Người thầy trong thời đại AI: Dẫn dắt khám phá tri thức, công nghệ mới, kiến tạo tương lai
Tham dự Lễ mít tinh kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 - 20/11/2026) do Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông tổ chức, Thứ trưởng Bộ KH&CN Trần Trung Tính nhấn mạnh: “Người thầy hôm nay không chỉ truyền đạt những tri thức đã có mà còn phải dẫn dắt người học khám phá tri thức mới, làm công nghệ mới, chuẩn bị năng lực để kiến tạo tương lai”.
Ngày 20/11/2026, trong không khí trang trọng kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT), Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN), đã tổ chức Lễ mít tinh tri ân các thế hệ nhà giáo, đồng thời nhìn lại sứ mệnh của giáo dục đại học (ĐH) trước những yêu cầu phát triển mới của đất nước.
Tham dự buổi lễ có nguyên Bộ trưởng Bộ Bưu chính Viễn thông Đỗ Trung Tá, nguyên Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Mạnh Hùng, các nguyên lãnh đạo Bộ Bưu chính Viễn thông, Bộ Thông tin và Truyền thông, Bộ KH&CN qua các nhiệm kỳ, đại diện Đại sứ quán Vương quốc Campuchia và Đại sứ quán nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân (DCND) Lào.

Người thầy - chủ thể dẫn dắt sáng tạo và phát triển năng lực công nghệ
Phát biểu tại buổi lễ, Thứ trưởng Bộ KH&CN Trần Trung Tính nhấn mạnh, Ngày Nhà giáo Việt Nam không chỉ là dịp tri ân những người đã tận tụy cống hiến cho sự nghiệp giáo dục, đào tạo, mà còn là thời điểm để nhìn nhận sâu sắc hơn sứ mệnh của giáo dục ĐH trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới.

Thứ trưởng ghi nhận, đánh giá cao những đóng góp của đội ngũ nhà giáo, nhà khoa học PTIT trong đào tạo, nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ; đồng thời trân trọng sự đồng hành của các chuyên gia, nhà khoa học của Học viện đối với ngành KH&CN, từ tư vấn, phản biện chính sách đến triển khai các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo (KHCN, ĐMST).
“Những đóng góp đó không chỉ tạo nền tảng cho sự phát triển của Học viện mà còn góp phần nâng cao năng lực KH&CN, phục vụ sự phát triển chung của đất nước”, Thứ trưởng khẳng định.
Cũng theo Thứ trưởng, trong bối cảnh KHCN, ĐMST và chuyển đổi số (CĐS) được xác định là những động lực quan trọng hàng đầu, giáo dục ĐH đứng trước yêu cầu đổi mới mạnh mẽ. Đào tạo không chỉ dừng ở trang bị kiến thức, kỹ năng mà cần hình thành ở người học tư duy sáng tạo, năng lực nghiên cứu, khả năng làm chủ công nghệ và khát vọng cống hiến.
Trong tiến trình đó, vai trò của người thầy càng trở nên quan trọng. Công nghệ có thể thay đổi phương thức dạy và học, trí tuệ nhân tạo (AI) có thể hỗ trợ con người tiếp cận kho tri thức rộng lớn, nhưng không thể thay thế người thầy trong việc khơi dậy tư duy độc lập, bồi đắp nhân cách, truyền cảm hứng và dẫn dắt khát vọng sáng tạo.
“Người thầy hôm nay không chỉ truyền đạt những tri thức đã có mà còn phải dẫn dắt người học khám phá tri thức mới, làm công nghệ mới, chuẩn bị năng lực để kiến tạo tương lai”, Thứ trưởng nhấn mạnh.
Thứ trưởng cho rằng, muốn tự chủ về công nghệ, đất nước phải có nguồn nhân lực đủ năng lực nghiên cứu, sáng tạo và phát triển công nghệ. Để hình thành đội ngũ nhân lực đó, trước hết cần những cơ sở giáo dục ĐH mạnh, cùng đội ngũ nhà giáo có trình độ, tâm huyết và tiên phong trong đổi mới. Đầu tư cho giáo dục ĐH, chăm lo phát triển đội ngũ nhà giáo vì thế cũng chính là đầu tư cho năng lực KH&CN và tương lai đất nước.



