Hà Tĩnh: Khơi dậy khát vọng phát triển từ giá trị lịch sử, văn hóa
Nhân kỷ niệm 195 năm thành lập và 35 năm tái lập tỉnh, UBND tỉnh Hà Tĩnh tổ chức tọa đàm khoa học “Từ truyền thống lịch sử, văn hóa đến khát vọng phát triển trong kỷ nguyên mới”. Sự kiện nhằm nhìn lại chặng đường lịch sử, khẳng định bản sắc địa phương, đồng thời luận giải các động lực phát triển dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Nhìn lại lịch sử để nhận diện nguồn lực phát triển
Tọa đàm là dịp để Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Hà Tĩnh nhìn lại tiến trình hình thành, phát triển của địa phương; đánh giá những bước chuyển trong tổ chức quản lý, phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời nhận diện các giá trị lịch sử, văn hóa và con người đã tạo nên bản sắc, sức mạnh nội sinh của tỉnh.

Theo Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Tĩnh Nguyễn Viết Trường, hai dấu mốc năm 1831 và năm 1991 gắn với những bối cảnh lịch sử khác nhau nhưng đều có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình hình thành và phát triển của tỉnh. Năm 1831, cuộc cải cách hành chính dưới triều Nguyễn chính thức xác lập Hà Tĩnh với tư cách một đơn vị hành chính cấp tỉnh. Năm 1991, sự kiện tái lập tỉnh mở ra giai đoạn phát triển mới, gắn với quá trình tổ chức lại bộ máy và triển khai công cuộc đổi mới.
Nhìn lại 195 năm hình thành, phát triển và 35 năm tái lập tỉnh không chỉ nhằm khẳng định niềm tự hào về truyền thống quê hương, mà còn là cơ hội đánh giá khách quan những thành tựu, hạn chế, nhận diện các điểm nghẽn và đúc rút bài học kinh nghiệm cho giai đoạn tiếp theo.
Phát biểu tại tọa đàm, Chủ tịch UBND tỉnh Phan Thiên Định khẳng định, những thành quả Hà Tĩnh đạt được là kết tinh từ sự nỗ lực, cống hiến của nhiều thế hệ, từ tinh thần đồng lòng, chung sức của nhân dân đến những đóng góp quan trọng của cộng đồng doanh nghiệp, nhà đầu tư. Đây cũng là minh chứng cho tính đúng đắn của con đường phát triển mà tỉnh đã lựa chọn và kiên trì thực hiện.
Chủ tịch UBND tỉnh Phan Thiên Định đề nghị các chuyên gia, nhà khoa học tập trung làm rõ những giá trị lịch sử, truyền thống cách mạng, văn hóa và con người Hà Tĩnh; phân tích bài học kinh nghiệm trong quá trình xây dựng, bảo vệ và phát triển tỉnh, nhất là chặng đường 35 năm tái lập. Đồng thời, cần đánh giá sâu sắc vai trò của văn hóa, truyền thống hiếu học, tinh thần yêu nước và khát vọng vươn lên trong việc tạo dựng sức mạnh nội sinh; đề xuất giải pháp bảo tồn, phát huy di sản văn hóa gắn với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.
Tại tọa đàm, các lãnh đạo tỉnh qua nhiều thời kỳ, chuyên gia và nhà nghiên cứu đã tập trung trao đổi, thảo luận 5 nhóm vấn đề: vị thế, vai trò và những đóng góp của Hà Tĩnh trong tiến trình lịch sử dân tộc; thành tựu, mô hình phát triển và bài học kinh nghiệm sau 35 năm tái lập tỉnh; giá trị văn hóa, con người và sức mạnh nội sinh; tổ chức không gian phát triển, liên kết vùng, khai thác tiềm năng, lợi thế; đổi mới phương thức quản trị, thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Các tham luận cũng gợi mở nhiều góc nhìn về văn học, truyền thống hiếu học, khoa bảng, trọng trí thức, phẩm chất nhân văn và những giá trị văn hóa gắn với các danh nhân tiêu biểu của quê hương. Qua đó, tiếp tục khẳng định văn hóa và con người không chỉ là nền tảng tinh thần mà còn là nguồn lực nội sinh quan trọng đối với phát triển.
