Xây dựng hệ sinh thái phương tiện không người lái và kinh tế tầm thấp của tỉnh Tây Ninh
IOTLink EagleEYE AI Platform, nền tảng do Công ty TNHH IOTLink phát triển và làm chủ công nghệ, hợp nhất ba lớp: Mạng lưới tàu bay không người lái (UAV) vận hành tự động 24/7, trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm phát hiện vi phạm, sự cố theo thời gian thực và công nghệ phục dựng 3D từ dữ liệu bay chụp, LiDAR. Nền tảng này vừa phục vụ giám sát, vừa cập nhật dữ liệu nền, góp phần tạo lập dữ liệu dùng chung cho việc quản lý và phát triển phương tiện bay không người lái và kinh tế tầm thấp.
Từ hạt nhân của hệ sinh thái kinh tế tầm thấp
Tại hội thảo khoa học “Phát triển hệ sinh thái phương tiện không người lái tỉnh Tây Ninh” do Sở KH&CN tỉnh Tây Ninh tổ chức, TS. Trịnh Công Duy, Giám đốc Trung tâm R&D của Công ty TNHH IOTlink cho biết, quá trình đô thị hóa nhanh khiến không gian quản lý của chính quyền các cấp ngày càng mở rộng, mật độ xây dựng và mức độ phức tạp của các hoạt động kinh tế - xã hội tăng cao.
Trong khi đó, lực lượng giám sát hiện trường có hạn, phương thức tuần tra thủ công tốn nhiều thời gian, khó tiếp cận các khu vực có địa hình phức tạp; dữ liệu ghi nhận phân tán, thiếu hệ thống và khó kiểm chứng. Hệ quả là các vi phạm trật tự xây dựng, lấn chiếm đất đai, đổ trộm phế thải hay các sự cố cháy, ngập úng, sạt lở thường chỉ được phát hiện khi đã diễn ra trên diện rộng, chi phí khắc phục lớn hơn nhiều lần chi phí phòng ngừa.
Đối với tỉnh Tây Ninh, địa bàn rộng với sự đan xen giữa khu vực đô thị, khu công nghiệp, vùng sản xuất nông nghiệp, hệ thống sông, kênh rạch và tuyến biên giới đặt ra yêu cầu rất lớn về năng lực giám sát thường xuyên, khách quan và có thể kiểm chứng.
Đây cũng là bối cảnh để UAV trở thành một công cụ quản lý nhà nước hiệu quả, đồng thời là hạt nhân của hệ sinh thái kinh tế tầm thấp tại địa phương.
Theo TS. Trịnh Công Duy, về chủ trương, Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng Đề án phát triển đô thị thông minh bền vững Việt Nam (tại Quyết định số 950/QĐ-TTg ngày 01/8/2018 của Thủ tướng Chính phủ) đều nhấn mạnh yêu cầu quản lý, điều hành dựa trên dữ liệu số và thời gian thực.
Về công nghệ, UAV đã có thể tự động cất/hạ cánh, bay theo lịch và sạc pin tại trạm mà không cần người điều khiển tại chỗ; AI thị giác máy tính có thể tự động phát hiện hàng chục loại vi phạm, sự cố từ ảnh trên không; công nghệ phục dựng 3D cho phép tạo mô hình không gian thực cảnh với độ chi tiết cao.
Tuy nhiên, các thành phần này thường được triển khai rời rạc. Điều còn thiếu là một nền tảng hợp nhất UAV - AI - 3D, biến dữ liệu bay thành bản sao số đô thị phục vụ trực tiếp công tác điều hành. Đó là bài toán mà IOTLink EagleEYE AI Platform hướng tới giải quyết.
Đến nền tảng dữ liệu chuyển hóa thành tài sản số dùng chung
TS. Trịnh Công Duy cho hay, IOTLink EagleEYE AI Platform là nền tảng phần mềm do Công ty TNHH IOTlink phát triển và làm chủ công nghệ, kết nối và điều phối mạng lưới UAV, trạm sạc tự động, camera cố định và các mô hình AI thành một hệ thống giám sát đô thị hoạt động liên tục 24/7.
Người dùng có thể truy cập web trên nền bản đồ GIS 3D, không cần cài đặt phần mềm máy trạm.
Nền tảng được tổ chức theo kiến trúc nhiều lớp: (i) lớp thiết bị gồm UAV, nhà chứa/trạm sạc, cảm biến quang học, ảnh nhiệt, LiDAR và thiết bị xử lý AI tại biên; (ii) lớp kết nối gồm bộ kết nối Flight Hub, trung tâm điều khiển bay và hạ tầng truyền thông 4G/5G, MQTT, RTSP; (iii) lớp nền tảng gồm bộ máy AI (Eagle EYE AI Engine) và cơ sở dữ liệu đô thị thông minh; (iv) lớp ứng dụng gồm 5 phân hệ: tổng quan, yêu cầu công việc, kết quả, sự kiện và vận hành bay.
