Đổi mới sáng tạo

Doanh nghiệp công nghệ Việt tăng tốc làm chủ công nghệ, tiến sâu vào chuỗi giá trị số

AD • 20/11/2026 21:56

Năng lực của doanh nghiệp (DN) công nghệ số Việt Nam đang có sự chuyển dịch rõ nét, từ gia công, triển khai dịch vụ sang tham gia các khâu có giá trị cao hơn, phát triển sản phẩm và từng bước làm chủ công nghệ chiến lược. Đặc biệt, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào sản xuất, kinh doanh và giải quyết các bài toán thực tiễn đang mở ra dư địa mới để DN nâng cao năng lực cạnh tranh, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Dưới sự bảo trợ của Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN), tối ngày 18/11/2026, trong khuôn khổ Diễn đàn Trí tuệ nhân tạo Việt Nam - AI360 2026, Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ công nghệ thông tin Việt Nam (VINASA) tổ chức Lễ công bố bản đồ và vinh danh Top 10 DN công nghệ số Việt Nam 2026.

418-202611201139091.jpg
Thứ trưởng Bộ KH&CN Phạm Đức Long phát biểu tại Lễ công bố (Ảnh: Hải Danh).

Theo Ban tổ chức, chương trình xét chọn năm nay được triển khai trên 30 lĩnh vực, gồm 15 lĩnh vực công nghệ và 15 lĩnh vực ứng dụng. Có 230 DN đăng ký tài khoản, trong đó 71 DN tham gia xét chọn với hơn 100 hồ sơ.

Bản đồ DN công nghệ số Việt Nam 2026 gồm 11 lĩnh vực với 108 vị trí DN.

Theo ông Nguyễn Văn Khoa, Chủ tịch VINASA, đối với DN, Bản đồ giúp nhận diện vị thế, xác định thế mạnh và định hướng đầu tư, đồng thời là hồ sơ năng lực đã được đánh giá. Đối với khách hàng - DN và cơ quan nhà nước, Bản đồ giúp tìm nhà cung cấp phù hợp, giảm rủi ro khi lựa chọn. Với đối tác quốc tế và nhà đầu tư, Bản đồ trở thành cửa ngõ tin cậy để tiếp cận các DN công nghệ số Việt Nam.

Bản đồ được xây dựng theo phương pháp TechMap, dựa trên mô hình Gartner Magic Quadrant, nhằm định vị năng lực DN, hỗ trợ khách hàng và nhà đầu tư tra cứu đối tác phù hợp, đồng thời cung cấp dữ liệu phục vụ công tác quản lý và hoạch định chính sách.

Đáng chú ý, từ năm 2026, VINASA triển khai cơ chế tiếp nhận hồ sơ, xác thực và cập nhật DN lên Bản đồ trong suốt năm, thay vì chỉ tổ chức theo từng chiến dịch thường niên. Bản đồ trực tuyến tại địa chỉ https://top10ict.com được mở để khách hàng, đối tác và nhà đầu tư tra cứu quanh năm. Bên cạnh đó, ấn phẩm Top 10 tiếp tục được giới thiệu tại các sự kiện trong nước, quốc tế và gửi tới các cơ quan, tổ chức đối tác.

Ba dấu ấn chuyển dịch của doanh nghiệp công nghệ số Việt

Từ hơn 100 hồ sơ DN tham gia đánh giá xét chọn, Ban tổ chức cùng Hội đồng chuyên gia đưa ra ba nhận định đáng chú ý về sự chuyển dịch của DN công nghệ số Việt Nam.

Thứ nhất, vươn lên những khâu có giá trị cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu, chủ động đưa AI vào hoạt động thực tiễn. Từ nền tảng gia công phần mềm và lắp ráp điện tử, DN công nghệ Việt Nam đang từng bước đảm nhận những phần việc phức tạp hơn như tham gia xác định yêu cầu, chịu trách nhiệm từng mô-đun, thiết kế vi mạch, xây dựng và vận hành hệ thống cho khách hàng quốc tế.

Đáng chú ý, AI là lĩnh vực có số lượng hồ sơ tham gia nhiều nhất trong năm nay, đồng thời cũng là lĩnh vực có số vị trí DN đông nhất trên Bản đồ, với 19 vị trí. AI đã đi vào những công việc cụ thể như phát hiện lỗi trên dây chuyền sản xuất hay rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ.

