Quy hoạch phổ tần số phục vụ hệ thống thông tin di động đường sắt tốc độ cao tại Việt Nam
Ngày 06/11/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) đã ban hành Thông tư số 67/2026/TT-BKHCN quy hoạch các băng tần 874,4-880 MHz, 919,4-925 MHz và 1900-1910 MHz dành cho hệ thống thông tin di động (TTDĐ) đường sắt tốc độ cao tại Việt Nam.
Hệ thống thông tin (HTTT) liên lạc đóng vai trò quan trọng trong hoạt động vận hành đường sắt tốc độ cao, đặc biệt đối với các chức năng điều khiển chạy tàu, trao đổi thông tin giữa đoàn tàu với trung tâm điều hành, giám sát hoạt động và bảo đảm an toàn chạy tàu. Để đáp ứng yêu cầu này, việc bố trí tài nguyên tần số phù hợp là một trong những điều kiện cần thiết khi xây dựng hạ tầng thông tin vô tuyến điện (VTĐ) phục vụ đường sắt tốc độ cao.
Việc quy hoạch các băng tần 874,4-880 MHz, 919,4-925 MHz và 1900-1910 MHz tạo cơ sở về tài nguyên tần số để triển khai hệ thống TTDĐ phục vụ điều khiển, bảo đảm an toàn và điều hành đường sắt tốc độ cao tại Việt Nam.
Thông tư xác định các băng tần được sử dụng để triển khai các hệ thống TTDĐ phục vụ mục đích điều khiển, bảo đảm an toàn và điều hành hệ thống đường sắt tốc độ cao. Quy hoạch này không áp dụng cho quy hoạch băng tần để thiết lập mạng viễn thông công cộng di động mặt đất.
Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức, cá nhân tham gia quản lý, sử dụng tần số VTĐ; tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu và kinh doanh thiết bị VTĐ để sử dụng tại Việt Nam.
Phân chia băng tần theo hai phương thức truyền dẫn FDD và TDD
Điều 2 của Thông tư xác định hai phương thức truyền dẫn được áp dụng đối với các băng tần dành cho hệ thống TTDĐ đường sắt tốc độ cao, gồm song công phân chia theo tần số (FDD) và song công phân chia theo thời gian (TDD).
Đối với cặp băng tần 874,4-880 MHz và 919,4-925 MHz, Thông tư quy định sử dụng phương thức FDD (Frequency Division Duplex). Theo đó, hai hướng truyền dẫn lên và xuống được bố trí trên hai đoạn tần số riêng biệt.
Cụ thể, đoạn băng tần 874,4-880 MHz được dành cho đường lên (uplink), phân chia thành một khối tần số R1 có độ rộng 5,6 MHz. Đoạn băng tần 919,4-925 MHz được dành cho đường xuống (downlink), phân chia thành một khối R’1 có độ rộng tương ứng 5,6 MHz.
Đối với băng tần 1900-1910 MHz, Thông tư quy định sử dụng phương thức TDD (Time Division Duplex). Theo phương thức này, hai hướng truyền dẫn lên và xuống sử dụng chung một băng tần nhưng được phân chia theo các khe thời gian khác nhau.
Băng tần 1900-1910 MHz được chia thành hai khối, gồm khối R2 có độ rộng 5 MHz, từ 1900 MHz đến 1905 MHz và khối R3 có độ rộng 5 MHz, từ 1905 MHz đến 1910 MHz.
Đáng chú ý, các tổ chức được cấp phép sử dụng tần số VTĐ trong băng tần 1900-1910 MHz có trách nhiệm thỏa thuận, phối hợp với nhau để thực hiện đồng bộ khung dữ liệu TDD, điều chỉnh công suất phát và các thông số kỹ thuật truyền dẫn khác nhằm phòng tránh, xử lý nhiễu có hại.
Yêu cầu này có ý nghĩa quan trọng trong trường hợp các hệ thống sử dụng những khối tần số khác nhau nhưng có khả năng gây ảnh hưởng lẫn nhau nếu không bảo đảm đồng bộ về thời gian và các thông số phát sóng.
Quy định phối hợp để phòng tránh nhiễu có hại
Bên cạnh việc xác định các băng tần và phương thức truyền dẫn, Thông tư quy định cụ thể trách nhiệm phối hợp giữa hệ thống TTDĐ đường sắt tốc độ cao với những hệ thống VTĐ khác đang hoạt động tại các băng tần liên quan.
