ASEAN thông qua Kế hoạch tổng thể số 2030

Từ ngày 12-16/1, tại Hà Nội, Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN (ADGMIN) lần thứ 6 và các Hội nghị liên quan do Việt Nam đăng cai đã được tổ chức với chủ đề “ASEAN thích ứng: Từ kết nối hạ tầng đến kết nối trí tuệ."

Hội nghị diễn ra trong bối cảnh ASEAN bước vào giai đoạn phát triển mới theo Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, trọng tâm là xây dựng một cộng đồng số bao trùm, đáng tin cậy, sáng tạo và lấy con người làm trung tâm.

Trên nền tảng những thành tựu đạt được trong giai đoạn 2021-2025, ADGMIN lần thứ 6 đã đánh dấu bước chuyển quan trọng của ASEAN từ mô hình kết nối hạ tầng viễn thông-công nghệ thông tin truyền thống sang mô hình kết nối trí tuệ dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI) và các công nghệ số tiên tiến.

Khẳng định vai trò trung tâm của chuyển đổi số trong ASEAN

Hội nghị ghi nhận việc hoàn thành 82 sáng kiến của Kế hoạch Tổng thể số ASEAN 2025 trong giai đoạn 2021-2025, phản ánh nỗ lực chung của khu vực trong xây dựng nền tảng cho kinh tế số, xã hội số và chính phủ số.

Trên cơ sở đó, các Bộ trưởng đã thông qua 17 hoạt động và sáng kiến triển khai trong năm 2026, tập trung vào hạ tầng số thông minh, nâng cao năng lực số, đổi mới sáng tạo, an toàn mạng và phòng, chống lừa đảo trực tuyến.

Những quyết định này thể hiện cam kết mạnh mẽ của ASEAN trong hiện thực hóa Kế hoạch Tổng thể Số ASEAN 2030 (ADM 2030), khẳng định chuyển đổi số là động lực then chốt cho khả năng chống chịu kinh tế, phúc lợi xã hội và phát triển bền vững.

Các Nhóm Công tác trực thuộc Hội nghị Quan chức cao cấp số ASEAN (ADGSOM) đã phát huy hiệu quả trong việc triển khai các kết quả hợp tác chuyên môn, góp phần cụ thể hóa các định hướng và cam kết của ASEAN trong lĩnh vực số thông qua các sáng kiến, hướng dẫn và cơ chế hợp tác thiết thực.

Trong lĩnh vực AI và công nghệ mới nổi, ASEAN đã ban hành Hướng dẫn ASEAN về Quản trị và Đạo đức AI, thúc đẩy phát triển và ứng dụng AI có trách nhiệm, lấy con người làm trung tâm.

Việc thành lập Mạng lưới An toàn AI ASEAN (ASEAN AI Safe) theo sáng kiến của ADGMIN tiếp tục khẳng định quyết tâm chung của các quốc gia thành viên trong việc tăng cường kết nối, nâng cao năng lực và chủ động thích ứng với các xu hướng công nghệ mới.

Hội nghị cũng nhấn mạnh vai trò trung tâm của ADGMIN trong điều phối liên ngành, xây dựng chính sách và định hướng chiến lược đối với các công nghệ then chốt như AI và công nghệ lượng tử, đồng thời khuyến khích triển khai các đối thoại công - tư về AI phù hợp với trình độ phát triển và lợi ích của từng quốc gia thành viên.

Về an toàn và niềm tin số, Hội nghị thống nhất tăng cường hợp tác khu vực trong phòng, chống lừa đảo trực tuyến, coi Nhóm Công tác ASEAN về Phòng, chống lừa đảo trực tuyến là cơ chế then chốt.

Các sáng kiến về quản lý nền tảng số, bảo vệ dữ liệu cá nhân và thúc đẩy luồng dữ liệu xuyên biên giới an toàn, tin cậy tiếp tục được đẩy mạnh thông qua các công cụ như Hợp đồng Mẫu ASEAN (MCCs), cơ chế CBPR và PRP.

Trong lĩnh vực hạ tầng số, Hội nghị ghi nhận tiến triển tích cực trong triển khai 5G tại các quốc gia thành viên, đồng thời đánh giá cao vai trò chủ động, liên tục của Việt Nam trong việc chủ trì Hội nghị ASEAN về 5G nhiều năm qua.

