Tái định vị hình ảnh quốc gia Việt Nam trong kỷ nguyên công nghệ
Vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế có sự thay đổi lớn, chuyển mình từ một nền kinh tế dựa trên lao động giá rẻ sang một đối tác đáng tin cậy trong các lĩnh vực công nghệ số. Cần xây dựng một "Việt Nam mới" gắn liền với sức mạnh công nghệ số, hỗ trợ doanh nghiệp nội địa tiến ra thị trường nước ngoài
Chuyển dịch từ mô hình truyền thống sang hợp tác chiến lược
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và cách mạng công nghệ 4.0, việc định hình hình ảnh quốc gia không chỉ là công cụ ngoại giao mà còn là yếu tố then chốt để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Việt Nam, với đà phát triển nhanh chóng trong thập kỷ qua, đang đứng trước cơ hội tái cấu trúc bản sắc của mình trên bản đồ thế giới.
Tại hội nghị trực tuyến với các đại sứ, trưởng cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài về tổng kết ngoại giao kinh tế năm 2025 và triển khai nhiệm vụ 2026 vừa diễn ra tại Hà Nội, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đánh giá: Ngoại giao kinh tế đã tạo chuyển biến rõ nét, góp phần “chuyển đổi trạng thái, xoay chuyển tình thế”, khái quát bằng mệnh đề “Chủ động tích cực - Thị trường mở rộng - Chất lượng nâng cao - Hiệu quả rõ nét - Kinh tế tăng trưởng - Nhân dân thụ hưởng”.
Thủ tướng nêu yêu cầu sớm hoàn thiện chương trình hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam ra thế giới (Go Global), đồng thời hình thành hệ sinh thái dịch vụ đồng bộ cho doanh nghiệp - từ tài chính, logistics, nhân lực đến tư vấn pháp lý - đặc biệt ưu tiên doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Cùng với đó là định hướng tăng tốc hợp tác quốc tế trong các lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; ưu tiên các công nghệ chiến lược như điện toán đám mây, AI, chip bán dẫn.
Thủ tướng nhấn mạnh vai trò của ngoại giao kinh tế trong việc thúc đẩy sự chuyển biến chiến lược, từ mở rộng thị trường đến nâng cao chất lượng và hiệu quả, góp phần vào sự thịnh vượng chung.
Nhìn lại năm 2025, ngoại giao kinh tế tiếp tục được khẳng định là một trong những trụ cột quan trọng, góp phần mở rộng không gian phát triển, đa dạng hóa thị trường và thu hút nguồn lực cho tăng trưởng của Việt Nam. Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng dựa trên công nghệ, chuẩn mực và niềm tin, ngoại giao kinh tế nếu chỉ dừng lại ở việc “mở cửa” sẽ khó tạo ra đột phá dài hạn.
Thực tiễn cho thấy, nhiều cơ hội hợp tác không bị cản trở bởi rào cản thuế quan hay kỹ thuật, mà bởi cách Việt Nam được nhìn nhận trong hệ quy chiếu toàn cầu. Khi hình ảnh quốc gia vẫn gắn với vai trò gia công, cung ứng chi phí thấp, doanh nghiệp Việt, đặc biệt là doanh nghiệp công nghệ - khó có thể bước vào những hợp đồng lớn, dài hạn và có hàm lượng tri thức cao, dù năng lực thực tế đã có bước tiến đáng kể.
Những ý kiến đóng góp từ lĩnh vực tư nhân, đặc biệt từ doanh nghiệp công nghệ, cung cấp cái nhìn thực tiễn về những thách thức và cơ hội khi hội nhập sâu hơn vào hệ thống kinh tế toàn cầu.
Ông Nguyễn Trung Chính, Chủ tịch Tập đoàn Công nghệ CMC, đề xuất Việt Nam cần chủ động xây dựng và truyền thông một hình ảnh “Việt Nam mới” ra thế giới, gắn với năng lực công nghệ, khát vọng vươn lên và khả năng hợp tác sòng phẳng trong các lĩnh vực mới, một quốc gia không chỉ tham gia mà còn dẫn dắt trong chuỗi giá trị toàn cầu. Tầm nhìn này nhấn mạnh sự chuyển dịch từ mô hình phụ thuộc vào chi phí thấp sang hợp tác bình đẳng, dựa trên nền tảng kiến thức và sáng tạo.
Thực tế phát triển của CMC cho thấy sự tăng trưởng đáng kể trên thị trường quốc tế, với mức mở rộng khoảng 30% về doanh thu và lợi nhuận cao hơn trong năm 2025. Doanh nghiệp này đã hiện diện đến hơn 30 quốc gia, thiết lập các cơ sở tại Mỹ và chuẩn bị mở thêm tại các khu vực chiến lược. Những thành tựu này phản ánh tiềm năng của Việt Nam trong việc vượt qua vai trò truyền thống là nhà cung cấp dịch vụ gia công, chuyển sang vị thế đối tác đồng cấp trong các dự án công nghệ cao.
Lãnh đạo CMC nhấn mạnh nhu cầu tái định vị Việt Nam như một trung tâm đáng tin cậy về công nghệ, nơi sản sinh ra các giải pháp và giá trị trí tuệ thay vì chỉ thực hiện các nhiệm vụ cơ bản. Việc xây dựng hình ảnh này sẽ nâng cao mức độ tin cậy ban đầu từ đối tác quốc tế, giúp doanh nghiệp Việt tiếp cận các hợp đồng quy mô lớn và dài hạn, tránh bị giới hạn ở vị trí phụ thuộc. Điều này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn củng cố vị thế chiến lược của quốc gia trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt.
