Tiết kiệm năng lượng: Đòn bẩy thúc đẩy doanh nghiệp chuyển đổi xanh

Từ yêu cầu tiết kiệm năng lượng đến bài toán đổi mới công nghệ

Trong bối cảnh yêu cầu tăng trưởng xanh và phát triển bền vững ngày càng được đặt ra rõ nét, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan quản lý nhà nước mà còn trở thành vấn đề thiết thực đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh của từng doanh nghiệp. Việc sử dụng năng lượng hợp lý gắn với đổi mới công nghệ có ý nghĩa quan trọng trong nâng cao hiệu quả sản xuất, tăng cường năng lực cạnh tranh và góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Tuy nhiên, để chuyển từ nhận thức sang hành động, doanh nghiệp cần có những điều kiện phù hợp, trong đó khả năng tiếp cận công nghệ, giải pháp kỹ thuật, dịch vụ tư vấn và đặc biệt là nguồn lực tài chính giữ vai trò đáng kể. Bởi lẽ, việc nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng không chỉ dừng ở điều chỉnh phương thức vận hành mà còn có thể gắn với quá trình đầu tư, đổi mới thiết bị, cải tiến quy trình sản xuất và từng bước xây dựng mô hình nhà máy thông minh, khu công nghiệp thông minh.

Thực tế đặt ra yêu cầu phải có sự kết nối giữa nhu cầu đổi mới của doanh nghiệp với năng lực cung cấp giải pháp của các tổ chức công nghệ, đơn vị tư vấn và tổ chức tài chính. Khi những nguồn lực này được kết nối phù hợp, doanh nghiệp có thêm cơ sở để lựa chọn phương án đầu tư, xác định giải pháp kỹ thuật đáp ứng điều kiện sản xuất và triển khai các dự án sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả.

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Lại Đức Tuấn, đại diện Cục Năng lượng - Dầu khí (Bộ Công Thương), nhấn mạnh sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả mang lại ý nghĩa thiết thực đối với từng doanh nghiệp, đồng thời đóng góp quan trọng vào bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và thực hiện các mục tiêu tăng trưởng xanh, phát triển bền vững.

Để hiện thực hóa những mục tiêu này, sự phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội, chuyên gia, đơn vị cung cấp công nghệ, tổ chức tài chính và cộng đồng doanh nghiệp là yêu cầu quan trọng. Đây không chỉ là sự phối hợp trong chia sẻ thông tin mà còn là quá trình kết nối các nguồn lực cần thiết để doanh nghiệp có thể tiếp cận những giải pháp phù hợp với nhu cầu và khả năng đầu tư của mình.

Kết nối tài chính với nhu cầu đổi mới công nghệ

Đại diện Ngân hàng Bắc Á cho biết, từ góc độ doanh nghiệp, việc tiếp cận nguồn vốn phù hợp là một trong những điều kiện quan trọng để chuyển nhu cầu đầu tư thành các dự án cụ thể, đồng thời tạo cơ sở cho việc lựa chọn giải pháp có khả năng đáp ứng yêu cầu sản xuất và sử dụng năng lượng hiệu quả.

Đối với doanh nghiệp, lựa chọn được công nghệ phù hợp mới chỉ là một phần của quá trình đổi mới. Để giải pháp có thể được triển khai trong thực tế, doanh nghiệp còn cần xác định phương án đầu tư và tiếp cận nguồn lực tài chính đáp ứng yêu cầu của dự án. Vì vậy, việc kết nối giữa đơn vị cung cấp công nghệ với tổ chức tài chính có ý nghĩa quan trọng, giúp hình thành những điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động đầu tư nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.

Ông Trần Minh Quân, Quản lý Kinh doanh Khối Tự động hóa Công nghiệp, Schneider Electric Việt Nam & Campuchia cho rằng, trong bối cảnh yêu cầu tăng trưởng xanh và phát triển bền vững ngày càng được chú trọng, việc kết hợp nguồn vốn với giải pháp công nghệ không chỉ hướng đến mục tiêu tiết kiệm năng lượng mà còn gắn với quá trình nâng cao hiệu quả sản xuất và năng lực cạnh tranh. Vì vậy, mở rộng khả năng tiếp cận tài chính, thúc đẩy ứng dụng công nghệ và tăng cường kết nối giữa các bên là những hướng đi cần thiết để hỗ trợ doanh nghiệp triển khai các dự án tiết kiệm năng lượng phù hợp với điều kiện thực tiễn.

Để tăng cường khả năng tiếp cận các nguồn lực nói trên, Cục Năng lượng - Dầu khí đang thúc đẩy hoạt động kết nối và hỗ trợ doanh nghiệp thông qua Cộng đồng Hiệu quả năng lượng Việt Nam. Mục tiêu không chỉ là mở rộng mạng lưới liên kết giữa các đơn vị mà còn hướng tới hình thành những cơ hội hợp tác cụ thể, phục vụ nhu cầu sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong thực tế.