Các sáng kiến về giảm cước chuyển vùng, điều phối phổ tần, phát triển Internet khu vực, bảo vệ cáp biển, cũng như nghiên cứu tiềm năng công nghệ vệ tinh quỹ đạo thấp (LEO) được xem là giải pháp quan trọng nhằm tăng cường kết nối liền mạch và thu hẹp khoảng cách số.

Đồng thời, Hội nghị cũng hoan nghênh các kết quả quan trọng của Hội đồng các Cơ quan quản lý Viễn thông ASEAN (ATRC), bao gồm các sáng kiến nhằm giảm cước chuyển vùng di động, tăng cường quản lý và điều phối phổ tần, nghiên cứu khả năng thiết lập mạng trao đổi Internet ASEAN, cũng như thúc đẩy các giải pháp giảm phát thải carbon trong hạ tầng viễn thông.

Xây dựng một cộng đồng số ASEAN kết nối, an toàn, tin cậy, đổi mới sáng tạo và bao trùm

Hội nghị ghi nhận đề xuất thành lập Nhóm Công tác ASEAN về Hạ tầng Viễn thông (WG-TI), thể hiện quyết tâm tăng cường điều phối tổng thể ở cấp khu vực nhằm thúc đẩy xây dựng và phát triển hạ tầng viễn thông liền mạch, tự cường và bền vững, qua đó hỗ trợ kết nối khu vực, nâng cao khả năng chống chịu và đáp ứng hiệu quả các yêu cầu của quá trình chuyển đổi số ASEAN.

Nhóm Công tác về Cáp biển (WG-SC) đã tích cực thúc đẩy việc triển khai các quy trình sửa chữa cáp tinh gọn và tăng cường bảo vệ cáp biển phù hợp với Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982).

Các nỗ lực này được thực hiện thông qua tăng cường chia sẻ thông tin, nâng cao năng lực và điều phối hợp tác ứng phó giữa các cơ quan liên quan trong triển khai thực tiễn.

Hội nghị cũng trao đổi về tiềm năng công nghệ vệ tinh quỹ đạo thấp (LEO) nhằm mở rộng kết nối băng rộng, đặc biệt tại các khu vực vùng sâu, vùng xa và hải đảo, qua đó góp phần thu hẹp khoảng cách số và tăng cường khả năng kết nối liền mạch cho toàn khu vực ASEAN.

Bên cạnh đó, Hội nghị hoan nghênh các kết quả trong hoạt động Nhóm công tác về Ứng phó Khẩn cấp Máy tính Khu vực (ASEAN Regional CERT), với cơ chế chia sẻ thông tin kết nối giữa các Quốc gia Thành viên và Ban Thư ký ASEAN, qua đó tăng cường khả năng chống chịu an ninh mạng khu vực, thúc đẩy trao đổi thông tin, chia sẻ thông lệ tốt, diễn tập và nâng cao năng lực, góp phần củng cố hợp tác an ninh mạng trong toàn ASEAN.

Điểm nhấn của Hội nghị là việc thông qua Kế hoạch tổng thể số ASEAN 2030 (ASEAN Digital Master Plan-ADM 2030), với tầm nhìn xây dựng một cộng đồng số ASEAN được kết nối, an toàn, tin cậy, đổi mới sáng tạo và bao trùm, trao quyền cho mọi người dân và doanh nghiệp trong khu vực tiếp cận cơ hội, nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo và phát triển thịnh vượng trong nền kinh tế số toàn cầu.

ADM 2030 tạo khuôn khổ để các đối tác đối thoại, đối tác phát triển và các tổ chức quốc tế tham gia một cách thực chất và có cấu trúc vào Chương trình nghị sự số của ASEAN, thông qua hợp tác chính sách, hỗ trợ kỹ thuật, tăng cường năng lực và triển khai các sáng kiến phù hợp với các ưu tiên và nhu cầu của khu vực.

Hội nghị thống nhất tổ chức Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN lần thứ 7 và các Hội nghị liên quan tại Bandar Seri Begawan (Brunei) vào tháng 01/2027. Kết thúc Hội nghị, các quốc gia thành viên bày tỏ sự cảm ơn đối với Việt Nam về sự đón tiếp nồng hậu, chuyên nghiệp và công tác tổ chức chu đáo, hiệu quả của ADGMIN 6./.

PT