Vĩnh Long thúc đẩy đổi mới công nghệ trong doanh nghiệp chế biến, chế tạo

Khơi thông tiềm năng từ lợi thế nguyên liệu địa phương

Ngày 01/11/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) và UBND tỉnh Vĩnh Long đã ký Chương trình phối hợp giai đoạn 2026-2030, định hướng thúc đẩy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo (KHCN và ĐMST) gắn với các chuỗi giá trị ngành hàng chủ lực.

Theo Chương trình phối hợp, ngày 10/11/2026, tại Vĩnh Long, Cục ĐMST, Bộ KH&CN cùng với Sở KH&CN tỉnh Vĩnh Long tổ chức Hội thảo “Nâng cao trình độ, năng lực công nghệ và đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp ngành chế biến, chế tạo tại khu vực miền Nam”.

Tại hội thảo, ông Chu Thúc Đạt, Phó Cục trưởng Cục ĐMST nhấn mạnh, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, năng lực công nghệ có vai trò quyết định đối với năng suất, chất lượng sản phẩm, hiệu quả sử dụng nguyên liệu và khả năng tham gia chuỗi giá trị của doanh nghiệp (DN) ngành chế biến, chế tạo.

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (KHCN, ĐMST và CĐS) là đột phá quan trọng hàng đầu. Để hiện thực hóa định hướng này, cần chuyển các chủ trương, chính sách thành những giải pháp cụ thể, thiết thực, lấy nhu cầu và năng lực tiếp nhận công nghệ của DN làm trung tâm.

Theo ông Chu Thúc Đạt, tỉnh Vĩnh Long có nhiều lợi thế về nông nghiệp, thủy sản và công nghiệp chế biến, với các ngành hàng chủ lực như dừa, sầu riêng, lúa gạo, cá tra. Đặc biệt, địa phương sở hữu vùng nguyên liệu dừa lớn nhất cả nước, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển các sản phẩm chế biến sâu, công nghệ bảo quản, truy xuất nguồn gốc và khai thác phụ phẩm nông nghiệp.

Tuy nhiên, nguồn nguyên liệu dồi dào chỉ thực sự trở thành lợi thế cạnh tranh khi DN có đủ năng lực ứng dụng, tiếp nhận và làm chủ công nghệ. Do đó, việc đánh giá đúng trình độ công nghệ hiện có, xác định những khâu sản xuất cần ưu tiên cải tiến và xây dựng lộ trình đổi mới phù hợp với từng nhóm DN là yêu cầu quan trọng.

Theo đó, Sở KH&CN tỉnh Vĩnh Long đã ban hành Kế hoạch số 205/KH-SKHCN ngày 21/10/2026 về khảo sát, đánh giá trình độ và năng lực công nghệ sản xuất của doanh nghiệp trên địa bàn. Theo Công văn số 6114/SKHCN-ĐMST ngày 02/11/2026, tỉnh đang triển khai khảo sát DN ngành chế biến, chế tạo theo Thông tư số 17/2019/TT-BKHCN; dự kiến hoàn thành trước ngày 15/12/2026 và gửi kết quả về Cục ĐMST trước ngày 20/12/2026.

Phó Cục trưởng Chu Thúc Đạt đánh giá cao và nhấn mạnh: “Đây là cơ sở quan trọng để tỉnh nhận diện thực trạng, những hạn chế và nhu cầu công nghệ của DN, từ đó đề xuất chính sách hỗ trợ và xây dựng lộ trình đổi mới công nghệ sát với điều kiện thực tiễn của địa phương”.

Kết nối viện, trường và doanh nghiệp để giải quyết bài toán công nghệ

Theo ông Nguyễn Văn Giới, Phó Giám đốc Sở KH&CN tỉnh Vĩnh Long, hội thảo không chỉ là diễn đàn trao đổi chuyên môn mà còn tạo cơ hội kết nối giữa cơ quan quản lý nhà nước, chuyên gia, nhà khoa học, viện nghiên cứu, trường đại học (ĐH) và cộng đồng DN.

