Đưa chuyển đổi số đến từng buôn làng ở Đắk Lắk

Tạo không gian học tập số ngay tại cộng đồng

Tại nhiều buôn làng ở Đắk Lắk, việc sử dụng điện thoại thông minh, thực hiện dịch vụ công trực tuyến hay thanh toán không dùng tiền mặt vẫn là trở ngại đối với một bộ phận người dân. Khó khăn không chỉ nằm ở điều kiện kết nối Internet mà còn ở khả năng tiếp cận, sử dụng các nền tảng công nghệ, đặc biệt đối với người cao tuổi và những người ít có điều kiện tiếp xúc với thiết bị số.

Từ thực tế đó, mô hình “Nhà cộng đồng số” được triển khai nhằm tạo không gian để người dân tiếp cận công nghệ ngay tại nơi sinh sống. Tại buôn Yao, xã Ea Tul, mô hình đi vào hoạt động từ giữa tháng 8/2026, được trang bị máy tính, máy in, màn hình trình chiếu và kết nối wifi, phục vụ nhu cầu tìm hiểu thông tin, thực hiện dịch vụ công và thực hành các tiện ích số.

Không chỉ là địa điểm cung cấp thiết bị, Nhà cộng đồng số còn đóng vai trò như một điểm học tập kỹ năng số tại cơ sở. Người dân được hướng dẫn trực tiếp cách sử dụng điện thoại thông minh, truy cập các nền tảng trực tuyến, thực hiện thủ tục hành chính và khai thác những tiện ích phục vụ đời sống. Cách làm “cầm tay chỉ việc” giúp người chưa thành thạo công nghệ có thể thực hành ngay trên thiết bị cá nhân, từng bước hình thành khả năng tự sử dụng.

Mô hình này phù hợp với tinh thần phong trào chuyển đổi số được triển khai trên phạm vi cả nước, hướng tới phổ cập kiến thức và kỹ năng số cho toàn dân. Trọng tâm không chỉ là nâng cao nhận thức về chuyển đổi số mà còn giúp người dân biết sử dụng dịch vụ công trực tuyến, định danh điện tử, thanh toán số, khai thác thông tin và bảo vệ bản thân trên môi trường mạng.

Tại xã Phú Xuân, việc phổ cập kỹ năng số còn được kết hợp với mô hình hỗ trợ thủ tục hành chính lưu động. Từ ngày 9/9 đến 31/12/2026, hoạt động được triển khai tại 18 thôn, với tần suất hai buổi mỗi tuần. Cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công xã trực tiếp hướng dẫn người dân giải quyết các thủ tục về đất đai, chứng thực, hộ tịch; hỗ trợ kích hoạt VNeID mức độ 2 và nộp hồ sơ trên Cổng Dịch vụ công.

Việc đưa cán bộ đến tận thôn, buôn giúp giảm trở ngại về khoảng cách địa lý, đồng thời tạo điều kiện để người dân trực tiếp thực hành các thao tác số gắn với nhu cầu thực tế. Qua đó, phổ cập kỹ năng số không còn bó hẹp trong những buổi tuyên truyền mà trở thành hoạt động hỗ trợ thường xuyên trong đời sống cộng đồng.

Phát huy lực lượng thanh niên, tổ công nghệ số cộng đồng

Trong quá trình triển khai, lực lượng đoàn viên, thanh niên và Tổ công nghệ số cộng đồng giữ vai trò quan trọng trong việc đưa kiến thức công nghệ đến từng hộ gia đình. Với phương thức hướng dẫn trực tiếp, các đội hình hỗ trợ tập trung vào những kỹ năng thiết yếu như sử dụng VNeID, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, quảng bá sản phẩm địa phương và bảo đảm an toàn thông tin.