Theo ông Lại Đức Tuấn, trong năm 2026, Cục Năng lượng - Dầu khí đặt mục tiêu thúc đẩy 1.000 lượt kết nối giữa các đơn vị cung cấp giải pháp và cộng đồng doanh nghiệp. Đến thời điểm diễn ra hội thảo, Cộng đồng đã ghi nhận khoảng 850 lượt kết nối. Đáng chú ý, hoạt động kết nối bước đầu đã hình thành những cơ hội hợp tác cụ thể, trong đó có các mô hình cung cấp dịch vụ năng lượng như ESCO.

Kết quả này cho thấy hoạt động kết nối đang từng bước tạo ra những cơ hội để doanh nghiệp tiếp cận các đơn vị có khả năng cung cấp giải pháp và dịch vụ liên quan đến hiệu quả năng lượng. Việc hình thành các mô hình hợp tác cụ thể cũng góp phần mở rộng cách thức doanh nghiệp tìm kiếm sự hỗ trợ trong quá trình triển khai các hoạt động sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.

Khẳng định vai trò đồng hành của cơ quan quản lý nhà nước, ông Lại Đức Tuấn cho biết Cục Năng lượng - Dầu khí sẽ tiếp tục thúc đẩy các hoạt động kết nối, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thông tin, công nghệ, dịch vụ và nguồn lực tài chính cần thiết để nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.

Định hướng này đặt hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp trong mối liên hệ giữa hoàn thiện điều kiện tiếp cận thông tin, mở rộng cơ hội hợp tác và tăng khả năng huy động nguồn lực cho các dự án cụ thể. Qua đó, các hoạt động kết nối có thể tiếp tục đóng vai trò hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình tìm kiếm giải pháp công nghệ và tổ chức đầu tư.

Cập nhật chính sách, mở rộng khả năng tiếp cận giải pháp

Bên cạnh công nghệ và tài chính, việc nắm bắt kịp thời các cơ chế, chính sách và quy định pháp luật cũng là nội dung quan trọng được đề cập tại hội thảo. Ông Hà Đăng Sơn, Hội KH&CN Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Việt Nam cho rằng, trong quá trình đổi mới công nghệ, thông tin chính sách, giải pháp kỹ thuật và nguồn lực tài chính cần được xem xét trong mối quan hệ chặt chẽ.

Ông Hà Đăng Sơn cho biết, Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 (Nghị quyết 70) có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Nghị quyết 70 đặt ra yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia theo hướng an toàn, ổn định, hiện đại, có dự phòng tin cậy, đa dạng hóa nguồn cung, phát triển mạnh năng lượng tái tạo, sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và gắn chặt với mục tiêu tăng trưởng xanh, chuyển đổi số, quốc phòng, an ninh và hội nhập quốc tế.

Ông Hà Đăng Sơn cho rằng, việc thực hiện nghiêm túc các quy định về sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực quản lý năng lượng mà còn tạo nền tảng để hình thành thói quen sử dụng năng lượng hợp lý, xây dựng hệ thống giám sát và đánh giá phù hợp. Đây cũng là bước chuẩn bị cần thiết để doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu về kiểm kê, báo cáo phát thải khí nhà kính trong thời gian tới.

Áp lực tuân thủ không chỉ xuất phát từ các quy định trong nước mà còn đến từ chính sách quản lý phát thải của các quốc gia nhập khẩu hàng hóa Việt Nam và những tiêu chuẩn ngày càng chặt chẽ của các thương hiệu quốc tế đối với các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong bối cảnh đó, sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả gắn với quản lý phát thải không còn đơn thuần là lựa chọn của mỗi doanh nghiệp, mà đang trở thành yêu cầu thiết yếu để duy trì năng lực cạnh tranh và từng bước mở rộng sự tham gia vào thị trường quốc tế.

Có thể thấy, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn gắn với năng lực tổ chức sản xuất, khả năng đổi mới công nghệ và điều kiện huy động nguồn lực của doanh nghiệp. Để các giải pháp phát huy hiệu quả, cần có sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, chuyên gia, đơn vị cung cấp công nghệ, tổ chức tài chính và cộng đồng doanh nghiệp.

Trong đó, kết nối nguồn lực tài chính với nhu cầu đầu tư thực tế là một mắt xích quan trọng. Khi các nguồn lực được kết nối phù hợp, doanh nghiệp có thêm điều kiện để cân nhắc đổi mới công nghệ, cải thiện hoạt động sản xuất và hướng tới phát triển bền vững./.

Ninh Diện - Nguyễn Hà