Ứng dụng công nghệ thúc đẩy phát triển kinh tế số, xã hội số tại Quảng Ninh
Từ hệ thống giám sát tàu cá, công nghệ IoT trong nuôi trồng thủy sản đến nền tảng điều hành thông minh và tàu tự động không người lái, các giải pháp do Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam giới thiệu mở ra hướng ứng dụng công nghệ số vào nhiều lĩnh vực kinh tế - xã hội của Quảng Ninh. Đây cũng là bước kết nối giữa nghiên cứu khoa học với nhu cầu thực tiễn, góp phần triển khai Chiến lược quốc gia phát triển kinh tế số và xã hội số tại địa phương.
Đưa công nghệ số vào các lĩnh vực kinh tế trọng điểm
Ngày 11/11/2026, Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Quảng Ninh đã làm việc với Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (Viện Hàn lâm) nhằm trao đổi về khả năng tiếp nhận, ứng dụng và chuyển giao các kết quả nghiên cứu khoa học và công nghệ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
Hoạt động này được đặt trong bối cảnh chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi sâu rộng trong phương thức sản xuất, kinh doanh và quản lý. Theo Chiến lược quốc gia phát triển kinh tế số và xã hội số đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 411/QĐ-TTg ngày 31/3/2022, một trong những định hướng quan trọng là đưa công nghệ số và dữ liệu số trở thành yếu tố đầu vào của các ngành, lĩnh vực, qua đó nâng cao năng suất, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Đối với Quảng Ninh, địa phương có thế mạnh về kinh tế biển, du lịch, dịch vụ, nông nghiệp và thủy sản, việc ứng dụng các công nghệ mới có ý nghĩa thiết thực trong hiện đại hóa hoạt động sản xuất, quản lý tài nguyên, giám sát môi trường và nâng cao chất lượng điều hành.

Tại buổi làm việc, đại diện Trung tâm Đổi mới sáng tạo công nghệ cao cùng các chuyên gia, nhà khoa học của Viện Hàn lâm đã giới thiệu một số công nghệ, sản phẩm nghiên cứu có tiềm năng chuyển giao, ứng dụng tại địa phương.
Các giải pháp tập trung vào những lĩnh vực có nhu cầu thực tiễn, gồm: hệ thống nhật ký điện tử và giám sát hành trình tàu cá; hệ thống IoT giám sát chất lượng nước trong nuôi trồng thủy sản; công nghệ sản xuất chế phẩm sinh học phục vụ trồng trọt, chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản; Digital Core Platform phục vụ xây dựng Trung tâm điều hành thông minh (IOC), tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và thiết kế các mô-đun nghiệp vụ theo yêu cầu; công nghệ tàu tự động không người lái hỗ trợ tuần tra, giám sát và tìm kiếm cứu nạn, cứu hộ trên biển.
Điểm đáng chú ý là các công nghệ được giới thiệu không chỉ phục vụ số hóa quy trình quản lý mà còn hướng tới thay đổi phương thức tổ chức sản xuất, khai thác dữ liệu và nâng cao hiệu quả hoạt động trong từng lĩnh vực.
Trong lĩnh vực thủy sản, hệ thống nhật ký điện tử và giám sát hành trình tàu cá có tiềm năng hỗ trợ số hóa thông tin hoạt động khai thác, tăng cường khả năng theo dõi phương tiện và phục vụ công tác quản lý. Hệ thống IoT giám sát chất lượng nước trong nuôi trồng thủy sản có thể hỗ trợ theo dõi các thông số môi trường, cung cấp dữ liệu phục vụ quá trình quản lý và tổ chức sản xuất. Đây là những hướng ứng dụng góp phần thúc đẩy chuyển đổi số trong nông nghiệp, thủy sản, từng bước hình thành phương thức sản xuất dựa trên dữ liệu.

Trong lĩnh vực quản lý, điều hành, nền tảng Digital Core Platform có khả năng tích hợp AI và thiết kế các mô-đun nghiệp vụ theo yêu cầu, tạo cơ sở để xây dựng hệ thống điều hành thông minh. Việc khai thác dữ liệu từ nhiều lĩnh vực, kết nối thông tin phục vụ hoạt động quản lý sẽ góp phần nâng cao chất lượng ra quyết định, tăng hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị.
