Phát triển hệ sinh thái xuất bản khoa học xã hội và nhân văn

Nâng cao năng lực công bố quốc tế và chuẩn hóa quy trình xuất bản VMOST JOSSH

Trong hành trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng của đất nước, ngành khoa học xã hội và nhân văn (KHXH&NV) khẳng định vị thế nòng cốt thông qua việc tổng kết thực tiễn, cung cấp các luận cứ khoa học sắc bén cho hoạch định đường lối chính sách và phát triển toàn diện nhân tố con người [1].

Nhận thức rõ sứ mệnh đó, ngày 13/11/2026, tại Trường Đại học Hoa Sen (TP. Hồ Chí Minh), Hội thảo khoa học "Tạo nguồn bài cho Tạp chí Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Việt Nam bản D (VMOST Journal of Social Sciences and Humanities - VMOST JOSSH)" đã diễn ra trong không khí trao đổi học thuật sôi nổi. Sự kiện do Trường Đại học (ĐH) Hoa Sen và Tạp chí KH&CN Việt Nam - Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) phối hợp tổ chức.

Phát biểu đề dẫn Hội thảo, TS. Lê Văn Út, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Hoa Sen, chia sẻ: Nghiên cứu trong lĩnh vực con người, xã hội và văn hóa không chỉ tạo ra tri thức mới mà còn là nền tảng quan trọng để hoạch định chính sách và phát triển kinh tế - giáo dục. Trong kỷ nguyên hội nhập, chất lượng công bố khoa học được ưu tiên hơn số lượng, đòi hỏi các công trình phải mang lại giá trị thực tiễn và đóng góp vào kho tàng tri thức toàn cầu. Việt Nam sở hữu chất liệu nghiên cứu phong phú, nếu áp dụng phương pháp phù hợp, các đề tài thực tiễn trong nước hoàn toàn có thể đạt được giá trị học thuật quốc tế.

“Để phát triển nghiên cứu khoa học bên cạnh năng lực của các nhà nghiên cứu cần có những tạp chí khoa học uy tín, diễn đàn học thuật chất lượng và cơ hội hợp tác hiệu quả. Trong bối cảnh đó, Tạp chí KH&CN Việt Nam có vị trí đặc biệt, là cơ quan trực thuộc Bộ KH&CN, với lịch sử hình thành và phát triển trong 67 năm qua (từ năm 1959). Tạp chí đã có những đóng góp quan trọng trong việc phổ biến chính sách, lan tỏa thành tựu khoa học và kết nối cộng đồng nghiên cứu. Với bề dày truyền thống và những đóng góp trong thời gian qua, tạp chí xứng đáng với vị trí uy tín hàng đầu của đất nước. Đặc biệt, định hướng phát triển các ấn phẩm khoa học bằng tiếng Anh mở ra cơ hội giới thiệu thành tựu nghiên cứu của Việt Nam với cộng đồng khoa học quốc tế” - TS. Lê Văn Út nhấn mạnh.

Phân tích sâu về phương pháp trắc lượng khoa học (scientometrics), TS. Lê Văn Út nhận định việc kết hợp hài hòa giữa công cụ đo lường dữ liệu hiện đại và chiến lược nuôi dưỡng năng lực nội tại chính là chìa khóa vàng giúp các trường ĐH bứt phá công bố quốc tế trong lĩnh vực KHXH&NV [3].

Trường ĐH Hoa Sen, thông qua nhóm nghiên cứu về đo lường khoa học (nay đã phát triển thành Viện nghiên cứu), đã thực hiện phân tích chuyên sâu về dữ liệu trích dẫn cho Tạp chí KH&CN Việt Nam. Kết quả phân tích cho thấy sự khác biệt tích cực giữa các ấn phẩm của Tạp chí. VMOST JOSSH đã đạt được 12 trích dẫn trong Web of Science, một con số khích lệ đối với các tạp chí nội địa chưa được lập chỉ mục trong cơ sở dữ liệu. Trong khi đó, Vietnam Journal of Science, Technology and Engineering (VJSTE) - một ấn phẩm thuộc Tạp chí KH&CN Việt Nam, ghi nhận con số ấn tượng với 230 trích dẫn. Đây là minh chứng rõ nét cho sức ảnh hưởng và chất lượng nội dung của tạp chí đối với cộng đồng khoa học quốc tế.