Thứ hai, từng bước làm chủ sản phẩm và công nghệ chiến lược. Theo các chuyên gia, bước tiến có giá trị nhất không chỉ nằm ở sản lượng mà còn thể hiện ở việc DN được giao quyền thiết kế, chịu trách nhiệm về chất lượng và có quyền khai thác sản phẩm.

Ở cấp độ quốc gia, những dấu ấn đáng chú ý đã xuất hiện như Viettel huấn luyện mô hình AI tiếng Việt với 120 tỷ tham số; FPT đưa nhà máy kiểm thử chip vào vận hành thử. Trong Top 10 năm nay, nhiều DN cũng cho thấy bước chuyển từ thực hiện dự án sang sở hữu sản phẩm có khả năng phục vụ quy mô lớn.

Điển hình, MoMo hiện phục vụ hơn 30 triệu người dùng, kết nối hơn 500.000 DN, tiểu thương và hơn 70 ngân hàng, tổ chức tài chính. Trong khi đó, Proton phát triển nền tảng ngân hàng hội thoại ứng dụng AI Javis, phục vụ hơn 20 triệu người dùng.

Thứ ba, tập trung giải quyết những bài toán thực tiễn của Việt Nam. Thị trường trong nước đang trở thành môi trường quan trọng để kiểm chứng năng lực của DN công nghệ số, với ba nguồn cầu lớn: đầu tư hạ tầng, nhu cầu chuyển đổi số của khu vực công và yêu cầu nâng cao năng suất của DN.

Trong cơ cấu Top 10 DN công nghệ số Việt Nam năm nay, giải pháp số cho khu vực công và các ngành kinh tế là nhóm có số lượng DN đông nhất. Tiếp đến là lĩnh vực tích hợp hệ thống và triển khai công nghệ DN. Đây cũng là lĩnh vực có số vị trí DN đứng thứ hai trên Bản đồ, với 16 vị trí.

Nhiều DN đã và đang cung cấp giải pháp trực tiếp cho các lĩnh vực thiết yếu của nền kinh tế. Trong đó, SAVIS được vinh danh Top 10 trong lĩnh vực xây dựng nền tảng chính phủ số, cổng dịch vụ công một cửa và dịch vụ chứng thực điện tử. Meey Land phát triển hệ sinh thái dữ liệu cho thị trường bất động sản, tập trung vào quy hoạch, xác thực và định giá bằng AI.

EVNICT xây dựng các hệ thống quản lý, vận hành số cho ngành điện; CTIN triển khai giải pháp cho viễn thông, Chính phủ, DN và tài chính số, với doanh thu năm 2025 tăng 134%.

418-202611201139092.jpg
Vinh danh Top 10 DN công nghệ số Việt Nam 2026 (Nguồn: BTC).

Top 10 DN công nghệ số: Danh hiệu đi cùng trách nhiệm

Phát biểu tại buổi lễ, Chủ tịch VINASA Nguyễn Văn Khoa nhấn mạnh: “Danh hiệu Top 10 là sự ghi nhận, nhưng trước hết là một cam kết công khai”. Đó là trách nhiệm với khách hàng trong việc duy trì chất lượng sản phẩm đã được khẳng định, bảo vệ dữ liệu, bảo đảm tính minh bạch và quản trị rủi ro theo Luật AI.

Với ngành, các DN cần đóng vai trò định hình chuẩn mực, mở rộng chuỗi cung ứng cho DN nhỏ và DN khởi nghiệp, đồng thời phối hợp với viện, trường trong đào tạo kỹ sư AI. Với đất nước, trách nhiệm đó thể hiện ở việc đầu tư thực chất cho nghiên cứu, làm chủ công nghệ lõi, dữ liệu, làm ra sản phẩm AI “Make in Viet Nam”.

Đặt kỳ vọng vào năng lực và trách nhiệm của cộng đồng DN công nghệ số, ông Nguyễn Văn Khoa nhấn mạnh: “Mười thương hiệu AI Việt Nam năm 2030 phải đến từ chính hội trường này”.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu đó, bên cạnh nỗ lực tự thân của DN, cần có những cơ chế và chính sách hỗ trợ đủ mạnh, tạo điều kiện cho hoạt động nghiên cứu, phát triển, thương mại hóa sản phẩm và mở rộng thị trường. Trên cơ sở đó, VINASA kiến nghị 4 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm thúc đẩy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong cộng đồng DN.