Qua đó, các bên cùng nhận diện khó khăn, thách thức và đề xuất giải pháp đổi mới công nghệ xuất phát từ yêu cầu thực tế của hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Các báo cáo chuyên đề tại hội thảo tập trung phân tích thực trạng trình độ, năng lực công nghệ của DN ngành chế biến, chế tạo; giới thiệu phương pháp đánh giá năng lực công nghệ và xây dựng lộ trình đổi mới phù hợp. Đồng thời, các đại biểu trao đổi về cơ chế, chính sách hỗ trợ DN tiếp cận thông tin, tư vấn công nghệ, nguồn lực tài chính và đội ngũ chuyên gia phục vụ hoạt động ĐMST.

Một trong những nội dung được quan tâm tại hội thảo là kết nối DN với các viện nghiên cứu, tổ chức KH&CN để nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ chế biến phụ phẩm nông nghiệp, nhất là vỏ dừa và vỏ sầu riêng.

Đối với phụ phẩm từ dừa, Công ty TNHH Chế biến dừa Lương Quới đề xuất nghiên cứu sử dụng vỏ dừa làm nhiên liệu sinh khối cho lò hơi công nghiệp. Giải pháp này hướng đến tận dụng nguồn phụ phẩm sẵn có, bổ sung nguồn năng lượng phục vụ sản xuất và góp phần giảm chi phí vận hành.

Công ty TNHH Chế biến dừa Lương Quới có lợi thế về nguồn nguyên liệu, quy mô sản xuất và điều kiện thử nghiệm thực tế. Tuy nhiên, để xây dựng mô hình có cơ sở khoa học và khả năng nhân rộng, cần sự tham gia của các đơn vị chuyên môn về công nghệ đốt sinh khối, lò hơi, năng lượng, môi trường, phân tích nhiên liệu và đánh giá vòng đời. Sự phối hợp giữa viện nghiên cứu, trường ĐH, DN và cơ quan quản lý được xem là yếu tố quan trọng để hoàn thiện giải pháp.

Đối với ngành hàng sầu riêng, PGS. TS. Vũ Đức Lợi, Viện trưởng Viện KH&CN Việt Nam - Hàn Quốc (VKIST) thuộc Bộ KH&CN cho biết xuất khẩu sầu riêng Việt Nam đã tăng mạnh, từ 116 triệu USD năm 2020 lên 3,3 tỷ USD năm 2024, tương đương mức tăng khoảng 28 lần. Trung Quốc chiếm 97% kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này. Năm 2025, xuất khẩu sầu riêng ước đạt gần 4 tỷ USD, chiếm gần 50% tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả cả nước.

Trước yêu cầu ngày càng cao của thị trường xuất khẩu, đặc biệt về chất lượng và an toàn thực phẩm, PGS.TS. Vũ Đức Lợi giới thiệu giải pháp tổng thể nhằm nâng cao chất lượng sầu riêng Việt Nam.

Thứ nhất, giải pháp kiểm soát chất lượng vùng trồng thông qua lựa chọn khu vực có hàm lượng cadimi (Cd) thấp, cải tạo đất bằng biochar và vôi, kiểm tra chất lượng phân bón và nguồn nước đầu vào.

Thứ hai, chuẩn hóa quy trình canh tác, từ sử dụng phân bón hợp lý, tưới tiêu khoa học đến giám sát dư lượng Cd định kỳ.

Thứ ba, ứng dụng công nghệ số trong truy xuất nguồn gốc, quản lý toàn chuỗi bằng mã QR và chuỗi khối (blockchain), gắn với mã số vùng trồng và cơ chế “luồng xanh” xuất khẩu sang Trung Quốc.

Bên cạnh các giải pháp cho dừa và sầu riêng, Công ty TNHH Sản xuất Phước Thành IV cũng trao đổi về nhu cầu tiếp nhận quy trình, công nghệ chế biến khoai lang, mở ra thêm hướng kết nối nghiên cứu và chuyển giao công nghệ đối với các sản phẩm nông nghiệp chủ lực của địa phương.