Trao đổi về định hướng phát triển và cơ hội hợp tác của VMOST JOSSH với các tác giả, các viện nghiên cứu, trường ĐH trong thời gian tới, bà Phạm Thị Minh Nguyệt, Phó Tổng Biên tập Tạp chí KH&CN Việt Nam cho biết: Hiện nay, VMOST JOSSH đang vận hành trên nền tảng xuất bản trực tuyến ScholarOne Manuscripts. Tác giả khi nộp bài vào Tạp chí sẽ theo dõi được quá trình xử lý của bài báo. Các bài báo đều được kiểm tra trùng lặp ít nhất 2 lần, được đánh giá bởi ít nhất 2 phản biện kín trong cơ sở dữ liệu do Hệ thống ScholarOne đề xuất.

VMOST JOSSH áp dụng chính sách truy cập mở (Diamond Open Access) - các độc giả quan tâm sẽ truy cập hoàn toàn miễn phí. Đặc biệt, tác giả khi gửi bài vào Tạp chí không phải nộp bất cứ khoản phí nào. Bên cạnh đó, cơ chế công bố trực tuyến sớm (Online First) và gắn mã định danh DOI độc lập cho từng công trình của Tạp chí còn giúp tối ưu hóa khả năng nhận diện và thúc đẩy gia tăng chỉ số trích dẫn cho các nhà khoa học [2].

Tại Quyết định số 2244/QĐ-BKHCN ngày 28/4/2026 của Bộ trưởng Bộ KH&CN về việc ban hành Danh mục tạp chí đạt tiêu chuẩn khoa học Việt Nam năm 2026 đã ghi nhận toàn bộ hệ thống các ấn phẩm khoa học của Tạp chí KH&CN Việt Nam (trong đó có VMOST JOSSH) [2].

Thông qua phân tích các số liệu cho thấy Tạp chí KH&CN Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để hội nhập sâu hơn vào cộng đồng xuất bản khoa học quốc tế. Với những chỉ số trích dẫn thực tế đầy khả quan, việc đầu tư bài bản vào đề án gia nhập Web of Science và Scopus là khả thi và cần được sớm triển khai.

Quản trị GenAI và đổi mới sáng tạo Marketing - Truyền thông trong kỷ nguyên số

Làn sóng trí tuệ nhân tạo tạo sinh (GenAI) đang tái định hình tận gốc rễ phương thức vận hành của ngành marketing và truyền thông đại chúng. Báo cáo tham luận chuyên sâu của nhóm tác giả TS. Đoàn Thị Ngọc Thúy, ThS. Trương Quang Vinh, ThS. Huỳnh Thị Thùy Dương, ThS. Hà Đình Tùng và ThS. Mai Quyết Thắng - Khoa Marketing - Truyền thông, Trường ĐH Hoa Sen đã chỉ ra rằng GenAI không còn là một công cụ sản xuất phụ trợ đơn thuần, mà đã trở thành tác nhân kích thích chuyển dịch quy trình sáng tạo từ mô hình tuyến tính đóng khung sang mô hình tương tác vòng lặp linh hoạt giữa: Con người - AI - Phản hồi tức thời từ thị trường [4].

Nghiên cứu mô tả sinh động các động lực tạo giá trị đột phá của GenAI đối với cộng đồng doanh nghiệp (DN) Việt Nam. Trên cơ sở khảo sát thực chứng 402 người dùng nền tảng số tại Việt Nam, nhóm tác giả chứng minh rằng năng lực cá nhân hóa nội dung truyền thông do AI hỗ trợ giúp gia tăng mạnh mẽ cảm nhận về tính phù hợp và hữu ích của sản phẩm, từ đó thúc đẩy trực tiếp ý định mua hàng của tiêu dùng. Hơn thế nữa, GenAI còn cải biến chatbot truyền thống thành các chuỗi dịch vụ giải quyết vấn đề đa kênh, hỗ trợ nhà quản trị phân tích dữ liệu đa tiêu chí để ra quyết định chiến lược, dân chủ hóa cơ hội đổi mới sáng tạo (ĐMST) cho các DN nhỏ và vừa (SMEs), đồng thời lan tỏa các thông điệp truyền thông bền vững dựa trên luận cứ khoa học [4].

Nhóm nghiên cứu đã phát tín hiệu cảnh báo về 6 rủi ro chiến lược: sự suy thoái tính chân thực thương hiệu (brand authenticity); nguy cơ xâm phạm quyền riêng tư dữ liệu làm sụt giảm niềm tin công chúng; hiện tượng "ảo giác" thông tin sai lệch; rủi ro pháp lý về bản quyền sở hữu trí tuệ; nguy cơ làm mờ nhạt bản sắc văn hóa bản địa; và sự giãn rộng khoảng cách năng lực số giữa các nhóm DN [4].

