Việt Nam thúc đẩy hợp tác số ASEAN: Từ tư duy đến hành động
Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng, thay vì chạy theo khẩu hiệu “AI first”, ASEAN cần tiếp cận trí tuệ nhân tạo (AI) từ các bài toán phát triển thực tiễn, lấy “problem first” làm nền tảng cho đổi mới. Bên cạnh đó, Bộ trưởng cũng nhấn mạnh ASEAN cần một cách tiếp cận riêng về chuyển đổi số và AI, trong đó Việt Nam sẵn sàng đi đầu thử nghiệm, chia sẻ kinh nghiệm và đồng hành cùng khu vực trong giai đoạn phát triển mới.
Trong khuôn khổ các hoạt động bên lề Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN lần thứ 6, chiều 14/1, Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Mạnh Hùng đã có buổi tiếp và làm việc song phương với Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn.
Cuộc gặp tập trung trao đổi các định hướng chiến lược nhằm thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển AI và củng cố vai trò trung tâm của ASEAN trong hợp tác công nghệ khu vực.
Chuyển đổi số và AI: Từ tầm nhìn khu vực đến tư duy riêng của ASEAN
Trao đổi tại buổi gặp và làm việc, Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Mạnh Hùng bày tỏ sự trân trọng đối với vai trò điều phối và hỗ trợ của Ban Thư ký ASEAN trong quá trình Việt Nam đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN năm 2026.
Bộ trưởng cho rằng, những đổi mới trong cách tổ chức và nội dung của ADGMIN năm nay phản ánh rõ quyết tâm của ASEAN trong việc đưa công nghệ số và AI trở thành trục xuyên suốt của hợp tác khu vực.
Theo Bộ trưởng, Kế hoạch tổng thể chuyển đổi số ASEAN giai đoạn 2026-2030 mang ý nghĩa như một “bản thiết kế chiến lược” cho tương lai số của khu vực.
Lần đầu tiên, ASEAN xác định rõ sự chuyển dịch từ hạ tầng viễn thông sang hạ tầng số, coi AI là “hạ tầng trí tuệ”, chuyển từ chính phủ điện tử sang chính phủ số và đặt kinh tế số, đổi mới sáng tạo số vào vị trí trung tâm của tăng trưởng.
Nhấn mạnh yêu cầu phải có bản sắc riêng trong phát triển AI, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định: “ASEAN cần có cách tiếp cận AI của riêng mình. Nếu chỉ đi theo cách tiếp cận của người khác thì rất khó tạo ra lợi thế cạnh tranh”.
Theo Bộ trưởng, đây không chỉ là câu chuyện công nghệ, mà là vấn đề chiến lược liên quan đến năng lực tự chủ và vị thế của khu vực trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Từ thực tiễn Việt Nam, Bộ trưởng chia sẻ cách tiếp cận “problem first”, lấy bài toán phát triển cụ thể làm điểm xuất phát cho ứng dụng AI.
“Ở nhiều nơi người ta nói AI first, còn Việt Nam thì nói problem first. Xác định đúng vấn đề rồi mới dùng AI để giải quyết”, Bộ trưởng nhấn mạnh và cho rằng đây là hướng đi phù hợp với điều kiện của các quốc gia ASEAN, nơi nhu cầu phát triển và giải quyết các vấn đề xã hội còn rất lớn.
Vai trò dẫn dắt của Việt Nam trong hợp tác số ASEAN
Đánh giá cao các chia sẻ của Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn cho rằng, Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN năm nay mang ý nghĩa đặc biệt khi là Hội nghị Bộ trưởng đầu tiên của ASEAN trong năm 2026.
Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn nhận định: “Dưới sự lãnh đạo của Việt Nam, ADGMIN 6 được kỳ vọng sẽ tạo ra những dấu ấn quan trọng, định hình hợp tác số của ASEAN trong giai đoạn tới”.
Tổng Thư ký ASEAN bày tỏ ấn tượng với tầm nhìn dài hạn của Việt Nam trong việc thúc đẩy AI và các công nghệ mới trở thành trọng tâm nghị trình khu vực.
Ông nhấn mạnh ASEAN không nên chỉ dừng ở vai trò người tiêu dùng công nghệ, mà cần chủ động sáng tạo và làm chủ: “Chúng ta không muốn chỉ trở thành người sử dụng, mà phải là người tạo ra giá trị từ AI”.
Trao đổi thêm tại buổi làm việc, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định Việt Nam sẵn sàng đóng vai trò “sandbox” cho ASEAN trong lĩnh vực số và AI.
“Việt Nam sẵn sàng làm nơi thử nghiệm, làm testbed cho các ý tưởng mới về công nghệ số và AI. Nếu thành công, kinh nghiệm và bài học từ Việt Nam sẽ được chia sẻ với các nước ASEAN”, đồng thời Bộ trưởng cho biết Việt Nam sẵn sàng chủ động nguồn lực để triển khai các thử nghiệm này.
Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn đánh giá cao tinh thần chủ động và trách nhiệm của Việt Nam, cho rằng trong bối cảnh nguồn lực của từng quốc gia còn hạn chế, việc có những quốc gia thành viên sẵn sàng đi đầu thử nghiệm và chia sẻ kinh nghiệm là yếu tố then chốt để ASEAN tạo sức mạnh chung.
Tổng Thư ký ASEAN khẳng định, Ban Thư ký ASEAN sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ các sáng kiến của Việt Nam cũng như các quốc gia thành viên khác trong tiến trình xây dựng một ASEAN số.
Cuộc trao đổi cho thấy tầm nhìn giữa Việt Nam và Ban Thư ký ASEAN trong cách tiếp cận chuyển đổi số và AI như những động lực phát triển mang tính cấu trúc của khu vực. Thay vì chạy theo xu hướng công nghệ bên ngoài, ASEAN đang đứng trước cơ hội định hình một con đường riêng, phù hợp với điều kiện, nhu cầu và lợi thế của mình.
Trong tiến trình đó, Việt Nam nổi lên như một quốc gia không chỉ tích cực tham gia, mà sẵn sàng đi trước một bước, thử nghiệm các mô hình mới và chia sẻ kinh nghiệm với khu vực.
Cách tiếp cận lấy vấn đề thực tiễn làm trung tâm, gắn đổi mới công nghệ với phát triển bền vững và bao trùm, đang góp phần khẳng định vai trò kiến tạo của Việt Nam trong hợp tác số ASEAN, đồng thời mở ra những tiền đề quan trọng cho một tương lai số chung của khu vực./.