PTIT hướng tới ĐH nghiên cứu, tiên phong đào tạo nhân lực công nghệ chiến lược
Là cơ sở giáo dục ĐH trọng điểm quốc gia về KH&CN, đồng thời là trường ĐH duy nhất trực thuộc Bộ KH&CN, PTIT được kỳ vọng đóng vai trò quan trọng trong đào tạo nguồn nhân lực công nghệ số chất lượng cao, phát triển nghiên cứu và thúc đẩy tự chủ công nghệ.
Thứ trưởng Trần Trung Tính đánh giá cao những nỗ lực của Học viện trong ĐMST, phát triển các lĩnh vực công nghệ chiến lược, tăng cường nghiên cứu khoa học, hợp tác với doanh nghiệp (DN) và thúc đẩy CĐS trong quản trị, đào tạo.
Chiến lược phát triển PTIT giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045, được Bộ KH&CN phê duyệt tại Quyết định số 4119/QĐ-BKHCN ngày 14/10/2026, đặt mục tiêu xây dựng Học viện trở thành ĐH nghiên cứu trọng điểm quốc gia, phấn đấu vào nhóm 350 trường ĐH hàng đầu châu Á vào năm 2030.
Đây là mục tiêu có tính thách thức, đòi hỏi sự quyết tâm, đồng lòng và phát huy những thế mạnh về truyền thống, kinh nghiệm và đội ngũ cán bộ, giảng viên của Học viện. Theo Thứ trưởng, mục tiêu này không chỉ nhằm nâng cao vị thế của một cơ sở giáo dục ĐH mà còn gắn với trách nhiệm đóng góp vào năng lực nghiên cứu, ĐMST và tự chủ công nghệ quốc gia.
Để hiện thực hóa tầm nhìn, Thứ trưởng Trần Trung Tính đề nghị PTIT cần chuyển mạnh từ trang bị kiến thức sang phát triển năng lực thiết kế, sáng tạo, làm chủ và phát triển công nghệ; từ tiếp thu, ứng dụng công nghệ đến từng bước tham gia tạo ra các sản phẩm, giải pháp và nền tảng công nghệ mang dấu ấn Việt Nam.
Cùng với đổi mới đào tạo, Học viện cần tập trung phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh, ưu tiên lĩnh vực công nghệ chiến lược như AI, bán dẫn, viễn thông thế hệ mới và an toàn thông tin; tăng cường liên kết giữa Nhà nước, nhà trường, nhà khoa học và DN, hình thành hệ sinh thái đào tạo, nghiên cứu và ĐMST.
Trong hệ sinh thái đó, các bài toán thực tiễn của đất nước và nhu cầu phát triển của DN cần trở thành động lực thúc đẩy nghiên cứu, sáng tạo và chuyển giao công nghệ. Đặc biệt, yếu tố quyết định để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển chính là con người, nhất là đội ngũ nhà giáo, nhà khoa học - những người trực tiếp tạo ra tri thức, truyền cảm hứng sáng tạo và dẫn dắt hoạt động nghiên cứu, phát triển KH&CN.
Thứ trưởng đề nghị Học viện chú trọng xây dựng đội ngũ giảng viên, chuyên gia, nhà khoa học và các nhóm nghiên cứu mạnh có trình độ chuyên môn cao, tư duy liên ngành, năng lực nghiên cứu và khả năng làm chủ công nghệ mới; đồng thời tăng cường kết nối với mạng lưới KH&CN trong khu vực và quốc tế.
Cùng với thu hút nhân tài, Thứ trưởng Trần Trung Tính mong muốn Học viện xây dựng môi trường học thuật cởi mở, khuyến khích sáng tạo, tôn trọng ý tưởng mới, tạo điều kiện để nhà khoa học, nhà giáo phát huy năng lực, yên tâm nghiên cứu và cống hiến, từng bước hình thành đội ngũ chuyên gia hàng đầu trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược.
Tri thức và sáng tạo - nguồn lực cho tương lai đất nước
Gửi gắm tới sinh viên, Thứ trưởng Trần Trung Tính mong muốn các em không chỉ học để có một nghề tốt mà còn học để làm chủ tri thức, làm chủ công nghệ và tạo ra những giá trị mới. Mỗi sinh viên cần nuôi dưỡng tinh thần ham học hỏi, tư duy độc lập, khát vọng sáng tạo và ý thức trách nhiệm với cộng đồng, đất nước.
“Thành công của người học không chỉ là niềm tự hào của gia đình mà còn là món quà ý nghĩa dành tặng những người thầy, người cô đã tận tụy dìu dắt”, Thứ trưởng cho biết.
Thứ trưởng nhấn mạnh, tài nguyên thiên nhiên là hữu hạn, nhưng tài nguyên trí tuệ con người có thể trở nên vô hạn nếu được đào tạo và khơi nguồn sáng tạo. Trong thời đại công nghệ phát triển nhanh chóng, sức mạnh cạnh tranh của mỗi quốc gia ngày càng được quyết định bởi năng lực phát triển tri thức, đổi mới và sáng tạo.

