi phải đa dạng hóa các kênh huy động vốn, đặc biệt là tăng cường sự tham gia của khu vực tư nhân, phát triển thị trường vốn và phân bổ hiệu quả các nguồn lực tài chính.

Bên cạnh đó, việc nâng cao năng lực triển khai tài chính xanh của hệ thống ngân hàng thông qua cơ chế phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan, tổ chức liên quan cũng là yêu cầu then chốt. Việc khởi động Dự án SHIFT có ý nghĩa quan trọng, góp phần hỗ trợ hệ thống ngân hàng giải quyết những thách thức này, bà Phạm Thị Thanh Tùng nhận định.

Dự án SHIFT nằm trong khuôn khổ Sáng kiến Khí hậu Quốc tế (IKI) của Chính phủ Cộng hòa Liên bang Đức, do Bộ Môi trường, Hành động Khí hậu, Bảo tồn Thiên nhiên và An toàn Hạt nhân Đức tài trợ. Sáu tổ chức phối hợp triển khai dự án gồm: Agora Energiewende, Học viện Ngân hàng, Tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức (GIZ), Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC), Tổ chức Phát triển Hà Lan (SNV) và Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP).

Theo bà Alexandra Westwood, Tùy viên Kinh tế và Hợp tác phát triển, Đại sứ quán CHLB Đức tại Việt Nam, thúc đẩy tài chính xanh và năng lượng sạch là một hành trình phức tạp, đòi hỏi khung chính sách đồng bộ cùng năng lực tài chính và kỹ thuật chuyên sâu.

Việc kết hợp thế mạnh của các đối tác trong dự án SHIFT sẽ tạo ra hợp tác thực chất và tác động lan tỏa, hỗ trợ Việt Nam đạt được các mục tiêu phát triển và khí hậu.

Hướng tới phát thải ròng bằng “0”

Trong khuôn khổ Lễ khởi động, các đại biểu đã tham gia phiên thảo luận về những thách thức trong tiếp cận tài chính xanh, tập trung vào tăng cường hợp tác công - tư và xác định các cơ hội cụ thể mà Dự án SHIFT có thể hỗ trợ hiệu quả.

SHIFT hướng tới thúc đẩy triển khai các công nghệ và giải pháp thân thiện với khí hậu, nâng cao kiến thức và năng lực cho các bên liên quan trong khu vực công và tư, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính xanh và chuyển dịch năng lượng.

Thành công của Dự án sẽ được đo bằng những cơ chế chính sách được hình thành, những công cụ tài chính xanh đi vào vận hành, những dòng vốn xanh được khơi thông và niềm tin của thị trường vào một tương lai phát triển xanh, bền vững của Việt Nam.

Lễ khởi động Dự án SHIFT không chỉ là một dấu mốc khởi đầu, mà còn là thông điệp mạnh mẽ về quyết tâm của Việt Nam trong việc đồng hành cùng cộng đồng quốc tế, chủ động kiến tạo tương lai phát triển xanh, bền vững và thịnh vượng./.

LĐ