Để dung hòa mâu thuẫn giữa yêu cầu tăng tốc năng suất và nghĩa vụ bảo vệ uy tín thương hiệu, tham luận đề xuất giải pháp cốt lõi là Khung quản trị ứng dụng GenAI theo 3 cấp độ rủi ro [4]: Thấp (Thẩm quyền phê duyệt cấp nhóm); Trung bình (Rà soát tiêu chuẩn thương hiệu và tính chính xác) và Cao (Kiểm chứng dữ liệu nghiêm ngặt và phê duyệt cấp lãnh đạo chuyên trách).

Đi kèm với khung phân cấp này là hệ thống KPI cân bằng 4 tầng quản trị, kết hợp chặt chẽ giữa: Chỉ số Vận hành (thời gian xử lý, chi phí/phương án, tỷ lệ hiệu chỉnh), Chỉ số Marketing (tỷ lệ chuyển đổi khách hàng tiềm năng, doanh số), Chỉ số Thương hiệu (chỉ số niềm tin, độ chân thực, mức độ phàn nàn) và Chỉ số Quản trị (tỷ lệ sự cố dữ liệu, sai sót thông tin và tỷ lệ đầu ra được con người trực tiếp thẩm định) [4].

Thị trường lưu trú trong làn sóng kinh tế sự kiện quy mô lớn

Sự bùng nổ của các chuỗi đại nhạc hội quy mô toàn cầu và nội địa đã biến kinh tế sự kiện thành động lực tăng trưởng mới cho ngành du lịch lưu trú. Trong bài tham luận mang tính khởi thảo phương pháp luận, ThS. Lê Âu Ngân Anh và Nguyễn Hứa Tiến Anh, Khoa Du lịch - Nhà hàng - Khách sạn, Trường ĐH Hoa Sen đã xây dựng khung phân tích khoa học nhằm bóc tách tác động thực chất của các concert quy mô lớn tới sức khỏe thị trường khách sạn [5].

Khung lý thuyết của nghiên cứu chỉ rõ hành trình quyết định của người hâm mộ trải qua 3 nấc thang tâm lý: từ động cơ xã hội thúc đẩy quyết định tham gia sự kiện, chuyển sang quyết định ở lại qua đêm (phụ thuộc vào khoảng cách địa lý và hạ tầng giao thông), đến lựa chọn hạng lưu trú cụ thể - nơi cảm nhận về sự công bằng giá (Price Fairness) giữ vai trò chi phối hành vi [5, 6].

Nghiên cứu tiến hành đối chiếu với bằng chứng thực nghiệm quốc tế từ công trình của Boto-García và cộng sự (2025) trên tạp chí Tourism Economics. Sử dụng mô hình sai biệt trong sai biệt (Diff-in-Diff) phân tích dữ liệu phòng STR hằng ngày tại 30 thị trường khách sạn tại Mỹ trong suốt chuyến lưu diễn Eras Tour của Taylor Swift, các tác giả chứng minh mỗi đêm diễn megastar đã tạo ra cú hích tăng trưởng đột biến: làm tăng 14% số lượng phòng bán, đẩy giá phòng bình quân hằng ngày (ADR) tăng 27%, và kích tăng doanh thu trên mỗi phòng sẵn có (RevPAR) lên tới 45% [5, 7].

Trở lại với thực tiễn trong nước, nhóm tác giả đã tiến hành đối sánh bức tranh lưu trú qua 4 đại sự kiện âm nhạc gây tiếng vang lớn giai đoạn 2023-2026, qua đó nhận diện rõ những điểm sáng tăng trưởng lẫn các giới hạn trong thu thập dữ liệu hiện hành [5]. Từ những phát hiện thực chứng, nhóm nghiên cứu đề xuất hai nhóm hàm ý chính sách quan trọng. Đối với các nhà quản trị khách sạn, chiến lược định giá linh hoạt (Revenue Management) cần chuyển trọng tâm sang theo dõi chỉ số đêm phòng đặt ròng (Net Bookings = Số đặt mới trừ đi số lượng hủy) thay vì chạy theo lượng truy cập tìm kiếm ảo. Đặc biệt, việc điều chỉnh giá phòng mùa sự kiện phải tôn trọng "mức giá tham chiếu" của thị trường để tránh kích hoạt tâm lý bị lợi dụng từ phía du khách [5, 6].

