Nâng cao năng lực bảo vệ học sinh trên không gian mạng cho giáo viên
Trong hai ngày 17-18/11, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) phối hợp với Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) tổ chức chương trình tập huấn trực tiếp kết hợp trực tuyến dành cho cán bộ quản lý, giáo viên cốt cán về hỗ trợ học sinh tương tác an toàn trên không gian mạng.
Phát biểu tại chương trình, Phó Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên (Bộ GD&ĐT) Nguyễn Thị Nhung nhấn mạnh, chuyển đổi số hiện đã trở thành phương thức vận hành hằng ngày trong hoạt động giảng dạy, học tập và quản trị nhà trường. Không gian mạng không chỉ là công cụ công nghệ mà đã trở thành môi trường học tập, giao tiếp và giải trí của học sinh.

Thời gian qua, nhiều chủ trương, văn bản quan trọng về bảo vệ trẻ em trên môi trường số đã được ban hành, như Luật Trẻ em năm 2016, Luật An ninh mạng năm 2025 (có hiệu lực từ ngày 01/7/2026), Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2026) và Quyết định số 468/QĐ-TTg ngày 23/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026 - 2030”.
Mặc dù mang lại nhiều lợi ích trong tiếp cận tri thức và thúc đẩy khả năng sáng tạo, môi trường mạng cũng đặt học sinh trước những nguy cơ ngày càng đa dạng, phức tạp và tinh vi. Trong đó có thể kể đến các hành vi lừa đảo trực tuyến, chiếm đoạt tài khoản, lộ lọt dữ liệu cá nhân, tin giả, bắt nạt trực tuyến, nghiện game và mạng xã hội, các “thử thách” nguy hiểm, cờ bạc trá hình, hình ảnh và video giả mạo do trí tuệ nhân tạo tạo ra. Đặc biệt, nguy cơ xâm hại và tống tiền tình dục trẻ em trên môi trường mạng đang là vấn đề đáng quan tâm.
Đáng chú ý, kết quả khảo sát do Bộ GD&ĐT thực hiện vào cuối năm 2025, với sự tham gia của hơn 1 triệu học sinh, giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục, cho thấy phần lớn học sinh khi gặp sự cố trên mạng chưa chủ động tìm kiếm sự giúp đỡ từ cha mẹ, thầy cô. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ tâm lý sợ bị la mắng, sợ bị tịch thu điện thoại hoặc thiếu niềm tin để chia sẻ.
Không chỉ học sinh gặp khó khăn, thực tế cũng cho thấy nhiều cán bộ quản lý, giáo viên còn lúng túng trong việc tổ chức các hoạt động giáo dục kỹ năng mang tính thực hành; tiếp nhận những chia sẻ của học sinh cũng như thực hiện quy trình xử lý và phối hợp liên ngành.
Theo Phó Vụ trưởng Nguyễn Thị Nhung bảo vệ học sinh trên không gian mạng không phải là việc làm nhất thời, không thể giải quyết bằng một vài văn bản hành chính khô cứng hay lệnh cấm đoán cực đoan, mà là một quá trình kiên trì, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ, tâm huyết của toàn hệ thống.
Giáo viên là người tiếp xúc với học sinh hằng ngày, là người giữ vị trí then chốt để giáo dục phòng ngừa, sớm phát hiện dấu hiệu bất thường và là chỗ dựa tin cậy khi học sinh gặp sự cố. Do đó, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên cốt cán chính là giải pháp mang tính gốc rễ và bền vững nhất.
Về nội dung, chương trình tập huấn được thiết kế theo hướng lấy trải nghiệm và thực hành làm trung tâm, với 6 chuyên đề trọng tâm, bao gồm: Học sinh trong môi trường số và khung bảo vệ học sinh trên không gian mạng ở Việt Nam; nhận diện các nguy cơ phổ biến đối với học sinh trên không gian mạng; giáo dục kỹ năng tương tác an toàn trên không gian mạng cho học sinh; phát hiện, hỗ trợ và xử lý ban đầu khi học sinh gặp sự cố trên không gian mạng; phối hợp với cha mẹ học sinh và các lực lượng trong hỗ trợ học sinh; ví dụ minh họa và thực hành thiết kế hoạt động giáo dục theo từng cấp học.
Thông qua chương trình, đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên cốt cán có thêm kiến thức, kỹ năng và phương pháp thực hành cần thiết, góp phần nâng cao hiệu quả hỗ trợ, bảo vệ học sinh khi tham gia các hoạt động trên không gian mạng./.