Kinh tế số Việt Nam hướng tới mốc 49 tỷ USD

Theo báo cáo e-Conomy SEA 2026, thương mại điện tử tiếp tục là lĩnh vực đóng góp lớn nhất, với tổng giá trị hàng hóa dự kiến đạt 32 tỷ USD, tăng 22% so với năm trước và chiếm khoảng 2/3 quy mô kinh tế số. Du lịch trực tuyến đạt 5 tỷ USD, tăng 15%; dịch vụ gọi xe và giao đồ ăn đạt 6 tỷ USD, tăng 17%, truyền thông trực tuyến đạt 7 tỷ USD, tăng 17%. Những con số này phản ánh sự thay đổi trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng, khi các nền tảng số ngày càng trở thành kênh kết nối giữa doanh nghiệp với khách hàng, giữa người cung cấp dịch vụ với người sử dụng [1].

Đáng chú ý, các dịch vụ tài chính số tiếp tục mở rộng, góp phần thay đổi thói quen giao dịch của người dân. Theo đó, giá trị giao dịch thanh toán số tại Việt Nam dự kiến đạt 197 tỷ USD trong năm 2026, tăng 21% so với năm trước; dư nợ cho vay số tăng 34%, đạt 14 tỷ USD. Việc sử dụng các phương thức thanh toán điện tử, ví điện tử và ngân hàng số giúp người dân thực hiện giao dịch thuận tiện hơn, đồng thời tạo điều kiện để các hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ tham gia sâu hơn vào thị trường số [1].

Việt Nam hiện có khoảng 45 triệu người sử dụng AI tạo sinh (GenAI), tương đương 65% lực lượng lao động, với khoảng 31 tỷ lượt truy vấn mỗi năm. Cứ 5 người sử dụng GenAI thì có 2 người tương tác với công cụ này hằng ngày. AI đang được ứng dụng trong tìm kiếm thông tin, hỗ trợ mua sắm, chăm sóc khách hàng, quảng bá sản phẩm và tối ưu hóa hoạt động của doanh nghiệp [1].

Việc các công cụ AI ngày càng phổ biến mở ra cơ hội nâng cao năng suất lao động, giảm chi phí vận hành và hỗ trợ các cơ sở kinh doanh tiếp cận khách hàng. Tuy nhiên, hiệu quả của quá trình này không chỉ phụ thuộc vào mức độ ứng dụng công nghệ mà còn đòi hỏi người lao động có kỹ năng số, khả năng đánh giá thông tin và ý thức bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Để thúc đẩy xu hướng này, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1033/QĐ-TTg ngày 9/6/2026, phê duyệt Chương trình phát triển kinh tế số và xã hội số giai đoạn 2026-2030 [2]. Chương trình xác định dữ liệu, nền tảng số và trí tuệ nhân tạo là những động lực quan trọng của tăng trưởng; đồng thời hướng tới xây dựng xã hội số bao trùm, an toàn, trong đó người dân và doanh nghiệp có điều kiện tiếp cận, thụ hưởng các tiện ích công nghệ.

Một số mục tiêu đáng chú ý đến năm 2030: 100% hộ gia đình có khả năng tiếp cận internet băng rộng cáp quang; vùng phủ sóng 5G đạt 99% dân số; ít nhất 500.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa ứng dụng công nghệ số, AI vào hoạt động; toàn bộ người dân từ 14 tuổi trở lên có tài khoản định danh điện tử gắn với hệ thống định danh quốc gia. Chương trình cũng đặt mục tiêu 95% người trưởng thành có tài khoản giao dịch tài chính và ít nhất 10 triệu lượt người trong độ tuổi lao động được đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số cơ bản [2].

Những mục tiêu này cho thấy phát triển kinh tế số cần được triển khai đồng bộ với xây dựng xã hội số. Trong đó, phổ cập kỹ năng số cho người dân, nhất là người cao tuổi, người dân ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa và các nhóm còn hạn chế khả năng tiếp cận công nghệ, có ý nghĩa quan trọng. Khi người dân biết sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, mua bán trên nền tảng thương mại điện tử và khai thác các tiện ích số an toàn, chuyển đổi số mới thực sự đi vào đời sống.

Bên cạnh đó, cần khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh ứng dụng nền tảng số trong quản lý, quảng bá, phân phối sản phẩm; tăng cường kết nối dữ liệu, bảo đảm an toàn thông tin và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trên môi trường mạng. Đây cũng là điều kiện để mở rộng thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo thêm cơ hội phát triển cho các mô hình kinh doanh mới.

Mốc 49 tỷ USD vì vậy không chỉ phản ánh quy mô giao dịch của nền kinh tế số mà còn cho thấy tiềm năng khai thác các nguồn lực từ dữ liệu, công nghệ và người dùng. Để duy trì đà tăng trưởng, yêu cầu đặt ra là chuyển từ mở rộng số lượng người dùng, nền tảng sang nâng cao chất lượng ứng dụng, tạo giá trị thực chất cho doanh nghiệp và người dân. Phát triển kinh tế số phải gắn với phổ cập kỹ năng số, bảo đảm mọi người dân đều có cơ hội tham gia và thụ hưởng thành quả của chuyển đổi số./.

NMK