Nghiên cứu, chế tạo thiết bị đo địa chấn đáy đại dương tự nổi

Ngày 15/1/2025, tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ đã tổ chức nghiệm thu đề tài “Nghiên cứu, thiết kế, chế tạo thiết bị đo địa chấn đáy đại dương tự nổi phục vụ phát triển kinh tế biển” (mã số ĐTDLCN.79/22), thuộc Chương trình khoa học và công nghệ cấp quốc gia giai đoạn 2021-2025.

Đề tài do Viện Tự động hóa và Môi trường (Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) chủ trì, GS.TS. Phạm Ngọc Hồ làm Chủ nhiệm đề tài.

Đây là đề tài có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh nghiên cứu, khai thác và phát triển bền vững kinh tế biển, đồng thời tăng cường năng lực quan trắc địa chấn biển, phục vụ cảnh báo thiên tai, nghiên cứu cấu trúc địa chất - địa vật lý đáy biển và bảo đảm an ninh - quốc phòng.

Trình bày trước Hội đồng, nhóm nghiên cứu cho biết hiện nay tại Việt Nam, hệ thống thiết bị đo địa chấn đáy đại dương (OBS) chủ yếu phải nhập khẩu, chi phí cao và phụ thuộc lớn vào công nghệ nước ngoài. Trong nước chưa làm chủ đầy đủ quy trình thiết kế, chế tạo và vận hành các hệ thiết bị OBS phù hợp với điều kiện biển Việt Nam. Điều này gây hạn chế trong công tác nghiên cứu khoa học biển, khảo sát tài nguyên và triển khai các nhiệm vụ quan trắc dài hạn.

Xuất phát từ thực tiễn đó, đề tài được triển khai với mục tiêu làm chủ công nghệ thiết kế, chế tạo và ứng dụng thiết bị đo địa chấn đáy đại dương tự nổi, hướng tới xây dựng hệ thống thiết bị có độ tin cậy cao, hoạt động ổn định trong điều kiện môi trường biển, phù hợp với điều kiện khai thác và sử dụng tại Việt Nam.

Đề tài đã hoàn thành đầy đủ các nội dung nghiên cứu theo thuyết minh, với nhiều kết quả nổi bật:

Thiết kế và chế tạo thành công thiết bị đo địa chấn đáy đại dương tự nổi (OBS) tích hợp đồng bộ các cảm biến, hệ thống thu nhận - lưu trữ dữ liệu, truyền thông và điều khiển.

Xây dựng module tích hợp 03 loại cảm biến, đáp ứng yêu cầu đo địa chấn và khảo sát địa hình đáy biển, bảo đảm độ nhạy, độ chính xác và độ ổn định cao.

Phát triển phần mềm điều khiển, giám sát và xử lý dữ liệu địa chấn, cho phép thu nhận, hiển thị và phân tích tín hiệu địa chấn một cách hiệu quả.

Thử nghiệm thực địa thiết bị tại khu vực biển Đồ Sơn và Cát Bà (Hải Phòng), kết quả cho thấy hệ thống hoạt động ổn định, tín hiệu thu được rõ ràng, có tỷ số tín hiệu trên nhiễu cao, đáp ứng yêu cầu quan trắc địa chấn đáy biển.

Hoàn thiện bộ tài liệu kỹ thuật, hướng dẫn vận hành, bảo trì và đánh giá hiệu quả hoạt động của thiết bị; thực hiện đăng ký sở hữu trí tuệ cho sản phẩm của đề tài.

Những kết quả đạt được không chỉ thể hiện tính mới và tính sáng tạo về khoa học - công nghệ, mà còn góp phần khép kín chuỗi công nghệ từ thiết kế, chế tạo, tích hợp hệ thống đến thử nghiệm và đánh giá trong điều kiện thực tế. Đây là tiền đề quan trọng để từng bước chủ động hóa thiết bị đo địa chấn đáy biển, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu và mở rộng khả năng ứng dụng trong nghiên cứu khoa học và quản lý biển.

Tại buổi nghiệm thu, các thành viên Hội đồng đánh giá đề tài có hàm lượng khoa học tốt, cách tiếp cận phù hợp, giải quyết được những vấn đề thực tiễn đặt ra đối với công tác quan trắc địa chấn biển tại Việt Nam. Đặc biệt, đề tài góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu, thiết kế và chế tạo thiết bị biển sâu trong nước, phục vụ hiệu quả cho phát triển kinh tế biển bền vững và bảo đảm an ninh - quốc phòng.

Hội đồng nghiệm thu thống nhất đánh giá đề tài hoàn thành các mục tiêu đề ra, đồng thời đề nghị nhóm nghiên cứu tiếp tục hoàn thiện, mở rộng phạm vi thử nghiệm thiết bị tại các vùng biển xa bờ và biển sâu hơn, hướng tới thương mại hóa và ứng dụng rộng rãi trong các chương trình quan trắc, nghiên cứu và khảo sát biển của Việt Nam./.

NMK