Đưa đào tạo vào thực tiễn, mở hướng phát triển Physical AI
Từ yêu cầu đổi mới giáo dục trong thời đại AI, Giám đốc PTIT Đặng Hoài Bắc cho rằng vai trò của người thầy không mất đi mà ngày càng trở nên quan trọng. Người thầy không chỉ truyền đạt kiến thức mà cần dẫn dắt tư duy, khơi dậy khát vọng sáng tạo, truyền cảm hứng và giúp người học biến tri thức thành năng lực, sản phẩm, giá trị thực tiễn.

Do đó, Học viện định hướng chuyển mạnh từ mô hình đào tạo thiên về truyền thụ kiến thức sang đào tạo gắn với thực hành, dự án và giải quyết các bài toán thực tế của DN, Nhà nước và xã hội. PTIT đặt mục tiêu mỗi sinh viên tốt nghiệp đều tham gia ít nhất một dự án, nhiệm vụ hoặc bài toán thực tiễn.
Học viện cũng phấn đấu trên 50% giảng viên có năng lực thực tiễn, thường xuyên cập nhật kiến thức và kinh nghiệm thông qua hoạt động tại các DN KH&CN. Theo Giám đốc PTIT, mỗi giảng viên cần không chỉ là người dạy tốt mà còn là nhà khoa học, chuyên gia công nghệ, người truyền cảm hứng và tấm gương về tinh thần học tập suốt đời.
Với khát vọng phát triển thành ĐH nghiên cứu trọng điểm quốc gia, hướng tới Top 350 trường ĐH hàng đầu châu Á vào năm 2030, PTIT đang triển khai nhiều định hướng và chương trình đào tạo mới gắn với các lĩnh vực công nghệ tiên tiến.
Tại buổi lễ, Học viện ra mắt Trung tâm Physical AI, chuẩn bị triển khai tuyển sinh và đào tạo sinh viên chuyên sâu về Physical AI từ năm 2027; công bố chương trình đào tạo thạc sĩ AI song ngữ; thúc đẩy xây dựng chương trình thạc sĩ liên kết về Truyền thông lượng tử; đồng thời đánh dấu việc hoàn thành giai đoạn 1 giải pháp AI Tutor phục vụ hoạt động đào tạo.

Những hoạt động này cho thấy nỗ lực của PTIT trong việc cập nhật xu hướng công nghệ, mở rộng lĩnh vực đào tạo và từng bước đưa công nghệ mới vào môi trường giáo dục ĐH. Trong năm 2026, Học viện có 146 lượt chuyên gia cao cấp trong nước và quốc tế tham gia giảng dạy, trao đổi học thuật.
Giám đốc PTIT nhấn mạnh: "Đây là một trong những dấu ấn trong nỗ lực quốc tế hóa, kết nối tri thức và nâng cao chất lượng đào tạo. PTIT đặt mục tiêu chủ động vươn ra quốc tế, đồng thời đưa chuyên gia, nhà KH&CN và các chuẩn mực giáo dục tiên tiến đến với giảng viên, sinh viên"./.