Đối với hệ thống TTDĐ đường sắt tốc độ cao hoạt động trong băng tần 1900-1910 MHz, Điều 3 quy định yêu cầu phối hợp với các hệ thống TTDĐ mặt đất công cộng hoạt động trong băng tần 1805-1880 MHz và 1920-1980 MHz.
Cụ thể, các tổ chức sử dụng hệ thống TTDĐ mặt đất công cộng trong băng tần 1920-1980 MHz có trách nhiệm lắp đặt bộ lọc thu và thực hiện các giải pháp kỹ thuật liên quan để tránh ảnh hưởng từ hệ thống TTDĐ đường sắt tốc độ cao hoạt động trong băng tần 1900-1910 MHz.
Đồng thời, các tổ chức sử dụng hệ thống TTDĐ đường sắt tốc độ cao trong băng tần 1900-1910 MHz và các tổ chức sử dụng hệ thống TTDĐ mặt đất công cộng trong hai băng tần 1805-1880 MHz, 1920-1980 MHz có trách nhiệm phối hợp thực hiện các giải pháp kỹ thuật nhằm phòng tránh và xử lý nhiễu có hại khi xảy ra.
Đối với cặp băng tần 874,4-880 MHz và 919,4-925 MHz, Điều 4 quy định trách nhiệm phối hợp với các hệ thống thiết bị VTĐ khác có khả năng ảnh hưởng đến hoạt động của hệ thống đường sắt tốc độ cao.
Theo đó, các tổ chức, cá nhân được cấp giấy phép sử dụng tần số VTĐ trong băng tần 918,4-923 MHz và tổ chức được cấp phép sử dụng tần số cho mạng TTDĐ đường sắt tốc độ cao có trách nhiệm phối hợp thực hiện các giải pháp kỹ thuật nhằm phòng tránh và xử lý nhiễu có hại.
Bên cạnh đó, các tổ chức sử dụng hệ thống TTDĐ đường sắt tốc độ cao trong hai băng tần 874,4-880 MHz và 919,4-925 MHz và các tổ chức sử dụng hệ thống TTDĐ mặt đất công cộng trong các băng tần 890-915 MHz và 935-960 MHz có trách nhiệm chủ động phối hợp, thỏa thuận với nhau về phương án sử dụng tần số và các giải pháp kỹ thuật để phòng tránh, xử lý nhiễu có hại, bảo đảm hoạt động an toàn, ổn định của hệ thống thông tin di động đường sắt. Việc phối hợp được thực hiện từ giai đoạn quy hoạch, thiết kế mạng và trong suốt quá trình triển khai, khai thác mạng.
Các quy định này xác định rõ trách nhiệm của từng nhóm tổ chức sử dụng tần số, góp phần bảo đảm khả năng cùng tồn tại của các hệ thống VTĐ, hạn chế nguy cơ can nhiễu và duy trì hoạt động ổn định của các mạng thông tin.
Điều chỉnh quy hoạch hiện hành, tạo cơ sở triển khai hệ thống thông tin đường sắt
Một nội dung đáng chú ý của Thông tư là việc điều chỉnh các quy định quy hoạch tần số đã được ban hành trước đây.
Theo khoản 2 Điều 5, các khoản 2.1.2, 2.2.1 Điều 1 và những quy định có liên quan đến băng tần 874,4-880 MHz và 919,4-925 MHz tại Quyết định số 25/2008/QĐ-BTTTT ngày 16/4/2008 của Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông về quy hoạch băng tần cho các hệ thống TTDĐ tế bào số của Việt Nam trong các dải tần 821-960 MHz và 1710-2200 MHz bị bãi bỏ.
Việc điều chỉnh này nhằm cập nhật quy hoạch sử dụng các băng tần nêu trên theo mục đích phục vụ hệ thống TTDĐ đường sắt tốc độ cao, thay thế các quy định quy hoạch trước đây đối với những băng tần có liên quan.
Việc quy hoạch các băng tần 874,4-880 MHz, 919,4-925 MHz và 1900-1910 MHz là bước bố trí tài nguyên phổ tần phục vụ một HTTT chuyên dùng có yêu cầu cao về độ tin cậy và an toàn. Cùng với việc xác định phương thức truyền dẫn, phân chia khối tần số và trách nhiệm phối hợp kỹ thuật, Thông tư tạo cơ sở pháp lý về quản lý tần số VTĐ cho quá trình triển khai hệ thống TTDĐ đường sắt tốc độ cao tại Việt Nam./.