Đối với các cơ quan quản lý điểm đến, nghiên cứu kiến nghị xây dựng hệ thống đo lường tác động kinh tế chuẩn mực bằng cách tích hợp 2 nguồn dữ liệu: một mặt thực hiện khảo sát nhanh khán giả tại cửa ra sự kiện về mức chi tiêu và số đêm lưu trú; mặt khác thiết lập mạng lưới khách sạn tự nguyện chia sẻ dữ liệu phòng hằng ngày (RevPAR, ADR, Occupancy) để so sánh trực diện với mốc công suất nền cùng kỳ [5].

Tái thiết nghiên cứu và giảng dạy khoa học lịch sử: Từ di sản đến hội nhập

Giữa bối cảnh xã hội hiện đại bị cuốn theo các giá trị kinh tế ngắn hạn, bài tham luận của TS. Huỳnh Đức Thiện, Khoa Việt Nam học, Trường ĐH KHXH&NV - ĐHQG TP.HCM đã đặt ra những trăn trở lý luận mang tầm chiến lược. Diễn giả chỉ ra mâu thuẫn gay gắt: Dù Sử học đang chịu áp lực sụt giảm vị thế do tác động của cơ chế thị trường, nhưng chính trong bước ngoặt của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ năm, nguồn nhân lực chất lượng cao - những con người hội tụ lòng yêu nước, trí tuệ nhân văn, bản lĩnh văn hóa và tư duy biện chứng - lại trở thành nguồn lực sản xuất quyết định nhất, vượt lên trên cả vai trò của vốn và công nghệ thiết bị [8].

Khoa học lịch sử không đơn thuần là việc ghi chép quá khứ, mà đảm nhận sứ mệnh "ôn cố tri tân", là trường học nuôi dưỡng nhân cách, bồi đắp lòng tự hào dân tộc và định hình thế giới quan khoa học cho thế hệ trẻ [8].

Để thoát khỏi lối mòn giảng dạy truyền thống, TS. Huỳnh Đức Thiện đề xuất cần đổi mới nội dung theo hướng toàn diện và biện chứng; hiện đại hóa phương pháp luận và tiếp cận liên ngành; mở rộng hội nhập quốc tế và giữ vững bản sắc dân tộc.

Sức khỏe tâm thần sinh viên: Trụ cột nhân văn trong hệ sinh thái giáo dục số

Bên cạnh các chủ đề về công nghệ và kinh tế, Hội thảo dành không gian cho các vấn đề nhân văn sâu sắc. TS. Phan Trịnh Hoàng Dạ Thi, Phó Trưởng khoa Ngôn ngữ - Tâm lý, Trường ĐH Hoa Sen đã phân tích các yếu tố dự báo sức khỏe tâm thần của sinh viên trước áp lực của môi trường chuyển đổi số [9].

TS. Phan Trịnh Hoàng Dạ Thi nhấn mạnh việc gia tăng ứng dụng AI và tương tác ảo dễ dẫn đến hiện tượng lo âu số (digital anxiety) và khủng hoảng tâm lý ở giới trẻ. Do đó, các trường ĐH cần chủ động xây dựng mạng lưới tư vấn tâm lý học đường chuyên nghiệp, trang bị cho sinh viên kỹ năng quản trị cảm xúc và năng lực thích ứng an toàn, coi sức khỏe tinh thần là trụ cột cốt lõi để phát triển nguồn nhân lực bền vững [9].

VMOST JOSSH sẽ tiếp tục gắn kết chặt chẽ với cộng đồng học thuật Việt Nam

TS.BS. Nguyễn Thị Hương Giang, Tổng biên tập Tạp chí KH&CN Việt Nam, trong lời tổng kết Hội thảo đã cảm ơn sự đồng hành, phối hợp tích cực của Trường Đại học Hoa Sen và các trường Đại học khu vực TP.HCM đã tạo nên thành công của Hội thảo. Đây là cơ hội tốt để Tạp chí giới thiệu thêm một địa chỉ công bố uy tín trong lĩnh vực KHXH&NV. Hội thảo đã được nghe các báo cáo tham luận về những kết quả nghiên cứu khoa học liên ngành thu hút sự quan tâm của giới học thuật.