Theo Tỉnh đoàn Đắk Lắk, Chiến dịch 44 ngày đêm “Thanh niên Đắk Lắk tiên phong chuyển đổi số”, triển khai từ ngày 17/8 đến 29/9/2026 tại 102 xã, phường, đã hỗ trợ hơn 145.000 lượt người dân tiếp cận kỹ năng số; hơn 102.000 lượt người được hỗ trợ VNeID mức độ 2 và các tiện ích số. Toàn tỉnh thành lập 2.406 đội hình “Thanh niên số”, xây dựng 692 mô hình điểm chuyển đổi số và 488 công trình, phần việc thanh niên về chuyển đổi số [1].

Các hoạt động tập trung vào năm nhóm nội dung: phổ cập kỹ năng số; VNeID và dịch vụ công trực tuyến; chợ số, tiểu thương số và thanh toán QR; quảng bá sản phẩm địa phương trên nền tảng số; an toàn số cộng đồng.

Đáng chú ý, việc phổ cập kỹ năng số được mở rộng từ nhu cầu hành chính sang hoạt động sản xuất, kinh doanh. Nông dân, hợp tác xã và hộ kinh doanh được hướng dẫn sử dụng nền tảng thương mại điện tử, livestream bán hàng, mã QR truy xuất nguồn gốc và các công cụ quảng bá sản phẩm. Đây là hướng tiếp cận thiết thực, giúp người dân không chỉ sử dụng công nghệ để giải quyết công việc mà còn từng bước khai thác công nghệ phục vụ phát triển kinh tế.

Hướng tới phổ cập kỹ năng số bền vững

UBND tỉnh Đắk Lắk đã ban hành Kế hoạch số 406/KH-UBND ngày 21/9/2026 về thí điểm bốn mô hình “Bình dân học vụ số”, gồm: “Công dân số tiêu biểu”, “Thôn/buôn/khu phố số tiêu biểu”, “Nông thôn số - Làm giàu từ công nghệ” và “Thôn/buôn số - vùng đồng bào dân tộc thiểu số”. Thời gian thí điểm từ ngày 22/9 đến 22/12/2026, làm cơ sở đánh giá và xem xét nhân rộng từ năm 2027.

Kế hoạch chú trọng rà soát, khắc phục các khu vực lõm sóng, nâng cao chất lượng Internet, bố trí wifi và thiết bị tại nhà văn hóa, nhà sinh hoạt cộng đồng. Cùng với đó là tập huấn các Tổ công nghệ số cộng đồng theo phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người”, bảo đảm người dân được tiếp cận và thực hành các kỹ năng phù hợp với nhu cầu.

Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, việc triển khai cần tính đến sự khác biệt về điều kiện kinh tế, trình độ tiếp cận công nghệ và tập quán sinh hoạt. Nội dung hướng dẫn cần trực quan, dễ hiểu, gắn với những tình huống quen thuộc; đồng thời phát huy vai trò của già làng, trưởng buôn và người có uy tín trong cộng đồng. Bên cạnh kỹ năng sử dụng thiết bị, người dân cũng cần được trang bị kiến thức nhận diện thông tin giả, phòng tránh lừa đảo trực tuyến và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Hiệu quả của phong trào không nên chỉ được đánh giá bằng số lượng tài khoản được kích hoạt hay lượt người được hỗ trợ, mà cần được đo bằng khả năng tự thực hiện các thao tác số của người dân. Khi người dân có thể chủ động sử dụng dịch vụ công, thanh toán điện tử, tiếp cận thông tin và ứng dụng công nghệ vào sản xuất, kinh doanh, chuyển đổi số mới thực sự tạo ra giá trị thiết thực.

Từ những Nhà cộng đồng số đến các đội hình thanh niên hỗ trợ tại buôn làng, Đắk Lắk đang từng bước cụ thể hóa mục tiêu phổ cập kỹ năng số trong cộng đồng. Đây không chỉ là giải pháp thu hẹp khoảng cách số giữa các khu vực mà còn góp phần bảo đảm đồng bào dân tộc thiểu số có cơ hội tham gia, tiếp cận và hưởng lợi từ quá trình chuyển đổi số quốc gia./.

NMK