Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam: Lấy hiệu quả thực chất làm thước đo chuyển đổi số

Ngày 2/11/2026, Ban Chỉ đạo về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số VASS tổ chức Hội nghị đánh giá kết quả thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW từ tháng 6/2026 đến nay, đồng thời xác định nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới.

Hoàn thành nhiều nhiệm vụ trọng tâm

Theo báo cáo tại Hội nghị, công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW tại VASS được triển khai đồng bộ, đạt nhiều kết quả tích cực.

Tính đến ngày 31/10/2026, VASS được giao 140 nhiệm vụ trên Hệ thống theo dõi tình hình thực hiện nghị quyết, chỉ thị, kết luận của Trung ương. Trong đó, 71 nhiệm vụ đã hoàn thành, 67 nhiệm vụ được thực hiện thường xuyên và 2 nhiệm vụ đang triển khai, sắp đến hạn. Từ kỳ báo cáo tháng 8/2026 đến nay, không phát sinh nhiệm vụ quá hạn.

Đối với Kế hoạch hành động cao điểm 100 ngày theo Quyết định số 1507-QĐ/VHLKHXHVN ngày 7/8/2026, đến ngày 30/10/2026, có 15 trong tổng số 27 nhiệm vụ thuộc 8 nhóm công việc đã hoàn thành; 12 nhiệm vụ đang triển khai. Kế hoạch góp phần tập trung nguồn lực, xử lý các nhiệm vụ trọng tâm và tháo gỡ điểm nghẽn trong chuyển đổi số.

Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cũng đã ban hành 8 văn bản về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; 7 văn bản liên quan đến chuyển đổi số, dữ liệu, hạ tầng số, an toàn thông tin và an ninh mạng. Kế hoạch tổng thể chuyển đổi số giai đoạn 2026 - 2030 được ban hành, tạo cơ sở triển khai nhiệm vụ đồng bộ, có trọng tâm.

Trong hoạt động nghiên cứu khoa học, VASS định hướng chuyển từ cách tiếp cận theo từng đề tài riêng lẻ sang xây dựng các chương trình nghiên cứu có tính kế thừa, liên kết và tích lũy tri thức.

Bên cạnh kết quả đạt được, một số hạn chế cần khắc phục cũng đã được nêu ra. Cụ thể là cơ sở dữ liệu tổng thể chưa vận hành đồng bộ, dữ liệu chuyên ngành còn phân tán, việc khai thác nền tảng số chưa đồng đều; một số thủ tục hành chính điện tử chưa thông suốt; cơ chế tài chính, đầu tư, mua sắm và thuê dịch vụ công nghệ thông tin cũng còn vướng mắc.

Chuyển từ số hóa sang khai thác dữ liệu và phát triển AI

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, GS. TS. Lê Văn Lợi nhấn mạnh việc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW phải gắn với chức năng, nhiệm vụ và đặc thù của VASS; xác định rõ trọng tâm, tránh dàn trải, hình thức và chạy theo số lượng.

Đối với khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, các đơn vị cần lựa chọn nhiệm vụ có ý nghĩa, bảo đảm chất lượng và khả năng tạo tác động; chuẩn bị kỹ lưỡng, tập trung nguồn lực để triển khai hiệu quả. Đồng thời, cần tăng cường phối hợp, phát huy thế mạnh chung, chủ động kết nối các viện nghiên cứu và chuyên gia trong, ngoài nước nhằm nâng cao chất lượng nghiên cứu.

Về chuyển đổi số, Chủ tịch VASS yêu cầu chuyển từ tư duy xây dựng hệ thống, số hóa tài liệu sang khai thác dữ liệu và tạo ra giá trị thực tế. Cơ sở dữ liệu tổng thể cần được kết nối với dữ liệu chuyên ngành, bảo đảm chuẩn hóa và phục vụ hiệu quả công tác quản lý, nghiên cứu. Theo đó, hiệu quả chuyển đổi số không chỉ được đánh giá qua số lượng hệ thống hay tỷ lệ dữ liệu được số hóa, mà phải thể hiện ở khả năng khai thác và lợi ích cụ thể mang lại.

Một nhiệm vụ trọng tâm là nghiên cứu, phát triển các công cụ AI trên nền tảng dữ liệu của VASS. Cùng với đó, VASS cần rà soát việc sử dụng các nền tảng số dùng chung, thư điện tử công vụ, hệ thống họp không giấy và các ứng dụng phục vụ điều hành, bảo đảm khai thác thường xuyên, đúng mục đích.

Siết chặt kỷ luật, gắn trách nhiệm với kết quả

Chủ tịch VASS yêu cầu tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong xử lý công việc trên môi trường số. Các đơn vị phải phân công rõ trách nhiệm, theo dõi tiến độ và xử lý văn bản đúng thời hạn; đồng thời phân loại công việc phù hợp, tránh chuyển những nhiệm vụ hành chính không cần thiết đến nhiều đơn vị nghiên cứu, ảnh hưởng đến thời gian và nguồn lực chuyên môn.

“Kết quả thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW cần được đánh giá bằng những chuyển biến cụ thể trong chất lượng nghiên cứu, hiệu quả quản lý, khả năng khai thác dữ liệu và mức độ ứng dụng công nghệ vào thực tiễn. Đây cũng là cơ sở để VASS tiếp tục cụ thể hóa các mục tiêu, nhiệm vụ, phát huy vai trò của cơ quan nghiên cứu và tư vấn chính sách về khoa học xã hội và nhân văn trong giai đoạn mới”, GS. TS. Lê Văn Lợi nhấn mạnh./.

TT