Thúc đẩy hợp tác AI Việt Nam - Trung Quốc
Hợp tác nghiên cứu, phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra nhiều cơ hội tăng cường kết nối giữa Việt Nam và Trung Quốc, đặc biệt trong phát triển công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực và quản trị AI. Hai bên hướng tới thúc đẩy các hoạt động hợp tác thực chất, khai thác thế mạnh và nguồn lực của các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp.
Mở rộng hợp tác nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI
Trong lĩnh vực nghiên cứu và ứng dụng AI, Việt Nam và Trung Quốc đang tăng cường trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ nguồn lực và tìm kiếm các cơ hội hợp tác trong phát triển công nghệ mới.
Những định hướng này tiếp tục được thảo luận tại Hội thảo Việt Nam - Trung Quốc về nghiên cứu và ứng dụng AI, do Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT) - Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) tổ chức ngày 29/10/2026 trong khuôn khổ Tuần lễ Số quốc tế Việt Nam (VIDW) 2026, tại Quảng Ninh.
Hội thảo có sự tham gia của các chuyên gia, đại diện cơ quan quản lý, cơ sở nghiên cứu và doanh nghiệp (DN) hai nước, trong đó có Đại học (ĐH) Phúc Đán, Trung tâm Đổi mới sáng tạo (ĐMST) Quốc gia (NIC), Tập đoàn ZTE, VNPT và CMC.
Tại hội thảo, PGS. TS. Trần Quang Anh, Phó Giám đốc PTIT nhấn mạnh tầm quan trọng của việc trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ nhu cầu, phát huy thế mạnh và tìm kiếm những hướng hợp tác mới trong nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI.
Theo PGS. TS. Trần Quang Anh, Học viện mong muốn cùng các đối tác thúc đẩy những hoạt động hợp tác thiết thực, trước hết là phối hợp thử nghiệm và phát triển các giải pháp AI, mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) và AI tác nhân. Đồng thời, hình thành các nhóm nghiên cứu chuyên sâu về mô hình AI hiệu quả, tiêu chuẩn kỹ thuật và quản trị AI.
Một trong những định hướng được Học viện chú trọng là tăng cường kết nối DN với các nhà khoa học, giảng viên và sinh viên nhằm giải quyết những bài toán thực tế. Cùng với đó là đẩy mạnh trao đổi chuyên gia, giảng viên, sinh viên và phát triển các chương trình đào tạo chuyên sâu về AI.
Lãnh đạo Học viện khẳng định sẵn sàng đồng hành cùng các đối tác Việt Nam, Trung Quốc và quốc tế, đưa hợp tác đi vào chiều sâu, tạo ra những kết quả thiết thực trong nghiên cứu, đào tạo và ứng dụng AI.
Ở góc độ hợp tác quốc tế, ông Fan Bin, Hàm Vụ trưởng Vụ KH&CN, Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc (MIIT), nhận định AI đang tác động sâu sắc đến phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời mở ra những cơ hội lớn đối với tiến bộ của nhân loại.
Theo ông Fan Bin, Chính phủ Trung Quốc hết sức coi trọng phát triển và hợp tác quốc tế về AI, trong đó nhấn mạnh tinh thần cởi mở, hợp tác cùng có lợi, gắn phát triển công nghệ với nâng cao tính an toàn, độ tin cậy, khả năng kiểm soát và tính công bằng.
Những năm gần đây, Trung Quốc đã triển khai nhiều hoạt động hợp tác quốc tế về AI, thành lập Trung tâm Phát triển và Hợp tác AI, thúc đẩy sáng kiến quản trị AI toàn cầu và tham gia các cơ chế đa phương như Liên hợp quốc, nhóm các nền kinh tế mới nổi (BRICS).
Trong phát triển công nghiệp AI, Trung Quốc tập trung giải quyết các công nghệ then chốt, đặc biệt là mô hình lớn và chip tính toán thông minh, đồng thời thúc đẩy các sản phẩm như điện thoại AI, máy tính AI tiếp cận thị trường toàn cầu.
