Việt Nam - Lào tăng cường hợp tác phát triển chữ ký số và dịch vụ tin cậy

Chia sẻ kinh nghiệm phát triển chữ ký số và hoàn thiện chính sách

Trong bối cảnh chuyển đổi số (CĐS) ngày càng được đẩy mạnh, phát triển chữ ký số (CKS) và các dịch vụ tin cậy đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm tính xác thực, toàn vẹn và an toàn của các giao dịch điện tử (GDĐT). Đây cũng là những nội dung trọng tâm trong hợp tác giữa Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia (NEAC), Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam, với Trung tâm Internet quốc gia Lào (LANIC) - Bộ Công nghệ và Truyền thông Lào.

Trong khuôn khổ hoạt động hợp tác, ngày 26/10/2026, tại Hà Nội, NEAC và Đoàn công tác LANIC do ông Minaxay Philavong, Giám đốc LANIC làm Trưởng đoàn, đã trao đổi kinh nghiệm về phát triển CKS, dịch vụ tin cậy, hoàn thiện chính sách pháp luật và nghiên cứu cơ chế công nhận lẫn nhau về CKS giữa hai nước.

Một trong những nội dung được phía Lào quan tâm là kinh nghiệm của Việt Nam trong quản lý, vận hành hệ thống chứng thực CKS, đặc biệt là việc ứng dụng CKS trong các lĩnh vực hải quan, thuế và xuất nhập khẩu hàng hóa.

Ông Minaxay Philavong, Giám đốc LANIC, cho biết Lào đang nâng cấp hạ tầng chứng thực CKS, phát triển các dịch vụ tin cậy và nghiên cứu sửa đổi Luật Chữ ký điện tử (CKĐT) nhằm hoàn thiện khung pháp lý, đáp ứng sự phát triển của công nghệ và mở rộng ứng dụng CKĐT trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội. Trong quá trình này, phía Lào mong muốn tham khảo kinh nghiệm của Việt Nam về xây dựng chính sách và quản lý các dịch vụ tin cậy.

Chia sẻ kinh nghiệm từ phía Việt Nam, đại diện NEAC cho biết, tính đến ngày 15/10/2026, cả nước đã cấp phát khoảng 36,16 triệu chứng thư CKS, với tỷ lệ phổ cập CKS trong dân số trưởng thành đạt 52,26%. Bên cạnh những kết quả đạt được trong phát triển CKS và dịch vụ tin cậy, NEAC cũng chia sẻ kinh nghiệm hoàn thiện hành lang pháp lý, xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và quản lý hoạt động chứng thực chữ ký số.

Trao đổi về kinh nghiệm xây dựng chính sách, bà Tô Thị Thu Hương, Giám đốc NEAC, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hoàn thiện khung pháp lý để phát triển các dịch vụ tin cậy. Từ thực tiễn triển khai Luật GDĐT năm 2023 của Việt Nam, Giám đốc NEAC đề xuất phía Lào nghiên cứu bổ sung quy định về dịch vụ chứng thực thông điệp dữ liệu, phục vụ nhu cầu giao kết hợp đồng điện tử và các giao dịch trên môi trường số.

Đặc biệt, Giám đốc NEAC Tô Thị Thu Hương cũng lưu ý những vấn đề pháp lý mới đặt ra từ sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) và các hệ thống tự động. Theo đó, việc xây dựng chính sách cần vừa đáp ứng yêu cầu thực tiễn, vừa có tầm nhìn dài hạn, bảo đảm tính xác thực, toàn vẹn và trách nhiệm pháp lý đối với thông điệp dữ liệu trong tương lai.

Ở góc độ hoàn thiện chính sách, ông Phạm Quốc Hoàn, Phó Giám đốc NEAC, gợi mở việc nghiên cứu mở rộng phạm vi điều chỉnh của Luật CKĐT của Lào theo hướng bao quát cả CKĐT và dịch vụ tin cậy. Cách tiếp cận này sẽ tạo cơ sở pháp lý cho việc phát triển các dịch vụ như cấp dấu thời gian, chứng thực thông điệp dữ liệu, đáp ứng nhu cầu giao dịch điện tử an toàn, tin cậy và minh bạch.