Đặc biệt, công nghệ tàu tự động không người lái có tiềm năng mở rộng ứng dụng trong tuần tra, giám sát và hỗ trợ tìm kiếm cứu nạn, cứu hộ trên biển. Đối với địa phương có hoạt động du lịch biển, vận tải đường thủy và khai thác thủy sản sôi động như Quảng Ninh, đây là hướng công nghệ được quan tâm nhằm tăng cường năng lực giám sát và bảo đảm an toàn trên biển.

Các giải pháp này cho thấy công nghệ số có thể tham gia trực tiếp vào nhiều khâu của hoạt động kinh tế, từ sản xuất, khai thác tài nguyên đến quản lý, điều hành và cung cấp dịch vụ. Qua đó, góp phần mở rộng không gian phát triển kinh tế số, đồng thời nâng cao chất lượng các hoạt động phục vụ người dân và doanh nghiệp.
Lựa chọn công nghệ gắn với nhu cầu chuyển đổi số
Từ những công nghệ được giới thiệu, hệ thống nhật ký điện tử và giám sát hành trình tàu cá cùng công nghệ tàu tự động không người lái nhận được sự quan tâm đặc biệt của đại diện các cơ quan, đơn vị tại Quảng Ninh.
Trao đổi tại buổi làm việc, ông Phan Đăng Chính, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Quảng Ninh cho biết, Sở sẽ kết nối với Ban Quản lý Di sản thế giới Vịnh Hạ Long - Yên Tử để trao đổi, làm rõ nhu cầu thực tế, khả năng tiếp nhận và phương án ứng dụng các công nghệ này.
Đây là bước quan trọng nhằm xác định những bài toán cụ thể cần giải quyết, đặc biệt trong quản lý, giám sát hoạt động trên biển và bảo đảm an toàn tại các khu vực có giá trị về kinh tế, du lịch và di sản.
Tại buổi làm việc, đại diện các cơ quan, đơn vị của thành phố cũng trực tiếp trao đổi với các chuyên gia, nhà khoa học về tính năng, thông số kỹ thuật, mức độ hoàn thiện và khả năng chuyển giao của từng công nghệ. Những nội dung được quan tâm gồm khả năng đáp ứng nhu cầu thực tế, điều kiện hạ tầng, kinh phí đầu tư, quy trình triển khai, khả năng vận hành và hiệu quả dự kiến.
Việc đánh giá công nghệ trên cơ sở nhu cầu thực tiễn có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình phát triển kinh tế số, xã hội số. Bởi hiệu quả chuyển đổi số không chỉ được xác định bằng số lượng nền tảng hay thiết bị được đầu tư, mà còn phụ thuộc vào khả năng giải quyết các vấn đề cụ thể trong sản xuất, quản lý và đời sống.
Với cách tiếp cận này, các bên thống nhất tăng cường kết nối trực tiếp giữa đơn vị có nhu cầu ứng dụng của Quảng Ninh với nhóm chuyên gia, nhà khoa học và nhóm tác giả công nghệ thuộc Viện Hàn lâm. Các đầu mối phối hợp sẽ tiếp tục trao đổi thông tin, làm rõ yêu cầu kỹ thuật, điều kiện tiếp nhận và phương án chuyển giao đối với từng giải pháp.
Phát biểu tại buổi làm việc, ông Nguyễn Mạnh Cường, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Quảng Ninh đánh giá cao sự chủ động của Viện Hàn lâm trong kết nối các kết quả nghiên cứu khoa học với nhu cầu thực tiễn của địa phương.
Ông Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh quyết tâm của thành phố trong việc đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời ghi nhận tinh thần chủ động, trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trong việc xác định nhu cầu và đề xuất giải pháp công nghệ. Ông cũng đề nghị các đơn vị tiếp tục phối hợp chặt chẽ với nhóm tác giả, chuyên gia của Viện Hàn lâm để cụ thể hóa nhu cầu, làm rõ phạm vi, quy mô và điều kiện tiếp nhận, ứng dụng. Trên cơ sở đó, lựa chọn những công nghệ có tính khả thi, phù hợp với thực tiễn để triển khai thí điểm, đánh giá kết quả, từng bước hoàn thiện và nhân rộng.
