Khai thác dữ liệu công khai thông tin đấu thầu
Nhằm hỗ trợ phóng viên báo chí trong quá trình tìm kiếm và phát triển đề tài, DauThau.info đã biên soạn bộ tài liệu “Từ dữ liệu đấu thầu đến đề tài báo chí”, với các nghiên cứu trường hợp thực tế và gợi ý cách khai thác dữ liệu.
Tài liệu hướng tới: 1) Khám phá lịch sử đấu thầu của doanh nghiệp: Từ số lượng gói thầu tham gia, kết quả trúng thầu đến giá trị và địa bàn hoạt động, v.v.; 2) Phân tích các mối liên hệ đáng chú ý: Giữa nhà thầu, chủ đầu tư, đối thủ cạnh tranh và các bên liên quan; 3) Gợi mở hướng khai thác đề tài: Từ những con số, xu hướng và dấu hiệu cần tiếp tục đối chiếu, xác minh. Đặc biệt, tài liệu còn tổng hợp các bài báo đã khai thác dữ liệu từ DauThau.info, giúp anh/chị có thêm góc nhìn và ý tưởng khi triển khai bài viết.
Chiến lược dữ liệu quốc gia đến năm 2030 đặt ra yêu cầu phát huy vai trò của dữ liệu trong chuyển đổi số. Trong bối cảnh đó, khai thác dữ liệu công khai không chỉ là hoạt động tra cứu đơn lẻ mà còn liên quan đến khả năng tổng hợp, phân tích và sử dụng thông tin có trách nhiệm.
Theo tài liệu “Từ dữ liệu đấu thầu đến đề tài báo chí”, Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia và các nguồn thông tin công khai liên quan vào tháng 10/2026, dữ liệu đấu thầu có thể hỗ trợ tìm hiểu số lượng gói thầu doanh nghiệp tham gia, kết quả trúng thầu, giá trị hợp đồng, địa bàn hoạt động, quan hệ với chủ đầu tư và các nhà thầu khác. Việc kết hợp nhiều trường thông tin giúp người nghiên cứu nhìn nhận hoạt động đấu thầu theo thời gian, địa phương và lĩnh vực thay vì chỉ xem từng kết quả riêng lẻ.
Bộ tài liệu giới thiệu quy trình khai thác gồm xác định đối tượng, tra cứu, xem lịch sử đấu thầu, phân tích mối quan hệ, nhận diện điểm đáng chú ý, đối chiếu và kiểm chứng trước khi phát triển thành đề tài báo chí. Cách tiếp cận này nhấn mạnh vai trò của dữ liệu như điểm khởi đầu để đặt câu hỏi, chứ không phải căn cứ duy nhất để đưa ra kết luận.
Trường hợp được Bộ tài liệu phân tích là Công ty cổ phần Đầu tư Y tế Việt Mỹ, mã số thuế 0102351046, thành lập ngày 22/8/2007. Theo số liệu DauThau.info cập nhật đến ngày 27/9/2026, doanh nghiệp đã tham gia 276 gói thầu, trúng 246 gói, trượt 17 gói và có 7 gói chưa có kết quả. Tổng giá trị các gói thầu đã trúng, bao gồm liên danh, được ghi nhận là 5.947.874.473.806 đồng; giá trị trúng thầu với vai trò độc lập là 4.944.738.008.806 đồng.
DauThau.info cũng ghi nhận tỷ lệ trúng thầu là 89,1%; doanh nghiệp tham gia đấu thầu với 54 bên mời thầu và 58 chủ đầu tư. Những số liệu này có thể giúp hình thành câu hỏi về phạm vi hoạt động, mức độ tham gia thị trường hoặc xu hướng theo thời gian. Đặc biệt, Bộ tài liệu nêu tỷ lệ trung bình giá trúng thầu so với giá dự toán là 96,49%.
Bộ tài liệu đề xuất 6 hướng khai thác, gồm: phác họa chân dung nhà thầu; theo dõi địa bàn; phân tích quan hệ nhà thầu - chủ đầu tư; quan sát cạnh tranh và tỷ lệ tiết kiệm; theo dõi hoạt động qua thời gian; và kiểm tra các gói thầu có cảnh báo. Mỗi hướng đều cần đặt trong bối cảnh cụ thể, so sánh với dữ liệu liên quan và kiểm tra bằng các nguồn độc lập.
Đối với hoạt động báo chí, dữ liệu có thể hỗ trợ phát hiện đề tài và nâng cao khả năng giải thích những vấn đề kinh tế, xã hội. Song giá trị của thông tin phụ thuộc vào chất lượng nguồn, thời điểm cập nhật, cách xử lý số liệu và việc xác minh với các bên liên quan. Nhà báo cần phân biệt rõ dữ kiện đã được công bố, nhận định của nguồn cung cấp và phần phân tích của mình.
Nhìn từ yêu cầu phát huy giá trị dữ liệu đến năm 2030, trường hợp dữ liệu đấu thầu gợi mở một bài học thực tiễn: thông tin công khai chỉ thực sự hữu ích khi có thể tiếp cận, đối chiếu và chuyển hóa thành tri thức phục vụ quyết định./.