Luật AI sửa đổi của Hàn Quốc: Bước ngoặt mới cho sự phát triển của AI?

Luật AI sửa đổi mới của Hàn Quốc đã được Quốc hội thông qua vào cuối tháng 12/2025, siết chặt việc giám sát nội dung do AI tạo ra và các hệ thống có tác động cao, đồng thời mở rộng hỗ trợ cho nghiên cứu và các công ty khởi nghiệp.

Động thái này được Hàn Quốc kỳ vọng sẽ định hình lại cách các công ty quản lý và đổi mới trong lĩnh vực AI bằng cách kết hợp các biện pháp kiểm soát rủi ro mạnh mẽ hơn với các biện pháp thúc đẩy đổi mới và bao trùm số.

Quy định bắt buộc về dấu bản quyền, AI có ảnh hưởng cao

Một trong những thay đổi tức thời nhất là việc đưa ra quy định bắt buộc công khai nội dung do AI tạo ra, yêu cầu các nhà cung cấp dịch vụ AI - được định nghĩa là các thực thể phát triển hoặc sử dụng AI cho mục đích thương mại - phải thông báo cho người dùng thông qua thông báo hoặc các biện pháp kỹ thuật như dấu bản quyền (watermark).

Yêu cầu này nhằm mục đích hạn chế việc lạm dụng deepfake, thông tin sai lệch, quảng cáo lừa đảo và các hành vi lạm dụng khác của công nghệ AI tạo sinh.

Luật cũng định nghĩa các hệ thống AI có ảnh hưởng cao là những hệ thống được đào tạo với sức mạnh tính toán khổng lồ và đánh giá chúng dựa trên các tiêu chí chi tiết, bao gồm lĩnh vực ứng dụng, rủi ro tiềm tàng đối với các quyền cơ bản và mức độ nghiêm trọng của những rủi ro đó.

Các hệ thống AI có ảnh hưởng cao phải tuân thủ các yêu cầu an toàn phù hợp với các chuẩn mực toàn cầu và những tiến bộ trong công nghệ AI.

Doanh nghiệp AI khi cung cấp sản phẩm hoặc dịch vụ sử dụng AI có ảnh hưởng cao phải nỗ lực thực hiện đánh giá tác động đến quyền cơ bản của con người một cách chủ động trước khi cung cấp. Khi cơ quan nhà nước sử dụng sản phẩm hoặc dịch vụ sử dụng AI có ảnh hưởng cao, phải ưu tiên xem xét các sản phẩm/dịch vụ đã thực hiện đánh giá tác động.

Quản trị tập trung, giám sát

Luật AI sửa đổi của Hàn Quốc xác định địa vị pháp lý rõ ràng và tăng cường quyền hạn cho Hội đồng Chiến lược AI Quốc gia của Tổng thống (Presidential Council on National Artificial Intelligence Strategy).

Hội đồng này cũng sẽ điều phối các bộ, thảo luận và quyết định các chính sách AI quan trọng, đồng thời giám sát việc thực hiện, nhằm đảm bảo an toàn và bảo vệ quyền lợi trong kỷ nguyên AI. Quyền hạn này cũng làm tăng mức độ tuân thủ đối với các công ty vận hành các hệ thống AI quy mô lớn.

Thúc đẩy đổi mới, tăng cường năng lực AI có chủ quyền

Luật AI sửa đổi của Hàn Quốc mở đường cho nghiên cứu AI tiên tiến bằng cách cho phép không chỉ Bộ Khoa học và Công nghệ thông tin (ICT) mà cả các trường đại học và các công ty tư nhân thành lập và vận hành các viện nghiên cứu AI.

Điều này nhằm mục đích tăng cường năng lực AI chủ quyền của Hàn Quốc bằng cách mở rộng cơ sở hạ tầng nghiên cứu và phát triển (R&D) chuyên dụng ngoài khu vực công.

Trong khu vực công, luật định vị nhu cầu của chính phủ như một động lực tăng trưởng cho thị trường, với việc các tổ chức công hiện được yêu cầu ưu tiên các sản phẩm và dịch vụ AI khi mua sắm giải pháp hoặc ủy thác các dự án.

Để giảm bớt tâm lý ngại rủi ro và đẩy nhanh việc áp dụng AI trong các dịch vụ công, các công chức khi triển khai hệ thống AI sẽ được miễn trách nhiệm pháp lý cá nhân đối với thiệt hại nếu không có ý định cố ý hoặc sơ suất nghiêm trọng.

Luật AI sửa đổi nhấn mạnh đến khả năng tiếp cận AI đối với các nhóm yếu thế, chẳng hạn như người khuyết tật, người cao tuổi và những người khác gặp khó khăn trong việc sử dụng AI. Luật yêu cầu chính phủ nỗ lực phản ánh quan điểm trong việc hoạch định chính sách AI quốc gia và đánh giá tác động.

Mối quan ngại ngày càng gia tăng từ ngành công nghiệp và xã hội

Để giảm bớt khó khăn trong quá trình chuyển đổi, chính phủ Hàn Quốc đã công bố thời gian ân hạn ít nhất 1 năm sau khi luật có hiệu lực, trong đó ưu tiên hướng dẫn, giảm giá cho các chứng nhận an toàn và độ tin cậy và tư vấn chuyên gia về đánh giá tác động của AI hơn là các biện pháp trừng phạt.

Tuy nhiên, bất chấp cách tiếp cận theo từng giai đoạn, ngành công nghệ vẫn còn lo ngại khi chỉ ra rằng đạo luật này có thể làm tăng gánh nặng quy định một cách khó lường và cản trở sự đổi mới.

Một báo cáo gần đây của tổ chức phi lợi nhuận Startup Alliance cảnh báo các định nghĩa mơ hồ về AI có ảnh hưởng cao và các nghĩa vụ tuân thủ liên quan có thể đặt gánh nặng không cân xứng lên các công ty khởi nghiệp giai đoạn đầu, đặc biệt nếu các chức năng thông thường như dịch máy hoặc công cụ chỉnh sửa ảnh trở thành đối tượng của các yêu cầu đóng dấu bản quyền.

Startup Alliance kêu gọi các cơ quan quản lý làm rõ các tiêu chí kỹ thuật và áp dụng các nghĩa vụ theo từng giai đoạn dựa trên quy mô kinh doanh và rủi ro triển khai hơn là sức mạnh tính toán thô, cảnh báo rằng sự không chắc chắn về quy định nếu không sẽ kìm hãm sự thử nghiệm, đầu tư và thâm nhập thị trường.

Do các nghị định thực thi vẫn đang được sửa đổi và khung pháp lý giám sát chưa được hoàn thiện, nên vẫn còn nhiều câu hỏi đặt ra về việc liệu Hàn Quốc có đang tiến hành thực thi quá nhanh trong khi khiến cả doanh nghiệp và người dân rơi vào tình trạng không chắc chắn về mặt pháp lý và thực tiễn hay không./.

QA