Trong khi đó, TS. Trần Hùng Thuận, Trường ĐH Công nghệ, ĐH Quốc gia Hà Nội đã chia sẻ nội dung về nội hàm và chính sách đổi mới công nghệ; TS. Hoàng Thịnh Nhân, Trường ĐH Nguyễn Tất Thành trao đổi về giải pháp nâng cao năng lực hấp thụ, làm chủ công nghệ và liên kết DN - viện - trường.

Những đề xuất tại hội thảo cho thấy nhu cầu đổi mới công nghệ của DN không chỉ nằm ở đầu tư máy móc, thiết bị mà còn bao gồm cải tiến quy trình, kiểm soát chất lượng, tận dụng phụ phẩm và ứng dụng công nghệ số trong quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc.

Đây cũng là những lĩnh vực cần sự đồng hành của các tổ chức KH&CN để chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành giải pháp có khả năng ứng dụng trong thực tiễn.

Trao hỗ trợ 180 triệu đồng cho 6 sáng chế cho các tổ chức, cá nhân

Trong khuôn khổ hội thảo, tỉnh Vĩnh Long tổ chức trao hỗ trợ kinh phí đăng ký bảo hộ trong nước và nước ngoài đối với sáng chế, kiểu dáng công nghiệp và nhãn hiệu theo Nghị quyết số 44/2025/NQ-HĐND, được phê duyệt tại Quyết định số 6311/QĐ-UBND ngày 01/10/2026 của UBND tỉnh Vĩnh Long cho 8 sáng chế của của tổ chức, cá nhân với tổng kinh phí 180 triệu đồng.

Hỗ trợ được tỉnh Vĩnh Long thực hiện nhằm khuyến khích hoạt động nghiên cứu, sáng tạo, bảo hộ và khai thác tài sản trí tuệ, thúc đẩy ứng dụng kết quả nghiên cứu vào sản xuất, kinh doanh.

Trong đó, 6 sáng chế đăng ký bảo hỗ trong nước được nhận hỗ trợ, gồm: Phương pháp chiết xuất rotenone từ dây thuốc cá và sản phẩm rotenone sản xuất từ phương pháp này; Phương pháp huấn luyện mô hình xác định mức độ ngủ gật của người lái xe ô tô bằng mô hình học sâu mờ; Phương pháp và hệ thống tạo kích động mấp mô mặt đường phục vụ thử nghiệm hệ thống treo của các tổ chức, cá nhân Trường Đại học (ĐH) Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long, nay là ĐH Công nghệ Kỹ thuật Vĩnh Long.

Cùng với đó là hai quy trình, gồm: lên men rượu vang cường hóa từ nho rừng Côn Đảo, của ĐH Trà Vinh; lên men rượu vang từ thịt quả quách của ThS. Nguyễn Đức Toàn, Giảng viên Khoa Nông nghiệp - Thủy sản, ĐH Trà Vinh.

Sáng chế thứ sáu là Máy bóc vỏ dừa khô của ông Đinh Văn Phụng, ấp Bình Hội, xã Tân An, tỉnh Vĩnh Long.

Hai sáng chế đăng ký bảo hộ nước ngoài được trao hỗ trợ là của Công ty Cổ phần RYNAN Technologies Vietnam, gồm: Thiết bị đa chức năng dùng cho hệ thống nuôi tôm thâm canh và hệ thống nuôi tôm thâm canh sử dụng thiết bị này (Multi-function device used for intensive shrimp farming and intensive shrimp farming system using this device); Thiết bị đa chức năng dùng cho hệ thống nuôi tôm thâm canh, ao nuôi tôm thâm canh sử dụng thiết bị này và phương pháp vận hành ao nuôi tôm này (Multi-function device for intensive shrimp farming, intensive shrimp pond using this device and method for operating this pond)./.

QA