KH&CN địa phương

Gia Lai tìm đường cho những ý tưởng khởi nghiệp vươn ra thị trường

NMK • 09/11/2026 15:46

Kết nối nhà đầu tư, tiếp cận chuyên gia và ứng dụng khoa học, công nghệ được xem là những mắt xích quan trọng để các mô hình khởi nghiệp từng bước tìm chỗ đứng trên thị trường.

Tại tỉnh Gia Lai, yêu cầu đó được đặt ra rõ hơn khi các mô hình khởi nghiệp hoạt động trong nhiều lĩnh vực khác nhau, từ sản xuất sản phẩm truyền thống, chế biến thực phẩm đến giáo dục và ứng dụng công nghệ số. Mỗi lĩnh vực có đặc thù riêng, nhưng đều cần một điểm chung: khả năng kết hợp tri thức, công nghệ và nguồn lực thị trường để tạo ra giá trị kinh tế thực chất.

Từ ý tưởng đến bài toán thị trường

865391814_122136080415308844_4454433635912537796_n(1).jpg
Một số sản phẩm gốm mang thương hiệu Gốm Heritage Vân Sơn của Gia Lai (Ảnh: Gốm Heritage Vân Sơn).

Năm dự án được giới thiệu trong chương trình kết nối đầu tư thuộc Ngày hội Đổi mới sáng tạo (ĐMST) tỉnh Gia Lai năm 2026 cho thấy sự đa dạng của các hướng khởi nghiệp tại địa phương: Gốm Heritage Vân Sơn gắn với sản phẩm làng nghề; AIEdu của Công ty TNHH FTES hoạt động trong lĩnh vực giáo dục; Công ty TNHH Sản xuất thực phẩm Vĩnh Phú hướng đến lĩnh vực thực phẩm; PawsTag phát triển giải pháp định danh thú cưng; Nghề hoa hạnh phúc gắn với hoạt động đào tạo nghề.

Sự khác biệt về sản phẩm cũng đồng nghĩa với những yêu cầu phát triển không giống nhau. Với các sản phẩm làng nghề, bài toán không chỉ nằm ở chất lượng mà còn ở thiết kế, khả năng nhận diện thương hiệu và mở rộng thị trường. Đối với thực phẩm, năng lực sản xuất ổn định, bảo đảm chất lượng và xây dựng niềm tin với người tiêu dùng là những yếu tố quan trọng. Trong khi đó, các giải pháp giáo dục và công nghệ số cần chứng minh tính hữu ích, khả năng đáp ứng nhu cầu thực tế cũng như tiềm năng mở rộng người sử dụng.

Những yêu cầu ấy cho thấy ĐMST không nhất thiết bắt đầu bằng việc tạo ra một công nghệ hoàn toàn mới. Đổi mới có thể nằm trong cách tổ chức sản xuất, cải tiến quy trình, thiết kế sản phẩm, ứng dụng công cụ số để tiếp cận khách hàng hoặc xây dựng mô hình cung cấp dịch vụ hiệu quả hơn.

Vấn đề là các cải tiến đó phải giải quyết được nhu cầu cụ thể. Một sản phẩm được đánh giá cao về ý tưởng vẫn cần trả lời những câu hỏi cơ bản: Ai sẽ mua sản phẩm? Lợi thế cạnh tranh nằm ở đâu? Chi phí sản xuất và vận hành có phù hợp? Làm thế nào để duy trì chất lượng khi quy mô tăng lên? Những câu trả lời này quyết định khả năng chuyển hóa ý tưởng thành hoạt động kinh doanh có thể duy trì lâu dài.

Các dự án đã có cơ hội trình bày phương án kinh doanh, nhu cầu vốn và định hướng phát triển, đồng thời trao đổi với nhà đầu tư, chuyên gia để tiếp nhận tư vấn, tìm kiếm cơ hội hợp tác. Giá trị của hoạt động này không chỉ nằm ở khả năng huy động vốn, mà còn ở cơ hội để các nhóm khởi nghiệp nhìn lại mô hình của mình từ góc độ thị trường và tính khả thi.

Bởi vốn chỉ phát huy hiệu quả khi được đặt trong một phương án phát triển rõ ràng. Nếu sản phẩm chưa hoàn thiện, thị trường chưa được kiểm chứng hoặc năng lực quản trị còn hạn chế, việc tiếp nhận thêm nguồn lực chưa chắc giúp dự án tăng trưởng bền vững. Ngược lại, những góp ý về chiến lược kinh doanh, định vị khách hàng và kế hoạch phát triển có thể giúp doanh nghiệp (DN) nhận diện sớm các điểm yếu trước khi mở rộng quy mô.

Khoa học, công nghệ là đòn bẩy nâng sức cạnh tranh

Để các dự án khởi nghiệp phát triển vượt khỏi quy mô nhỏ, việc ứng dụng khoa học và công nghệ (KH&CN) cần gắn với từng khâu cụ thể của quá trình tạo ra sản phẩm và cung cấp dịch vụ.

Trong sản xuất, công nghệ có thể hỗ trợ kiểm soát chất lượng, giảm hao hụt nguyên liệu, cải thiện năng suất và chuẩn hóa quy trình. Với sản phẩm truyền thống, việc kết hợp kỹ thuật sản xuất với thiết kế hiện đại, truy xuất nguồn gốc và các kênh phân phối số có thể mở rộng khả năng tiếp cận người tiêu dùng. Đối với các dự án giáo dục hoặc công nghệ số, yêu cầu đặt ra là phát triển giải pháp phù hợp với nhu cầu sử dụng, bảo đảm tính ổn định và liên tục cải tiến trên cơ sở phản hồi thực tế.

