7 vấn đề sức khỏe quan trọng trong năm 2026
Từ những bước tiến mới trong liệu pháp tế bào miễn dịch, nguy cơ bùng phát dịch sởi, cho đến những động thái gay gắt từ chính quyền liên bang đối với lĩnh vực y tế công cộng, sau đây là các câu chuyện sức khỏe được dự báo sẽ thu hút sự quan tâm trong năm 2026.
Phần lớn các tin tức y tế trong năm qua mang màu sắc “ảm đạm”, để lại không ít lo ngại và thất vọng. Một số động thái từ chính quyền Mỹ, trong đó có việc làm suy yếu vai trò của các cơ quan khoa học và những phát ngôn hoài nghi đối với các nguyên tắc y tế công cộng, đã gây nhiều tranh luận trong giới chuyên môn.
Bên cạnh đó, các đợt bùng phát của dịch sởi, cúm gia cầm hay các bệnh lây qua đường thực phẩm và ngộ độc botulinum ở trẻ sơ sinh đã cho thấy những lỗ hổng nghiêm trọng trong hệ thống giám sát dịch bệnh.
Tuy nhiên, bức tranh y tế không chỉ toàn những gam màu tối. Năm qua vẫn ghi nhận nhiều phát hiện đáng chú ý, từ các nghiên cứu về thuốc tránh thai dành cho nam giới đến sự xuất hiện của các loại thuốc giảm cân GLP-1.
Khi năm 2025 dần khép lại, đây là thời điểm để nhìn lại và theo dõi những diễn biến y tế quan trọng được dự báo sẽ tiếp tục thu hút sự quan tâm trong thời gian tới.
Những tranh luận xoay quanh chính sách y tế công cộng
Trong năm qua, các chuyên gia y tế đã liên tục “gióng” lên hồi chuông cảnh báo trước những thay đổi được cho là làm suy giảm vai trò của các cơ quan y tế liên bang như Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC), Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (FDA) và Viện Y tế Quốc gia (NIH).
Những điều chỉnh này diễn ra trong bối cảnh Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ (HHS) có lãnh đạo mới, với các quan điểm gây nhiều tranh luận về vắc-xin.
Một số quyết định trong lĩnh vực tiêm chủng đã thu hút sự chú ý, trong đó có việc CDC điều chỉnh khuyến nghị tiêm vắc-xin viêm gan B cho trẻ sơ sinh và kế hoạch rà soát lại lịch tiêm chủng. FDA cũng xem xét bổ sung cảnh báo cao đối với vắc-xin COVID, động thái đang nhận nhiều ý kiến khác nhau từ giới khoa học.
Trong thời gian tới, các chính sách về phê duyệt thuốc, vắc-xin và định hướng y tế liên bang được dự báo sẽ tiếp tục là vấn đề cần theo dõi sát, do có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng.
Thuốc giảm cân dạng viên GLP-1 đã xuất hiện
Trong vài năm qua, các loại thuốc giảm cân “bom tấn” như Wegovy (semaglutide) và Zepbound (tirzepatide) liên tục thu hút sự chú ý, khi nhiều nghiên cứu cho thấy hiệu quả giảm cân rõ rệt cùng tiềm năng hỗ trợ điều trị các bệnh chuyển hóa, tim mạch và thận.
Hiện nay, các công ty sản xuất các loại thuốc tiêm GLP-1 phổ biến này đang phát triển phiên bản dạng viên uống. Rybelsus - thuốc viên trị tiểu đường tuýp 2 của Novo Nordisk (nhà sản xuất Wegovy), đã được phê duyệt từ năm 2019.
Mới đây, một phiên bản Rybelsus dùng cho mục đích giảm cân đã được FDA chấp thuận vào cuối tháng 12/2025.
Song song đó, Eli Lilly- “cha đẻ” của Zepbound, cũng đang nghiên cứu một loại thuốc viên tương tự. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế và mức độ phổ biến của các thuốc GLP-1 dạng uống này vẫn cần tiếp tục theo dõi trong thời gian tới.
Mỹ đứng trước nguy cơ mất trạng thái không còn bệnh sởi
Mỹ có thể mất trạng thái quốc gia đã loại trừ bệnh sởi ngay trong tháng 1/2026 nếu các xu hướng lây nhiễm hiện nay không được kiểm soát.
Bệnh sởi - một bệnh truyền nhiễm có khả năng lây lan rất cao nhưng có thể phòng ngừa hiệu quả bằng vắc-xin - đã được tuyên bố loại trừ tại Mỹ vào năm 2000.
Tuy nhiên, trong năm 2025 vừa qua, nhiều đợt bùng phát đáng chú ý đã được ghi nhận tại một số bang như Texas, Utah và Nam Carolina.
