Năm nhóm nhiệm vụ bảo đảm an ninh năng lượng Việt Nam

Bảo đảm an ninh năng lượng 2026

Theo đánh giá của Báo cáo An ninh năng lượng Việt Nam 2026 được công bố tại Diễn đàn, năm 2026 là một trong những năm hệ thống năng lượng toàn cầu chịu sức ép lớn nhất trong nhiều thập kỷ. Eo biển Hormuz bị phong tỏa khoảng sáu tháng, giá dầu Brent có thời điểm lên 118,35 USD/thùng, trong khi nắng nóng lịch sử và El Niño đẩy nhu cầu điện lên mức kỷ lục. Trong số 177 quốc gia được khảo sát, có 102 nước gặp khó khăn về năng lượng. Việt Nam nằm trong nhóm 13 quốc gia duy trì được trạng thái ổn định.

Theo Báo cáo, Việt Nam bảo đảm cung ứng điện trong bối cảnh nhiều thách thức. Sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu năm 2026 ước đạt 356,2 tỷ kWh, tăng 10,3% so với năm trước và cao hơn khoảng 6,2 tỷ kWh so với kịch bản cơ sở. Công suất cực đại toàn hệ thống lập kỷ lục 57.537 MW ngày 24/6, nhưng không xảy ra tình trạng cắt điện luân phiên. Kết quả này đến từ việc chủ động xây dựng các kịch bản cung ứng, đưa các công trình nguồn và lưới điện vào vận hành đúng tiến độ, đồng thời hoàn tất sửa chữa các tổ máy trước mùa cao điểm nắng nóng.

Ở lĩnh vực xăng dầu, Việt Nam duy trì nguồn cung dù tuyến vận tải chiến lược bị gián đoạn. Hai nhà máy lọc dầu sản xuất khoảng 12,1 triệu tấn xăng dầu trong chín tháng; nguồn dầu thô được đa dạng hóa từ một lên hơn 10 loại. Sản lượng khai thác dầu, condensate và khí của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam đều vượt kế hoạch, góp phần hạn chế phụ thuộc nhập khẩu. Việt Nam không để xảy ra thiếu hụt xăng dầu và chưa phải sử dụng đến dự trữ quốc gia.

Báo cáo cũng ghi nhận các biện pháp kiểm soát giá năng lượng, với hơn 64.000 tỷ đồng được dành cho giảm thuế, phí xăng dầu và hỗ trợ bình ổn giá. Cùng với đó, hệ thống chính sách, pháp luật về năng lượng tiếp tục được hoàn thiện thông qua nhiều văn kiện của Đảng, luật, nghị quyết và văn bản điều hành của Chính phủ. Năm 2026 cũng là năm đầu tiên tiết kiệm năng lượng được đặt thành chỉ tiêu cụ thể, với mức tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ toàn quốc và 10% trong các tháng cao điểm nắng nóng.

Bên cạnh báo cáo chính, năm phụ lục chuyên đề tập trung vào các lĩnh vực điện, xăng dầu, giá năng lượng, tiết kiệm năng lượng và an ninh năng lượng toàn cầu. Trong đó, tiết kiệm năng lượng được xác định là một trong những nguồn cung có chi phí thấp và khả năng triển khai nhanh, đặc biệt trong giai đoạn 2027 - 2030.

Báo cáo được xây dựng theo hình thức thường niên, xuất bản song ngữ, nhằm cung cấp góc nhìn tổng thể về tình hình năng lượng Việt Nam và tăng cường khả năng tiếp cận của độc giả quốc tế.

Áp lực cung ứng điện tiếp tục gia tăng

Báo cáo nhận định, bảo đảm an ninh năng lượng năm 2027 sẽ khó khăn và năm 2028 còn nhiều thách thức hơn, khi nhu cầu điện dự kiến tiếp tục tăng khoảng 10%, trong khi các nguồn điện nền mới chưa kịp vận hành. Hiện tượng El Niño có thể kéo dài đến tháng 6/2027. Riêng miền Bắc, công suất cực đại năm 2027 dự báo đạt 32.693 - 34.865 MW.

Tại Hội nghị về phương thức vận hành hệ thống điện quốc gia ngày 7/11/2026, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh yêu cầu trong mọi tình huống phải bảo đảm đủ năng lượng, đặc biệt là điện, phục vụ phát triển kinh tế và đời sống người dân. Các công trình nguồn và lưới điện có kế hoạch vận hành trong năm 2027 phải được triển khai đúng tiến độ, đồng thời gắn trách nhiệm thực hiện với phương án kiểm soát rủi ro.

Bộ trưởng yêu cầu triển khai đồng bộ các giải pháp, từ hoàn thiện phương thức vận hành hệ thống điện, tích nước hồ thủy điện, bảo đảm nhiên liệu cho các nhà máy đến đẩy nhanh dự án nguồn và lưới điện trọng điểm. Các giải pháp bổ sung công suất đỉnh như pin lưu trữ, điện mặt trời mái nhà cũng được đặt ra. Đáng chú ý, miền Bắc cần phấn đấu giảm tối thiểu 3.000 MW công suất đỉnh trong năm 2027 thông qua quản lý nhu cầu phụ tải và tiết kiệm điện.

Về dài hạn, Báo cáo đề xuất sáu nhóm giải pháp, gồm giảm phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu, phát triển hạ tầng, ứng phó các rủi ro an ninh phi truyền thống, hoàn thiện thể chế, phát triển khoa học công nghệ và nhân lực, tăng cường hợp tác quốc tế. Các kiến nghị tập trung vào cơ chế bảo đảm nguồn năng lượng sơ cấp, chính sách đặc thù cho dự án cấp bách, nguồn lực dự trữ và cơ cấu nguồn điện.

