Khi AI được tích hợp vào dạy và học, ai sẽ giữ quyền quyết định?
Từ năm học 2026 - 2027, AI sẽ dịch chuyển dần từ công cụ thử nghiệm thành một năng lực số mà nhà trường, giáo viên và học sinh cần được trang bị để sử dụng an toàn, hiệu quả. Khi công nghệ hỗ trợ sâu hơn trong giáo dục, câu hỏi không còn là chọn công cụ nào, mà là đặt AI vào đâu và ai quyết định cuối cùng.
Khi AI bước khỏi vùng thử nghiệm
Ngày 18/8/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quyết định số 2422/QĐ-BGDĐT về Khung nội dung giáo dục trí tuệ nhân tạo (AI) cho học sinh phổ thông, tiếp đó là Công văn số 5588/BGDĐT-GDPT ngày 19/8/2026. Từ năm học 2026 - 2027, giáo dục AI được triển khai đại trà tại các cơ sở giáo dục phổ thông, trong đó nội dung cốt lõi có thời lượng 12 tiết/lớp/năm học, hướng đến trang bị kiến thức nền tảng, khả năng kiểm chứng thông tin, tư duy phản biện và sử dụng AI an toàn, có trách nhiệm.
Việc đưa giáo dục AI vào triển khai đại trà cho thấy AI đang dần trở thành một nội dung chính thức trong nhà trường, thay vì chỉ xuất hiện qua những thử nghiệm tự phát. Khi phạm vi ngày càng mở rộng, ứng dụng AI trong giáo dục cũng đặt ra những yêu cầu mới: AI nên được dùng vào khâu nào, dữ liệu nào có thể sử dụng và trách nhiệm cuối cùng thuộc về ai.
AI hỗ trợ nhiều hơn, con người càng phải giữ quyền quyết định
Ở lớp học, AI có thể gợi ý kế hoạch bài dạy, tạo câu hỏi, tìm học liệu, phản hồi bài tập, đề xuất nội dung theo tiến độ… Nếu được dùng đúng mục tiêu, AI giúp giảm bớt những công việc lặp lại, giúp giáo viên dành thêm thời gian cho tương tác và hỗ trợ học sinh.
Ở quy mô nhà trường, dữ liệu về kết quả học tập, chuyên cần hay quá trình sử dụng học liệu sẽ được tổng hợp, phân tích để hỗ trợ báo cáo, theo dõi biến động hoặc nhận diện những vấn đề cần quan tâm.
Tuy nhiên, AI càng tham gia sâu, yêu cầu kiểm soát càng trở nên quan trọng. Nội dung do AI tạo có thể thiếu nguồn hoặc khiến học sinh tiếp nhận đáp án quá sớm, trước khi tự suy nghĩ và kiểm chứng. Vì vậy, việc ứng dụng AI trong nhà trường cần đi cùng với nguyên tắc giữ con người ở vị trí kiểm soát.
Khung năng lực AI của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) dành cho học sinh và giáo viên cũng nhấn mạnh cách tiếp cận lấy con người làm trung tâm. AI có thể hỗ trợ gợi ý, phân tích hoặc cung cấp thêm thông tin, nhưng lựa chọn phương pháp dạy học, đánh giá năng lực và xử lý các tình huống sư phạm vẫn cần dựa trên chuyên môn và phán đoán của giáo viên.
Muốn đi xa, AI cần một “lớp nền” số
Thử nghiệm một chatbot trong lớp học tương đối đơn giản, nhưng đưa AI vào vận hành ở quy mô toàn trường là câu chuyện khác. Cá nhân hóa việc học cần dữ liệu liên tục, trợ lý hỏi đáp cần nguồn tri thức được kiểm duyệt, công cụ hỗ trợ quản trị cần dữ liệu được chuẩn hóa và kết nối…
Vì vậy, phía sau AI phải là một nền tảng số đủ chắc, từ hạ tầng, dữ liệu và học liệu đến hệ thống quản lý, phân quyền và an toàn thông tin. Đây cũng là yếu tố quyết định một ứng dụng AI có thể trở thành một phần của quy trình nhà trường hay chỉ dừng ở công cụ riêng lẻ.
VNPT đưa AI vào hệ sinh thái giáo dục số vnEdu
Ở góc độ triển khai, AI sẽ khó phát huy giá trị nếu đứng tách biệt khỏi hệ thống số nhà trường đang sử dụng. Đây cũng là hướng tiếp cận mà VNPT đặt ra khi phát triển các giải pháp giáo dục số vnEdu và ứng dụng AI: công nghệ cần được gắn với dữ liệu, hạ tầng và quy trình thực tế thay vì tồn tại như một công cụ riêng lẻ.
Trong bối cảnh AI ngày càng đi sâu vào giáo dục, lợi thế của vnEdu nằm ở chính phạm vi nghiệp vụ và dữ liệu đã được số hóa trên hệ sinh thái. Những nhu cầu như tìm kiếm học liệu, hỗ trợ giáo viên chuẩn bị nội dung, phân tích dữ liệu học tập… được tiếp cận từ quy trình thực tế của nhà trường, thay vì bắt đầu từ một công cụ AI riêng biệt. Cách tiếp cận này thể hiện rõ ở vnEdu ActivePresenter, khi AI được đưa vào quá trình soạn bài, từ hỗ trợ xây dựng nội dung, tạo phụ đề, dịch tài liệu đến thiết kế bài giảng e-Learning.
Song song với hệ sinh thái vnEdu, VNPT cũng đang mở rộng năng lực AI chuyên sâu cho lĩnh vực giáo dục. Tháng 9/2026, VNPT và Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông công bố hợp tác nghiên cứu mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt chuyên sâu cho giáo dục, phát triển nền tảng Gia sư AI và mô hình đại học tích hợp AI toàn diện. Đây là bước mở rộng đáng chú ý từ nền tảng số sang các công nghệ AI có khả năng xử lý những bài toán đặc thù của giáo dục.
Các cơ sở giáo dục có nhu cầu tìm hiểu thêm về hệ sinh thái vnEdu và các giải pháp ứng dụng AI vui lòng truy cập vnpt.vn hoặc liên hệ hotline miễn phí 1800 1260 để được tư vấn./.