Vấn đề đặt ra là cần có những giải pháp thiết thực để bảo tồn, phát huy giá trị di sản; chuyển hóa truyền thống hiếu học, tinh thần hiếu nghĩa, ý chí vượt khó và khát vọng vươn lên thành động lực nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, năng lực cạnh tranh của tỉnh.
Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo - động lực cho giai đoạn phát triển mới
Một trong những nội dung được các đại biểu quan tâm là định hướng tổ chức không gian phát triển và khai thác hiệu quả các tiềm năng, lợi thế của Hà Tĩnh trong bối cảnh mới. Các tham luận đề cập đến liên kết vùng, hành lang kinh tế Đông - Tây, phát triển logistics, đô thị và kết nối thị trường; đồng thời nhấn mạnh yêu cầu đổi mới phương thức quản trị, nâng cao năng lực kiến tạo và tổ chức thực hiện của chính quyền.

Đáng chú ý, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là những yếu tố quan trọng cần phát huy để tạo động lực tăng trưởng mới. Việc khai thác hiệu quả các lợi thế không thể tách rời sự kết nối giữa hạ tầng, thể chế, nguồn nhân lực và năng lực tổ chức thực hiện. Đây cũng là cơ sở để Hà Tĩnh nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững.
Phát biểu kết luận tọa đàm, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thị Nguyệt đánh giá, các tham luận và ý kiến trao đổi đã góp phần làm rõ hơn chiều sâu lịch sử của vùng đất, con người Hà Tĩnh trong tiến trình lịch sử dân tộc; khẳng định những giá trị truyền thống yêu nước, cách mạng, tinh thần đoàn kết, ý chí vượt khó cùng các bài học kinh nghiệm trong lãnh đạo, quản lý và tổ chức phát triển qua các thời kỳ, đặc biệt là 35 năm tái lập tỉnh.
Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thị Nguyệt, việc nhìn lại lịch sử và truyền thống không chỉ để khẳng định niềm tự hào mà quan trọng hơn là cung cấp cơ sở khoa học cho việc nhận diện đúng tiềm năng, lợi thế, những hạn chế, điểm nghẽn và lựa chọn hướng đi phù hợp trong giai đoạn tới. Lịch sử cần được nhìn nhận khách quan, toàn diện, không chỉ ghi nhận thành tựu mà còn phân tích những hạn chế, nguyên nhân và bài học có thể vận dụng trong bối cảnh mới.
Đưa luận cứ khoa học vào hoạch định chính sách phát triển
Để phát huy kết quả tọa đàm, Phó Chủ tịch UBND tỉnh đề nghị Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với các đơn vị liên quan tiếp thu, tổng hợp các tham luận, ý kiến trao đổi, hoàn thiện báo cáo kết quả và kỷ yếu khoa học, bảo đảm tính chính xác, khách quan.
Các sở, ngành, địa phương cần căn cứ kết quả nghiên cứu để vận dụng vào công tác bảo tồn, phát huy giá trị lịch sử, văn hóa, di sản; giáo dục truyền thống, xây dựng con người Hà Tĩnh và gắn kết nguồn lực văn hóa, con người với phát triển kinh tế - xã hội. Những kiến nghị về cơ chế, chính sách, tổ chức không gian phát triển, liên kết vùng, hạ tầng, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cũng cần được rà soát, phân loại để tham mưu cấp có thẩm quyền xem xét, giải quyết phù hợp với điều kiện thực tiễn và nguồn lực của tỉnh.
Từ những giá trị được bồi đắp qua lịch sử đến yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên mới, vấn đề quan trọng đặt ra đối với Hà Tĩnh là chuyển hóa các lợi thế về truyền thống, văn hóa, con người và tri thức thành nguồn lực cụ thể. Trong đó, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cần được gắn kết với thực tiễn quản lý, sản xuất và đời sống, góp phần tạo nền tảng cho những bước phát triển mới của địa phương.
Thông qua tọa đàm, Hà Tĩnh hướng tới chắt lọc các kết quả nghiên cứu thành luận cứ khoa học và đề xuất có giá trị thực tiễn, phục vụ công tác lãnh đạo, quản lý, hoạch định chính sách và định hướng phát triển tỉnh trong thời gian tới./.