Trong khuôn khổ sự kiện, tọa đàm “An ninh năng lượng: Khơi thông nguồn lực - Nâng cao tự chủ - Tạo động lực tăng trưởng” đã tập trung thảo luận những thách thức trong bảo đảm nguồn cung, cơ cấu nguồn điện, phát triển thị trường năng lượng và huy động vốn đầu tư.

Các ý kiến nhấn mạnh yêu cầu xây dựng cơ cấu nguồn điện đáp ứng đồng thời các mục tiêu về cung ứng đủ, vận hành ổn định, giá hợp lý và giảm phát thải; trong đó cần tính toán vai trò của điện khí và khả năng tiếp nhận của hệ thống lưới điện khi mở rộng thị trường điện tái tạo. Bên cạnh đó, tự chủ công nghệ, phát triển nhân lực và tiết kiệm năng lượng cũng được xem là những yếu tố quan trọng để giảm phụ thuộc và nâng cao khả năng ứng phó trước biến động thị trường.

Năm nhóm nhiệm vụ bảo đảm an ninh năng lượng

Kết luận Diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn nhấn mạnh, bảo đảm an ninh năng lượng là điều kiện tiên quyết để thực hiện mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên trong giai đoạn 2026 - 2030.

Theo Thứ trưởng, năm đầu triển khai Nghị quyết số 70-NQ/TW cho thấy bài học quan trọng là phải chủ động nhận diện rủi ro, xây dựng kịch bản và phối hợp chặt chẽ giữa các bên. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn đối mặt với những thách thức như phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu, dự trữ xăng dầu chưa đạt mục tiêu, áp lực phụ tải miền Bắc và vướng mắc về cơ chế giá, hợp đồng, vốn đối với nhiều dự án năng lượng.

Tiếp thu các kiến nghị tại Diễn đàn, Bộ Công Thương xác định năm nhóm nhiệm vụ trọng tâm.

Một là, hoàn thiện thể chế. Bộ tiếp tục phối hợp hoàn thiện dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, đồng thời xây dựng các văn bản hướng dẫn, ưu tiên cơ chế giá điện, hợp đồng mua bán điện, phân bổ rủi ro cho dự án điện khí, điện gió ngoài khơi, lưu trữ năng lượng và mua bán điện trực tiếp. Mục tiêu là tạo khung chính sách ổn định, đủ tin cậy để thu hút vốn đầu tư dài hạn.

Hai là, bảo đảm đủ điện cho năm 2027, 2028 và giai đoạn đến năm 2030. Các công trình nguồn, lưới điện phải được xác định rõ tiến độ và trách nhiệm. Trước mắt, Bộ tập trung đưa Nhà máy nhiệt điện Na Dương 2, Quảng Trạch I vào vận hành thương mại trong năm 2026; đẩy nhanh các trạm biến áp 500 kV cấp điện cho miền Bắc, phát triển điện mặt trời mái nhà kết hợp lưu trữ và tiết kiệm tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ mỗi năm. Các quyết định về nguồn công suất đỉnh, lưu trữ và truyền tải điện Trung - Bắc cho năm 2028 cần được đưa ra ngay trong năm 2026.

Ba là, nâng cao năng lực tự chủ nguồn cung nhiên liệu. Bộ định hướng đa dạng hóa thị trường, nguồn và tuyến vận tải nhập khẩu dầu thô, LNG, than; gắn kế hoạch cung ứng nhiên liệu với phương thức vận hành hệ thống điện. Đồng thời, xây dựng lộ trình nâng dự trữ xăng dầu từ khoảng 60 ngày lên 90 ngày nhập ròng, từng bước hình thành dự trữ dầu thô và huy động nguồn lực xã hội đầu tư kho dự trữ.

Bốn là, tăng cường điều hành dựa trên dữ liệu. Báo cáo An ninh năng lượng Việt Nam sẽ được duy trì thường niên để theo dõi việc thực hiện các mục tiêu của Nghị quyết 70-NQ/TW. Cùng với Hệ thống thông tin năng lượng quốc gia dự kiến vận hành năm 2027, các công cụ này sẽ hỗ trợ dự báo, cảnh báo sớm và xây dựng kịch bản điều hành.

Năm là, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng gắn với tiết kiệm và tự chủ công nghệ. Bộ Công Thương sẽ tập trung tối ưu biểu đồ phụ tải, nhân rộng các mô hình tiết kiệm năng lượng có kết quả đo lường cụ thể, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu và cơ sở đào tạo để phát triển công nghệ, thiết bị năng lượng trong nước. Đồng thời, triển khai các giải pháp quản lý nhu cầu điện, phấn đấu giảm tối thiểu 3.000 MW công suất đỉnh tại miền Bắc trong năm 2027.

Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn yêu cầu các cơ quan chức năng tổng hợp ý kiến thành bộ khuyến nghị chính sách, trong đó mỗi khuyến nghị phải xác định rõ vấn đề, giải pháp, cơ quan chịu trách nhiệm và thời hạn thực hiện. Những nội dung thuộc thẩm quyền Bộ Công Thương sẽ được xử lý ngay; các vấn đề vượt thẩm quyền sẽ được báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Kết quả thực hiện sẽ được công khai đánh giá tại Diễn đàn năm 2027, hướng tới xây dựng diễn đàn đối thoại chính sách thực chất, gắn với trách nhiệm giải trình./.

TH