Định hướng chính sách, hệ sinh thái hỗ trợ và xây dựng bản sắc quốc gia mới
Hội nghị đã nêu rõ các ưu tiên cho năm 2026, bao gồm việc hoàn thiện chương trình hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng ra thế giới, đồng thời xây dựng một hệ thống dịch vụ toàn diện bao gồm tài chính, logistics, nguồn nhân lực và hỗ trợ pháp lý, đặc biệt dành cho các doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ. Ưu tiên được đặt vào việc thúc đẩy hợp tác quốc tế trong khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và bền vững môi trường, với trọng tâm là các lĩnh vực then chốt như điện toán đám mây, AI và bán dẫn.
Từ góc nhìn doanh nghiệp, các trở ngại chính khi mở rộng bao gồm sự tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế, thiếu hệ thống hỗ trợ toàn diện và đặc biệt là sự thiếu hụt trong việc định vị thương hiệu quốc gia trong lĩnh vực công nghệ cao. Để vượt qua, cần thúc đẩy các hình thức hợp tác sâu sắc hơn, vượt qua đào tạo đơn thuần để hướng tới chuyển giao kiến thức, nghiên cứu chung và thương mại hóa sản phẩm. Điều này sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam tích hợp vào chuỗi cung ứng toàn cầu một cách bình đẳng.
Điểm cốt lõi trong tham luận của Chủ tịch CMC là việc đề xuất một chương trình quốc gia nhằm định hình "Việt Nam mới" ra thế giới - một bộ công cụ nhận diện có thể đo lường và áp dụng thực tiễn, thay vì chỉ dừng ở khẩu hiệu. Chương trình này cần giải quyết ba vấn đề cốt yếu: Bản sắc mà Việt Nam mong muốn được công nhận trong thời đại công nghệ; các cam kết về tiêu chuẩn để xây dựng lòng tin; các mô hình hợp tác để tạo ra giá trị chung.
Các hướng hành động cụ thể bao gồm:
- Xây dựng thông điệp quốc gia nhất quán về năng lực công nghệ: Nhấn mạnh Việt Nam là năng động, khát vọng và có năng lực công nghệ mạnh mẽ; khẳng định vị thế là đối tác với thế giới trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược như AI.
- Mở rộng hợp tác đào tạo sang hợp tác chuyển giao công nghệ: Chính phủ cần định hướng và khuyến khích các mô hình hợp tác tiến từ đào tạo nhân lực sang đồng nghiên cứu, phát triển và chuyển giao công nghệ, nhằm hình thành năng lực công nghệ lõi và thúc đẩy chiến lược “Make in Vietnam”.
- Tăng cường kết nối với các đối tác công nghệ chiến lược: Chính phủ cần hỗ trợ và phát huy vai trò cầu nối trong việc kết nối doanh nghiệp Việt Nam với các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới (như NVIDIA, AWS, Microsoft). Qua đó, tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước mở rộng các cơ hội hợp tác quốc tế lớn.
Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu dựa trên công nghệ và đổi mới sáng tạo, hình ảnh quốc gia trở thành tài sản chiến lược có giá trị lâu dài. Việc xây dựng hình ảnh “Việt Nam mới” không chỉ phục vụ mục tiêu truyền thông đối ngoại, mà còn trực tiếp nâng cao năng lực hội nhập của doanh nghiệp và vị thế của quốc gia trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Nếu coi chương trình hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam ra thế giới (Go Global) là một hệ sinh thái, thì hình ảnh quốc gia chính là “hạ tầng mềm” quan trọng bậc nhất. Bên cạnh các yếu tố hữu hình như tài chính, logistics, nhân lực hay tư vấn pháp lý, hình ảnh quốc gia tạo ra môi trường tâm lý và niềm tin để doanh nghiệp bước vào thị trường mới.
Một hình ảnh quốc gia nhất quán, được truyền thông và vận hành đồng bộ thông qua các cơ quan đại diện ở nước ngoài, sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam không phải “đi một mình”, mà đi cùng uy tín và cam kết của quốc gia. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong lĩnh vực công nghệ, vốn hạn chế về nguồn lực nhưng giàu tiềm năng sáng tạo.
Cách tiếp cận hiệu quả nhất là gắn kết chặt chẽ giữa ngoại giao kinh tế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và thực tiễn phát triển của khu vực công nghệ. Khi hình ảnh quốc gia phản ánh đúng năng lực và khát vọng phát triển, Việt Nam có cơ sở để bước vào các không gian hợp tác quốc tế với tư thế chủ động, bình đẳng và bền vững hơn.
Việc tái định vị hình ảnh Việt Nam trong kỷ nguyên công nghệ đại diện cho một bước ngoặt chiến lược, từ phụ thuộc sang dẫn dắt, lãnh đạo. Bằng cách xây dựng một bản sắc quốc gia gắn liền với công nghệ mới, Việt Nam có thể mở ra các cơ hội hợp tác mới, thúc đẩy tăng trưởng bền vững và nâng cao lợi ích cho người dân. Các đề xuất từ hội thảo cung cấp nền tảng thực tiễn để thực hiện, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà nước và doanh nghiệp, giúp Việt Nam tối ưu hóa chiến lược này trong tương lai./.