Thúc đẩy công nhận lẫn nhau về chữ ký số Việt Nam - Lào

Bên cạnh hợp tác về chính sách và phát triển dịch vụ tin cậy, công nhận lẫn nhau về CKS là một trong những định hướng quan trọng nhằm tăng cường kết nối số giữa Việt Nam và Lào.

Việc nghiên cứu cơ chế công nhận lẫn nhau được kỳ vọng tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức, doanh nghiệp thực hiện GDĐT xuyên biên giới, đặc biệt trong những lĩnh vực có nhu cầu trao đổi chứng từ thường xuyên như hải quan và xuất nhập khẩu hàng hóa.

Một trong những phương án được NEAC giới thiệu là mô hình Danh sách tin cậy chung (Trust List). Theo mô hình này, mỗi quốc gia xây dựng và công bố danh sách các tổ chức cung cấp dịch vụ chứng thực CKS đáp ứng yêu cầu, làm cơ sở nghiên cứu cơ chế xác thực và chấp nhận CKS giữa hai nước.

Theo ông Phạm Quốc Hoàn, việc xây dựng cơ chế hợp tác cần bảo đảm tính độc lập của hạ tầng kỹ thuật, đồng thời phù hợp với hệ thống pháp luật của mỗi quốc gia. Đây là những điều kiện quan trọng để nghiên cứu phương án công nhận lẫn nhau có tính khả thi, phù hợp với thực tiễn quản lý và vận hành hệ thống chứng thực chữ ký số của hai bên.

Trên cơ sở đó, NEAC sẵn sàng đồng hành, hỗ trợ LANIC rà soát, đánh giá các điều kiện kỹ thuật và phối hợp nghiên cứu phương án triển khai phù hợp.

Đồng thời, Phó Giám đốc Phạm Quốc Hoàn cho rằng mô hình Danh sách tin cậy chung cần được nghiên cứu theo hướng mở, không chỉ phục vụ hợp tác song phương Việt Nam - Lào, mà còn tạo tiền đề mở rộng kết nối, công nhận chữ ký số với các quốc gia trong khu vực ASEAN trong tương lai.

Hai bên cũng trao đổi về khả năng thí điểm công nhận lẫn nhau về CKS trong lĩnh vực hải quan, xuất nhập khẩu hàng hóa, góp phần số hóa chứng từ, đơn giản hóa thủ tục và thúc đẩy thương mại xuyên biên giới.

Thống nhất định hướng hợp tác trong giai đoạn tiếp theo

Trên cơ sở Biên bản thỏa thuận hợp tác đã ký kết năm 2022, hai bên thống nhất rà soát, đánh giá kết quả triển khai, đồng thời thành lập nhóm công tác chung để phối hợp xây dựng kế hoạch và chuẩn bị nội dung cho thỏa thuận hợp tác giai đoạn tiếp theo, dự kiến ký kết trong năm 2027.

Đánh giá cao các đề xuất của NEAC, ông Minaxay Philavong bày tỏ mong muốn tiếp tục đẩy mạnh hợp tác trên ba lĩnh vực trọng tâm: công nhận lẫn nhau về CKS, ưu tiên ứng dụng trong lĩnh vực hải quan và xuất nhập khẩu; tăng cường hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo, nâng cao năng lực chuyên môn; và chia sẻ kinh nghiệm hoàn thiện chính sách pháp luật, đặc biệt là quá trình sửa đổi Luật CKĐT của Lào.

Bên cạnh đó, phía Lào cũng chia sẻ định hướng tích hợp CKS vào ứng dụng định danh điện tử quốc gia LA-EID, tương tự VNeID của Việt Nam, nhằm mở rộng khả năng cung cấp dịch vụ công và thúc đẩy giao dịch điện tử.

Thông qua buổi làm việc, NEAC và LANIC tiếp tục củng cố quan hệ hợp tác, tăng cường chia sẻ kinh nghiệm và thống nhất những định hướng phối hợp trong thời gian tới, đặc biệt là nghiên cứu công nhận lẫn nhau về CKS. Đây là cơ sở để hai bên từng bước triển khai các hoạt động hợp tác thiết thực, góp phần tạo thuận lợi cho giao dịch điện tử xuyên biên giới và thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực CĐS giữa Việt Nam và Lào./.

AD