TS.BS. Nguyễn Thị Hương Giang khẳng định: Việc công bố các kết quả nghiên cứu trong lĩnh vực KHXH&NV và khoa học liên ngành được xác định là nhiệm vụ rất quan trọng. Hoạt động này không chỉ giúp đẩy mạnh truyền thông học thuật mà còn tạo tiền đề cho sự phát triển bền vững của cộng đồng học thuật trong nước. Sự đồng hành chặt chẽ giữa cơ sở giáo dục như Trường Đại học Hoa Sen, các chuyên gia và nhà nghiên cứu với Tạp chí KH&CN Việt Nam trong việc tổ chức hội thảo khoa học mang lại những tác động tích cực, góp phần lan tỏa các giá trị nghiên cứu đến với công chúng và giới chuyên môn. Trong thời gian tới, Tạp chí sẽ liên kết chặt chẽ hơn với các trường đại học phía Nam để tăng cường hội thảo khoa học chuyên ngành nhằm quảng bá rộng rãi những nghiên cứu của các nhà nghiên cứu Việt Nam ra cộng đồng học thuật quốc tế.

Tổng biên tập Nguyễn Thị Hương Giang cũng gửi lời tri ân sâu sắc hướng tới ngày Hiến chương Nhà giáo Việt Nam (ngày 20/11) và lời chúc mừng trân trọng đến đội ngũ những người làm công tác giáo dục và nghiên cứu, khẳng định tinh thần đồng hành cùng cộng đồng học thuật Việt Nam.

Hội thảo không chỉ góp phần gia tăng nguồn bài chất lượng cao cho VMOST JOSSH mà còn góp phần định hình một hệ sinh thái học thuật Việt Nam tự tin, bản lĩnh và sẵn sàng hội nhập sâu rộng vào cộng đồng khoa học toàn cầu.

“

Tài liệu tham khảo

[1] Đảng Cộng sản Việt Nam (2000), Dự thảo các văn kiện trình Đại hội IX của Đảng (Phần Nhiệm vụ phát triển KHXH&NV), NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội.

[2] Phạm Thị Minh Nguyệt (2026), VMOST Journal of Social Sciences and Humanities (VMOST JOSSH): Cơ hội công bố và triển vọng hợp tác học thuật, Báo cáo tham luận tại Hội thảo khoa học tạo nguồn bài cho VMOST JOSSH, TP. Hồ Chí Minh, ngày 13/11/2026.

[3] Lê Văn Út (2026), Từ đo lường khoa học đến phát triển nghiên cứu và nâng cao năng lực công bố quốc tế trong KHXH&NV, Báo cáo tham luận tại Hội thảo khoa học tạo nguồn bài cho VMOST JOSSH, TP. Hồ Chí Minh, ngày 13/11/2026.

[4] Đoàn Thị Ngọc Thúy, Trương Quang Vinh, Huỳnh Thị Thùy Dương, Hà Đình Tùng, Mai Quyết Thắng (2026), Trí tuệ nhân tạo tạo sinh và ĐMST trong hoạt động marketing - truyền thông của doanh nghiệp Việt Nam: Cơ hội, thách thức và hàm ý chính sách, Bài tham luận Hội thảo khoa học tạo nguồn bài cho VMOST JOSSH, TP. Hồ Chí Minh, ngày 13/11/2026.

[5] Nguyễn Hứa Tiến Anh, Lê Âu Ngân Anh (2026), Tác động của concert quy mô lớn đến thị trường lưu trú: Tổng quan nghiên cứu và hàm ý cho ngành khách sạn Việt Nam, Bài tham luận Hội thảo khoa học tạo nguồn bài cho VMOST JOSSH, TP. Hồ Chí Minh, ngày 13/11/2026.

[6] D.K. Kahneman, J. L., R.H. Thaler (1986), "Fairness as a constraint on profit seeking: Entitlements in the market", The American Economic Review, 76(4), pp. 728-741.

[7] D.B. García, O.A. Torrell, M. Escalonilla (2025), "When Taylor Swift hits town: Megastar-driven effects on hotel performance", Tourism Economics, 31(7), pp. 1402–1427, DOI: 10.1177/13548166251362415.

[8] Huỳnh Đức Thiện (2026), Vấn đề nghiên cứu và giảng dạy khoa học lịch sử ở các trường đại học Việt Nam hiện nay, Bài tham luận Hội thảo khoa học tạo nguồn bài cho VMOST JOSSH, TP. Hồ Chí Minh, ngày 13/11/2026.

[9] Phan Trịnh Hoàng Dạ Thi (2026), Sức khỏe tâm thần sinh viên: Các yếu tố dự báo trong bối cảnh AI & công nghệ số, Báo cáo tham luận tại Hội thảo khoa học tạo nguồn bài cho VMOST JOSSH, TP. Hồ Chí Minh, ngày 13/11/2026.

Minh Thiện