Sơn La: Đưa kỹ năng số đến gần người dân từ phong trào “Bình dân học vụ số"
Sau hơn một năm triển khai, phong trào “Bình dân học vụ số” trên địa bàn tỉnh Sơn La đã tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của các cấp, ngành, địa phương và người dân.
Đa dạng hình thức, lan tỏa kỹ năng số trong cộng đồng
Triển khai phong trào “Bình dân học vụ số”, các sở, ban, ngành và địa phương trên địa bàn tỉnh Sơn La đã tích cực thực hiện nhiều nhiệm vụ, giải pháp nhằm phổ cập kiến thức, kỹ năng số cho cán bộ, công chức, viên chức (CBCCVC), người lao động và nhân dân.
Với sự tham gia của các cơ quan, đơn vị, tổ chức đoàn thể, Tổ công nghệ số cộng đồng (CNSCĐ), cơ sở giáo dục, doanh nghiệp (DN) viễn thông và đông đảo người dân, phong trào từng bước được triển khai sâu rộng, gắn với nhu cầu thực tiễn của từng nhóm đối tượng.
Một trong những kết quả đáng chú ý là việc triển khai Cổng Bình dân học vụ số tỉnh Sơn La, từng bước hình thành môi trường học tập số phục vụ công tác phổ cập kỹ năng số. Cổng cung cấp tài liệu, bài giảng, khóa học và học liệu số dành cho cán bộ, công chức, viên chức, người lao động, người dân, DN và sinh viên trên địa bàn.
Cùng với đó, Sở Khoa học và Công nghệ (KH&CN) tỉnh Sơn La phối hợp với Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06), Bộ Công an và Trường Công nghệ thông tin và Truyền thông, Đại học Bách khoa Hà Nội triển khai các khóa học trên nền tảng “Bình dân học vụ số”, theo khung kiến thức, kỹ năng số cơ bản dành cho 4 nhóm đối tượng. Qua đó, góp phần chuẩn hóa nội dung đào tạo, bảo đảm việc phổ cập kỹ năng số được thực hiện có hệ thống, đồng thời tạo điều kiện theo dõi, đánh giá kết quả học tập.
Công tác thông tin, tuyên truyền được đẩy mạnh với nhiều hình thức đa dạng, kết hợp giữa báo chí, phát thanh, truyền hình, hệ thống truyền thanh cơ sở, cổng thông tin điện tử, mạng xã hội và tuyên truyền trực tiếp tại cộng đồng.
Sở KH&CN Sơn La đã xây dựng 6 phóng sự phát thanh bằng 3 thứ tiếng (Kinh, Thái, Mông), 2 phóng sự truyền hình; cung cấp video clip, tệp (file) phát thanh cho hệ thống truyền thanh cơ sở và duy trì chuyên mục “Bình dân học vụ số” trên Chuyên trang CĐS tỉnh.
Các cơ quan, đơn vị, địa phương cũng tích cực tham gia tuyên truyền với 1.898 tin, bài, hình ảnh, video clip được đăng tải và 126 video hướng dẫn. Nội dung tập trung vào những kỹ năng thiết thực như sử dụng công nghệ, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dịch vụ công trực tuyến (DVCTT), VNeID, thanh toán không dùng tiền mặt và bảo đảm an toàn thông tin trên không gian mạng.
Ngành Giáo dục là một trong những lực lượng nòng cốt trong triển khai phong trào với nhiều hoạt động, mô hình thiết thực. Toàn ngành đã tổ chức 112 hoạt động tuyên truyền tại 56/56 cơ sở giáo dục trực thuộc, thu hút 52.203 lượt người tham gia. Nổi bật là mô hình “học sinh hướng dẫn người thân và cộng đồng”, phát huy vai trò chủ động của học sinh trong lan tỏa kỹ năng số. Hơn 20.000 học sinh đã trực tiếp hướng dẫn trên 59.000 người dân tiếp cận các kỹ năng số cơ bản.
Tại các trường THCS thuộc trách nhiệm quản lý của UBND cấp xã, hơn 22.000 học sinh cũng tham gia hỗ trợ trên 78.000 người dân sử dụng điện thoại thông minh, các ứng dụng số, thanh toán không dùng tiền mặt, VNeID, kỹ năng an toàn số và ứng dụng AI. Những kết quả này góp phần hình thành mô hình “nhà trường là hạt nhân lan tỏa kỹ năng số đến gia đình và xã hội”, với cách làm phù hợp thực tiễn, tiết kiệm chi phí và có khả năng nhân rộng.
Bên cạnh công tác tuyên truyền, các hoạt động tập huấn, hướng dẫn sử dụng công nghệ được triển khai theo hướng thiết thực, dễ tiếp cận. Nội dung tập trung vào những tình huống thường gặp trong đời sống, giúp người dân từng bước nâng cao khả năng ứng dụng công nghệ vào sinh hoạt và công việc.