Phát huy nguồn lực khoa học và công nghệ cho kinh tế số, xã hội số
Theo PGS.TS. Nguyễn Ngọc Tùng, Phó Tổng Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo công nghệ cao, buổi làm việc là bước cụ thể hóa hoạt động kết nối cung - cầu công nghệ giữa Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam với thành phố Quảng Ninh, góp phần tăng cường liên kết giữa các tổ chức nghiên cứu khoa học với cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các đơn vị có nhu cầu ứng dụng.
Thông qua vai trò đầu mối của Trung tâm Đổi mới sáng tạo công nghệ cao, Viện Hàn lâm sẽ tiếp tục đẩy mạnh giới thiệu, tư vấn, kết nối và hỗ trợ chuyển giao các công nghệ, sản phẩm nghiên cứu có tiềm năng ứng dụng; đồng thời phối hợp với địa phương xác định những vấn đề thực tiễn, lựa chọn giải pháp phù hợp và xây dựng phương án triển khai cụ thể.
Định hướng hợp tác này góp phần phát huy nguồn lực nghiên cứu khoa học và công nghệ trong quá trình chuyển đổi số tại địa phương. Thay vì dừng lại ở việc giới thiệu sản phẩm nghiên cứu, hoạt động kết nối hướng tới xác định nhu cầu cụ thể, xây dựng phương án ứng dụng và hình thành các mô hình hợp tác có kết quả đầu ra rõ ràng.
PGS.TS. Nguyễn Ngọc Tùng cho biết, trong thời gian tới, Viện Hàn lâm mong muốn tiếp tục mở rộng hợp tác với thành phố Quảng Ninh và các địa phương, đưa những công nghệ có khả năng chuyển giao đến gần hơn với nhu cầu thực tiễn, từng bước hình thành các mô hình hợp tác có sản phẩm cụ thể, mang lại hiệu quả thiết thực và có khả năng nhân rộng.
Đồng tình với định hướng này, ông Phan Đăng Chính cho rằng, tăng cường kết nối với Viện Hàn lâm không chỉ giúp địa phương khai thác hiệu quả các thành tựu nghiên cứu khoa học mà còn tạo động lực thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào phát triển kinh tế - xã hội.
Theo ông Phan Đăng Chính, thành phố Quảng Ninh dành khoảng 3% ngân sách cho hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, thể hiện sự quan tâm và quyết tâm đầu tư của địa phương đối với lĩnh vực này. Trên cơ sở nguồn lực đó, Sở Khoa học và Công nghệ kỳ vọng sự phối hợp thực chất giữa hai bên sẽ sớm tạo ra những sản phẩm, giải pháp công nghệ có tính ứng dụng cao, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và thúc đẩy phát triển sản xuất.
Có thể thấy, việc đưa các kết quả nghiên cứu vào giải quyết bài toán thực tiễn tại Quảng Ninh là một hướng đi cụ thể nhằm hiện thực hóa các mục tiêu phát triển kinh tế số, xã hội số. Từ số hóa hoạt động sản xuất thủy sản, ứng dụng dữ liệu trong quản lý đến phát triển các hệ thống điều hành thông minh, mỗi giải pháp công nghệ đều có thể trở thành một mắt xích trong quá trình đổi mới phương thức quản lý và phát triển kinh tế.
Quan trọng hơn, sự phối hợp giữa Viện Hàn lâm và địa phương sẽ tạo điều kiện để các kết quả nghiên cứu được tiếp cận với nhu cầu thị trường, được thử nghiệm, hoàn thiện và từng bước mở rộng phạm vi ứng dụng. Đây cũng là cách phát huy vai trò của khoa học và công nghệ trong việc tạo ra giá trị mới cho nền kinh tế, nâng cao chất lượng quản trị và thúc đẩy quá trình xây dựng kinh tế số, xã hội số tại Quảng Ninh./.