Toàn bộ hệ thống vận hành theo một vòng lặp dữ liệu khép kín: Trạm UAV tự cất cánh theo lịch hoặc theo sự kiện → thu thập ảnh quang học, ảnh nhiệt, LiDAR và video trực tiếp → AI phân tích, phát hiện bất thường đồng thời dữ liệu được phục dựng thành mô hình 3D → cảnh báo được chuyển vào quy trình nghiệp vụ (giao việc, xử lý, lưu vết) và bản sao số được cập nhật hiện trạng mới.
Điểm khác biệt của IOTLink EagleEYE AI Platform là dữ liệu bay không chỉ dùng một lần cho cảnh báo mà được chuyển hóa thành tài sản số dùng chung.
Quy trình phục dựng gồm năm bước: (1) Thu thập ảnh bay, dữ liệu GNSS/IMU, điểm khống chế từ Drone/LiDAR; (2) Xử lý, phục dựng, kiểm soát tọa độ và chất lượng (QA/QC); (3) Tạo dữ liệu không gian gồm ảnh trực giao (orthophoto), đám mây điểm (point cloud), mô hình lưới bề mặt (textured mesh), mô hình địa hình và 3D Tiles; (4) Xuất bản thành các lớp bản đồ 2D/3D; (5) Nạp và khai thác trên nền tảng bản đồ số Map4D để hiển thị, đo đạc, phân tích và chia sẻ.
Mỗi định dạng đảm nhiệm một vai trò riêng: Point cloud bảo đảm độ chính xác cho đo đạc, mặt cắt, tính khối lượng; textured mesh bảo đảm độ chân thực cho trực quan hóa hiện trạng; 3D Tiles bảo đảm hiệu năng khi hiển thị trên trình duyệt web.
Tất cả được thống nhất về hệ tọa độ, lớp dữ liệu, thuộc tính nghiệp vụ, phiên bản và phân quyền. Người dùng có thể đo khoảng cách, cao độ, diện tích, khối lượng đào đắp trực tiếp trên mô hình 3D và lưu kết quả thành lớp dữ liệu dùng chung.
Thay vì mỗi sở/ngành đầu tư riêng thiết bị và phần mềm, IOTLink EagleEYE AI Platform được thiết kế theo mô hình một hạ tầng bay - một bản sao số - nhiều đơn vị cùng khai thác: Quản lý xây dựng, quản lý đô thị, tài nguyên - môi trường, phòng cháy chữa cháy, công an, giao thông và hạ tầng.
Mô hình này giúp chia sẻ chi phí đầu tư, tránh trùng lặp, tối đa hóa tần suất khai thác thiết bị; dữ liệu thu thập một lần được dùng cho nhiều mục đích. Mạng trạm UAV và nền tảng vận hành cũng là bước đi đầu tiên để địa phương tham gia kinh tế tầm thấp, mở rộng sang các lĩnh vực năng lượng, nông - lâm nghiệp, du lịch, logistics; hình thành nguồn nhân lực, dữ liệu và hệ sinh thái doanh nghiệp dịch vụ.
Nền tảng được triển khai tại chỗ, chạy được trong mạng nội bộ; trung lập thiết bị, làm việc với nhiều dòng UAV và trạm sạc, cho phép mở rộng, thay thế theo từng giai đoạn; phân quyền theo vai trò, ghi nhật ký đầy đủ thao tác, chuyến bay và cảnh báo phục vụ thanh tra, nghiệm thu; sẵn sàng đáp ứng yêu cầu bảo đảm an toàn thông tin theo cấp độ đối với hệ thống của cơ quan nhà nước.
TS. Trinh Công Duy cho rằng, sự hội tụ của UAV tự động, AI và công nghệ phục dựng 3D mở ra phương thức quản lý đô thị mới: Giám sát liên tục, phát hiện sớm, xử lý khép kín và ra quyết định dựa trên dữ liệu số có thể kiểm chứng. IOTLink EagleEYE AI Platform hợp nhất các công nghệ này trên một nền tảng duy nhất, trong đó mỗi chuyến bay đồng thời phục vụ giám sát và cập nhật bản sao số đô thị.
Với mô hình hạ tầng bay dùng chung, giải pháp do Công ty TNHH IOTlink phát triển không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn góp phần hình thành hệ sinh thái phương tiện không người lái và kinh tế tầm thấp của tỉnh Tây Ninh trong tương lai./.