Canada đã mất trạng thái sạch sởi vào tháng 11/2025 vừa qua. Và nếu bệnh sởi lây lan liên tục tại Mỹ trong vòng một năm liên tục, căn bệnh này sẽ bị coi là bệnh lưu hành (endemic) trở lại tại đây.
Liệu pháp gen cá thể hóa
Tháng 5/2025, giới khoa học quốc tế đặc biệt chú ý tới trường hợp một bé trai mắc bệnh di truyền hiếm gặp, có nguy cơ đe dọa tính mạng, đã trở thành người đầu tiên nhận được liệu pháp chỉnh sửa gen được thiết kế riêng (“may đo” riêng cho một người).
Công cụ chỉnh sửa gen CRISPR trước đó đã được sử dụng để chữa bệnh hồng cầu hình liềm, nhưng đây là lần đầu tiên nó được dùng để phát triển phương pháp điều trị cho một cá nhân với một đột biến cụ thể.
Mặc dù các liệu pháp này cần nhiều năm để phát triển và khó có thể áp dụng ngay cho các bệnh di truyền khác, nhưng giới chuyên môn kỳ vọng trong thời gian tới sẽ có thêm những phương pháp chỉnh sửa gen mang tính cá thể hóa khác.
Cúm gia cầm tiếp tục diễn biến phức tạp
Chủng cúm gia cầm H5N1 đã lưu hành trong nhiều năm, gây bệnh cho chim hoang dã và một số loài động vật. Tại Mỹ, virus này tiếp tục lây lan trong các đàn gia cầm và bò sữa; các đợt bùng phát nghiêm trọng ở gà từng khiến nguồn cung trứng bị ảnh hưởng, đẩy giá tăng mạnh vào đầu năm 2025.
Sau giai đoạn lắng xuống trong mùa hè, cúm gia cầm quay trở lại vào mùa thu, trùng với thời điểm chim di cư theo mùa mang theo các mầm bệnh mới.
Bước sang năm 2026, dịch bệnh này được dự báo vẫn sẽ là mối quan tâm lớn của giới y tế. Theo CDC, kể từ năm 2024, H5N1 đã gây ra 71 ca nhiễm ở người và 2 trường hợp tử vong tại nước này.
Dù hiện chưa có dấu hiệu virus lây lan từ người sang người, các chuyên gia cảnh báo rằng, việc gia tăng tiếp xúc và lây nhiễm ở cả người và động vật có thể làm tăng nguy cơ virus biến đổi theo hướng nguy hiểm hơn, làm phức tạp công tác kiểm soát dịch bệnh trong tương lai.
Liệu pháp “tế bào điều hòa”
Năm 2025 được xem là một dấu mốc đáng chú ý trong nghiên cứu về các tế bào miễn dịch gọi là tế bào T điều hòa (T regulatory cells) - có vai trò kiểm soát phản ứng miễn dịch, giúp cơ thể không tự tấn công chính mình. Phát hiện nền tảng về loại tế bào này từng được vinh danh bằng Giải Nobel.
Bước sang năm 2026, các liệu pháp dựa trên tế bào T điều hòa có thể tiến gần hơn tới ứng dụng thực tế. Dự kiến năm 2026, FDA có thể phê duyệt liệu pháp đầu tiên thuộc nhóm này, nhằm ngăn ngừa biến chứng ghép chống chủ ở bệnh nhân ghép tủy xương - tình trạng xảy ra khi các tế bào miễn dịch từ tủy ghép tấn công cơ thể người nhận.
Song song với đó, những liệu pháp tương tự cho các bệnh tự miễn cũng đang được nghiên cứu và phát triển.
AI đã sẵn sàng “thăm khám” cho bạn
Trí tuệ nhân tạo (AI), đặc biệt là các mô hình AI tạo sinh, đang định hình lại nhiều lĩnh vực, trong đó có y tế.
Các mô hình dự đoán nguy cơ phát triển ung thư vú đã được áp dụng từ trước và hiện nay các nhà nghiên cứu đang thử nghiệm AI để đánh giá nguy cơ mắc tới 1.000 loại bệnh khác nhau. Năm 2026 hứa hẹn sẽ ghi nhận nhiều ứng dụng mới của AI trong chăm sóc sức khỏe.
Tuy nhiên, các chuyên gia khuyến cáo rằng, AI vẫn chưa thể thay thế hoàn toàn bác sĩ trong chẩn đoán và điều trị và người bệnh nên cân nhắc sử dụng nó như một công cụ hỗ trợ thay vì thay thế hoàn toàn./.