Điều quan trọng là lựa chọn công nghệ phù hợp với năng lực tài chính và quy mô của từng dự án. Đầu tư thiết bị hoặc nền tảng số không tự động tạo ra lợi thế cạnh tranh nếu DN chưa xác định được mục tiêu sử dụng, chưa có nhân lực vận hành hoặc không đánh giá được hiệu quả sau đầu tư. Vì vậy, kết nối giữa DN khởi nghiệp với chuyên gia, cơ sở nghiên cứu và các đơn vị hỗ trợ công nghệ cần hướng tới những vấn đề cụ thể, thay vì dừng ở việc giới thiệu giải pháp.

Trong năm 2026, tỉnh Gia Lai đã triển khai Chương trình Ươm tạo Dự án Khởi nghiệp sáng tạo, với mô hình được thiết kế trong 6 tháng, gồm các giai đoạn tuyển chọn, huấn luyện ĐMST mô hình kinh doanh, cố vấn chuyên sâu, đào tạo kỹ năng thuyết trình gọi vốn và đánh giá kết quả. Các dự án được lựa chọn còn có cơ hội tiếp cận mạng lưới chuyên gia, DN, nhà đầu tư và các tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp [1].

Cách tiếp cận này cho thấy hỗ trợ khởi nghiệp không chỉ là tạo điều kiện để dự án xuất hiện trước nhà đầu tư. Quá trình chuẩn bị cần được thực hiện từ sớm, giúp các nhóm khởi nghiệp hoàn thiện sản phẩm, nâng cao năng lực quản trị và xây dựng phương án phát triển phù hợp. Khi đã có nền tảng tương đối vững chắc, hoạt động kết nối đầu tư mới có thể tạo ra cơ hội hợp tác thực chất hơn.

Bên cạnh đó, khả năng ứng dụng công nghệ còn cần đi cùng việc bảo vệ tài sản trí tuệ, xây dựng thương hiệu và quản lý chất lượng. Đối với các sản phẩm có đặc trưng riêng, việc xác lập quyền sở hữu trí tuệ phù hợp giúp DN bảo vệ thành quả sáng tạo, hạn chế nguy cơ bị sao chép và tạo cơ sở cho hoạt động chuyển giao, hợp tác thương mại. Đây cũng là một phần quan trọng trong quá trình nâng cao giá trị sản phẩm, nhất là khi DN hướng đến những thị trường có yêu cầu cao hơn.

Hoàn thiện hệ sinh thái hỗ trợ khởi nghiệp

Một dự án khởi nghiệp khó phát triển bền vững nếu chỉ dựa vào nỗ lực của nhóm sáng lập. Bên cạnh vốn, DN cần được tiếp cận tri thức quản trị, công nghệ, thông tin thị trường, đối tác phân phối và những cơ chế hỗ trợ phù hợp với từng giai đoạn phát triển.

Vì vậy, vai trò của cơ quan quản lý nhà nước không chỉ là tổ chức các hoạt động kết nối, mà còn là tạo điều kiện để những mối liên kết đó tiếp tục được duy trì sau các chương trình hỗ trợ. Việc Sở KH&CN tỉnh Gia Lai ký thỏa thuận ghi nhớ hợp tác với Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP. Hồ Chí Minh và Trung tâm ĐMST Gia Lai tại Ngày hội ĐMST năm 2026 mở thêm cơ sở phối hợp trong phát triển mạng lưới hỗ trợ DN và cộng đồng khởi nghiệp [2].

Nếu được triển khai gắn với nhu cầu thực tế, sự phối hợp giữa các đơn vị có thể giúp mở rộng khả năng tiếp cận chuyên gia, chia sẻ kinh nghiệm ươm tạo, kết nối DN với các đối tác và tìm kiếm nguồn lực phát triển. Tuy nhiên, hiệu quả cần được thể hiện qua những kết quả cụ thể như dự án được tư vấn hoàn thiện sản phẩm, công nghệ được ứng dụng, hợp đồng hợp tác được hình thành hoặc DN tiếp cận được thị trường mới.

Đối với tỉnh Gia Lai, xây dựng môi trường thuận lợi cho khởi nghiệp sáng tạo vì thế cần được nhìn nhận như một quá trình lâu dài, trong đó khoa học, công nghệ là công cụ nâng cao năng suất và chất lượng, còn ĐMST là động lực tìm kiếm những cách thức tạo ra giá trị mới. Khi ý tưởng được kiểm chứng bằng nhu cầu thị trường, công nghệ được lựa chọn phù hợp và nguồn lực được kết nối hiệu quả, những dự án khởi nghiệp mới có cơ hội chuyển từ tiềm năng sang năng lực cạnh tranh thực tế.

Tài liệu tham khảo

[1] Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Gia Lai (2026), “Chương trình Ươm tạo Dự án Khởi nghiệp sáng tạo tỉnh Gia Lai năm 2026: Cơ hội bứt phá dành cho các Startup tiềm năng”, https://skhcn.gialai.gov.vn/Home/ChiTietTin/?tin=NjI3Mw%3D%3D, truy cập ngày 23/6/2026.

[2] UBND tỉnh Gia Lai (2026), “Khai mạc Ngày hội Đổi mới sáng tạo tỉnh Gia Lai năm 2026”, https://gialai.gov.vn/tin-tuc/hoat-dong-cua-lanh-dao/khai-mac-ngay-hoi-doi-moi-sang-tao-tinh-gia-lai-nam-2026.html, truy cập ngày 23/10/2026.

NMK