Thứ nhất, mở rộng thị trường trong nước cho các sản phẩm khoa học, công nghệ (KHCN) Việt Nam. VINASA đề xuất đẩy mạnh đặt hàng các nhiệm vụ KHCN và bài toán chuyển đổi số, với tiêu chí nghiệm thu dựa trên kết quả; tăng cường thuê dịch vụ công nghệ và ưu tiên sử dụng sản phẩm, giải pháp của DN Việt Nam khi đáp ứng yêu cầu, có thể tham chiếu Bản đồ DN công nghệ số.

Thứ hai, sớm đưa các thể chế mới vào thực tiễn. Cần có hướng dẫn thực thi đồng bộ, rõ ràng đối với Luật KHCN và đổi mới sáng tạo (ĐMST), Luật Công nghiệp công nghệ số và Luật AI. Đồng thời, mở rộng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu và ĐMST, cũng như bảo đảm chi phí tuân thủ hợp lý cho DN nhỏ, DN khởi nghiệp.

Thứ ba, khơi thông nguồn lực cho nghiên cứu, phát triển và công nghệ chiến lược. VINASA kiến nghị tạo điều kiện để DN tiếp cận các quỹ phát triển KHCN, quỹ đầu tư mạo hiểm và chính sách ưu đãi thuế đối với hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) gắn với kết quả, sản phẩm thực tế. Cùng với đó, cần đơn giản hóa thủ tục sở hữu trí tuệ, tăng cường liên kết giữa viện, trường và DN để đưa nhanh kết quả nghiên cứu vào sản phẩm.

Thứ tư, đồng hành đưa công nghệ Việt Nam ra thị trường quốc tế. Theo VINASA, hoạt động xúc tiến thương mại và ngoại giao kinh tế cần gắn với việc hỗ trợ các DN đã được đánh giá, xác thực năng lực tiếp cận thị trường và đối tác quốc tế.

Song song với các kiến nghị về cơ chế, chính sách, VINASA cam kết tiếp tục duy trì, cập nhật và làm giàu dữ liệu Bản đồ quanh năm, tạo nguồn tham chiếu tin cậy cho cơ quan quản lý; đồng hành cùng hội viên trong quá trình thực thi các luật mới; đồng thời kết nối DN Việt Nam với khách hàng, đối tác trong nước và quốc tế.

Bản đồ doanh nghiệp công nghệ số cần trở thành công cụ nhận diện năng lực công nghệ

Phát biểu tại lễ công bố, Thứ trưởng Bộ KH&CN Phạm Đức Long ghi nhận những nỗ lực của VINASA trong hoạt động tôn vinh, kết nối cộng đồng DN công nghệ số.

Thứ trưởng nhấn mạnh, giá trị của bản đồ không chỉ là giới thiệu DN đang dẫn đầu, mà quan trọng hơn là nhận diện được năng lực công nghệ số của Việt Nam. Đây sẽ là căn cứ để chúng ta phân tích, đánh giá và có những bước đi tiếp theo.

“Đối với Bộ KH&CN, chúng tôi đánh giá cao Bản đồ này. Đây là nguồn công cụ tham khảo phục vụ cho Bộ trong việc hoạch định chính sách để phát triển công nghiệp công nghệ số, xác định năng lực của DN cũng như những lĩnh vực mà Bộ cần quan tâm ưu tiên thúc đẩy phát triển…”, Thứ trưởng Phạm Đức Long cho biết.

Thứ trưởng Phạm Đức Long đề nghị VINASA thường xuyên cập nhật, xác thực dữ liệu để các bộ, ngành, địa phương có thể khai thác, tìm kiếm đối tác phù hợp với nhu cầu thực tế.

Đối với cộng đồng DN công nghệ, Thứ trưởng yêu cầu thay đổi cách tiếp cận, tập trung giải quyết các bài toán thực tế của khách hàng thay vì chỉ giới thiệu những sản phẩm sẵn có; từng bước làm chủ công nghệ và liên kết để hình thành hệ sinh thái.

Bộ KH&CN cam kết đồng hành, hỗ trợ kết nối DN với nhu cầu của các bộ, ngành, địa phương. Theo Thứ trưởng, đóng góp của DN cần được đánh giá thông qua những bài toán thực tế đã giải quyết và năng lực làm chủ công nghệ./.

AD