Theo thống kê, UBND cấp xã đã tổ chức hoặc lồng ghép các hoạt động tập huấn cho trên 13.591 lượt CBCCVC, thành viên Tổ CNSCĐ và người dân, trong đó có nhiều đối tượng yếu thế. Nhiều địa phương áp dụng phương châm “cầm tay chỉ việc”, huy động đoàn viên, thanh niên, giáo viên, hội viên các đoàn thể và thành viên Tổ CNSCĐ trực tiếp đến thôn, bản, tổ dân phố hướng dẫn người dân thực hành các thao tác trên thiết bị thông minh
Từ thực tiễn triển khai, nhiều mô hình, cách làm sáng tạo đã phát huy hiệu quả như học sinh làm “thầy giáo nhỏ” hướng dẫn ông bà, cha mẹ sử dụng điện thoại thông minh; các tổ công tác hỗ trợ kích hoạt VNeID, cài đặt ứng dụng số; mô hình “Ngày Chủ nhật hành động - mang DVC đến tổ dân phố”; hỗ trợ chuyển đổi điện thoại 2G lên 4G; hỗ trợ SIM data, Internet cho hộ nghèo, hộ cận nghèo.
Cùng với đó, việc biên soạn tài liệu hướng dẫn dưới dạng infographic, tờ gấp ngắn gọn, dễ hiểu, phù hợp với đồng bào dân tộc thiểu số đã góp phần giúp người dân dễ tiếp cận, ghi nhớ và vận dụng kiến thức vào thực tế.
Phong trào “Bình dân học vụ số” cũng góp phần thúc đẩy nâng cao chất lượng nguồn nhân lực số trong khu vực công và ngành Giáo dục. Toàn ngành Giáo dục đã tổ chức 99 hoạt động trang bị kỹ năng số, 581 lớp học với 42.021 lượt người tham gia; đồng thời triển khai 3 đợt bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng ứng dụng AI cho đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên.
Ngoài ra, nhiều cơ quan, đơn vị chủ động lồng ghép nội dung kỹ năng số, ứng dụng AI và khai thác các nền tảng số vào chương trình đào tạo, bồi dưỡng CBCCVC. Qua đó, từng bước nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ, đổi mới phương thức làm việc, góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ và hình thành môi trường làm việc, học tập trên nền tảng số.
Đưa kỹ năng số đến gần người dân từ những mô hình ở cơ sở
Không chỉ dừng lại ở tuyên truyền, phổ biến kiến thức, phong trào “Bình dân học vụ số” tại Sơn La còn được cụ thể hóa bằng các giải pháp hỗ trợ người dân tiếp cận DVC và tiện ích số ngay tại địa bàn dân cư.
Trong đó, việc xây dựng các điểm phục vụ hành chính và sinh hoạt cộng đồng số được xác định là hướng triển khai phù hợp, tạo điều kiện để người dân được hướng dẫn, thực hành và sử dụng các dịch vụ số thiết yếu.
Điển hình tại phường Chiềng Cơi, để tăng khả năng tiếp cận, lực lượng đoàn viên, thanh niên được huy động trực tiếp hướng dẫn người dân cài đặt, sử dụng các ứng dụng số theo phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà”. Đồng thời, địa phương phối hợp với Bưu điện triển khai các kiosk số, bố trí địa điểm và xây dựng phương án hướng dẫn sử dụng, gắn với các hoạt động của phong trào “Bình dân học vụ số”.
Hay như với xã Chiềng Mung, các nhiệm vụ CĐS được thực hiện gắn với cải cách hành chính, Đề án 06 và phong trào “Bình dân học vụ số”. Địa phương chú trọng ứng dụng nền tảng số trong giải quyết thủ tục hành chính (TTHC), phát triển kinh tế số, xã hội số và thanh toán không dùng tiền mặt; đồng thời tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng DVCTT, VNeID và các nền tảng số thiết yếu.
Từ thực tiễn tại Chiềng Cơi và Chiềng Mung, việc hình thành các điểm phục vụ hành chính và sinh hoạt cộng đồng số cho thấy hướng tiếp cận gắn phổ cập kỹ năng với nhu cầu sử dụng thực tế. Thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức qua tuyên truyền, người dân có điều kiện được hướng dẫn trực tiếp, thực hành trên thiết bị và từng bước làm quen với các thao tác cần thiết khi sử dụng dịch vụ số.
Những kết quả đạt được từ phong trào “Bình dân học vụ số” cho thấy việc phổ cập kỹ năng số cần được triển khai thường xuyên, liên tục và phù hợp với đặc điểm của từng địa bàn, nhóm dân cư. Đối với tỉnh miền núi có đông đồng bào DTTS như Sơn La, cách tiếp cận linh hoạt, kết hợp giữa nền tảng học tập số và hướng dẫn trực tiếp tại cộng đồng có ý nghĩa quan trọng trong việc thu hẹp khoảng cách số.
Trên cơ sở Kế hoạch số 136/KH-UBND, Kế hoạch số 76-KH/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy và Kế hoạch số 165/KH-UBND của UBND tỉnh, Sơn La xác định tiếp tục triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả phong trào “Bình dân học vụ số”.
Với sự vào cuộc của các cấp, các ngành, địa phương và sự tham gia tích cực của các lực lượng tại cơ sở, phong trào “Bình dân học vụ số” tại Sơn La đang từng bước chuyển từ nâng cao nhận thức sang trang bị kỹ năng và hỗ trợ người dân ứng dụng công nghệ vào thực tiễn. Qua đó, góp phần thu hẹp khoảng cách số, giúp người dân chủ động tiếp cận, khai thác các tiện ích số, từng bước hình thành công dân số, xã hội số, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh./.