Về ứng dụng, ông Fan Bin cho biết nước này đã phát triển các nền tảng kết nối trực tuyến và trực tiếp, hỗ trợ hơn 5.000 DN kết nối cung - cầu. Hoạt động đào tạo, thực hành trong môi trường thực tế cũng được đẩy mạnh, hướng tới đưa robot từ các hoạt động trình diễn, thi đấu vào ứng dụng trong gia đình và nhà máy.
Song song với phát triển công nghệ, Trung Quốc chú trọng quản trị an toàn, ban hành các biện pháp liên quan đến thẩm định đạo đức khoa học, công nghệ và dịch vụ AI; đồng thời khởi xướng kế hoạch hành động quốc tế về quản trị đạo đức AI, hướng tới bảo đảm công nghệ phát triển an toàn, bền vững.
Ba đề xuất thúc đẩy hợp tác AI Việt Nam - Trung Quốc
Đề cập đến nền tảng hợp tác giữa hai nước, ông Fan Bin cho biết tháng 6/2025, Việt Nam chính thức trở thành nước đối tác của BRICS, qua đó mở rộng thêm các kênh giao lưu và hợp tác quốc tế.
Bên cạnh đó, các nhận thức chung giữa lãnh đạo cấp cao hai nước và Tuyên bố chung Việt Nam - Trung Quốc tiếp tục tạo cơ sở thúc đẩy hợp tác trong những lĩnh vực công nghệ mới, bao gồm: sản xuất thông minh, kinh tế số, AI, công nghệ lượng tử và bán dẫn. Các lĩnh vực hợp tác được chú trọng còn có ứng dụng dữ liệu lớn trong sản xuất thông minh, logistics thông minh, nghiên cứu cơ chế hợp tác mã nguồn mở, tăng cường nghiên cứu chung và đào tạo về AI, sức khỏe, năng lượng sạch và công nghệ số.
Trước đó, Bộ Thông tin và Truyền thông Việt Nam (nay là Bộ KH&CN) và Cục Dữ liệu Quốc gia Trung Quốc đã ký bản ghi nhớ hợp tác về kinh tế số và dữ liệu số, đồng thời thống nhất thành lập nhóm công tác chung. Các cơ chế hợp tác Trung Quốc - ASEAN và Lan Thương - Mekong cũng được xác định là những nền tảng đa phương hỗ trợ nâng cao năng lực, chuyển giao công nghệ và trao đổi kinh nghiệm quản trị AI.
Trên cơ sở đó, ông Fan Bin đưa ra ba đề xuất nhằm thúc đẩy hợp tác AI giữa Việt Nam và Trung Quốc theo hướng sâu sắc, thực chất hơn.
Thứ nhất, hai nước cần tăng cường phối hợp, trở thành những đối tác đồng hành trong ĐMST mở. Trung Quốc sẵn sàng cùng Việt Nam đẩy mạnh nghiên cứu công nghệ tiên tiến, hợp tác công nghiệp, thúc đẩy mã nguồn mở và tăng cường kết nối các nguồn lực về công nghệ, nhân lực và dữ liệu.
Thứ hai, tăng cường hợp tác nhằm thu hẹp khoảng cách về AI, đưa công nghệ trở thành động lực thúc đẩy phát triển. Theo đó, Trung Quốc sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, thực tiễn ứng dụng AI trong các ngành, lĩnh vực, đồng thời cung cấp những sản phẩm có chi phí hợp lý, dễ sử dụng và hiệu quả để các bên cùng hưởng lợi từ thành quả phát triển công nghệ.
Thứ ba, kiên trì phát triển AI vì lợi ích con người và tích cực tham gia quản trị toàn cầu. Đây được xem là định hướng quan trọng nhằm bảo đảm AI phục vụ lợi ích chung của nhân loại, phát triển an toàn và bền vững.
Hợp tác thực chất về AI giữa Trung Quốc và Việt Nam có ý nghĩa quan trọng. Ông Fan Bin bày tỏ kỳ vọng thông qua sự kiện lần này, hai bên sẽ tăng cường giao lưu, củng cố đồng thuận và tạo động lực mới cho hợp tác trong lĩnh vực AI./.