Ứng dụng công nghệ thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi

Phát triển nền tảng số, mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm

Vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi có nhiều tiềm năng phát triển kinh tế với nguồn tài nguyên phong phú, sản phẩm nông nghiệp đặc trưng và những giá trị văn hóa truyền thống đa dạng. Tuy nhiên, do điều kiện địa hình, hạ tầng và khả năng tiếp cận thông tin còn hạn chế, việc tổ chức sản xuất, quảng bá và tiêu thụ sản phẩm tại nhiều địa phương vẫn gặp không ít khó khăn.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, ứng dụng công nghệ thông tin được xem là giải pháp quan trọng nhằm tháo gỡ những rào cản, tạo điều kiện để người dân và các tổ chức kinh tế tập thể tiếp cận phương thức sản xuất, kinh doanh hiện đại. Thông qua các nền tảng số, những sản phẩm đặc trưng của vùng miền núi, vùng sâu, vùng xa có thêm cơ hội tiếp cận khách hàng, kết nối doanh nghiệp và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Xuất phát từ yêu cầu đó, trong thời gian vừa qua, các nhiệm vụ ứng dụng công nghệ thông tin hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã được triển khai với nhiều nội dung thiết thực. Trọng tâm là xây dựng, vận hành và duy trì chợ sản phẩm trực tuyến; điều tra, khảo sát, thu thập dữ liệu phục vụ số hóa thông tin sản xuất và vùng nguyên liệu; phát triển phần mềm bản đồ số và các nền tảng thông tin hỗ trợ xúc tiến thương mại.

Một trong những kết quả nổi bật là việc hỗ trợ xây dựng và duy trì chợ sản phẩm trực tuyến vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Nền tảng này tạo thêm kênh giới thiệu, quảng bá và kết nối tiêu thụ các sản phẩm đặc trưng địa phương, góp phần mở rộng khả năng tiếp cận thị trường cho hợp tác xã và người dân.

Thông qua chợ sản phẩm trực tuyến, các chủ thể sản xuất có điều kiện giới thiệu hàng hóa trên môi trường số, tìm kiếm đối tác và kết nối với khách hàng ngoài địa phương. Đây là hướng đi có ý nghĩa đối với những khu vực còn gặp khó khăn về giao thông, khoảng cách địa lý và điều kiện giao thương.

Bên cạnh đó, công tác điều tra, khảo sát và thu thập dữ liệu về sản xuất, vùng nguyên liệu được chú trọng nhằm từng bước hình thành cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý, quảng bá sản phẩm và kết nối cung cầu.

Cùng với chợ sản phẩm trực tuyến và bản đồ số, trang thông tin điện tử phục vụ khảo sát, chia sẻ dữ liệu, đào tạo và truyền thông trực tuyến cũng được hoàn thiện. Đây là công cụ hỗ trợ phổ biến thông tin, chia sẻ kiến thức và nâng cao khả năng tiếp cận các hoạt động đào tạo, xúc tiến thương mại cho khu vực đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Những kết quả này đã góp phần hình thành nền tảng ban đầu cho phát triển kinh tế số, từng bước đưa công nghệ thông tin trở thành công cụ hỗ trợ sản xuất, quản lý và tiêu thụ sản phẩm tại các địa phương.

Nâng cao kỹ năng số cho cán bộ, hợp tác xã và người dân

Bên cạnh phát triển các nền tảng công nghệ, nâng cao nhận thức và kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin được xác định là nhiệm vụ quan trọng nhằm bảo đảm hiệu quả của quá trình chuyển đổi số.

Thực tế cho thấy, tại nhiều địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, khó khăn không chỉ nằm ở điều kiện hạ tầng mà còn ở khả năng tiếp cận, sử dụng công nghệ và các phương thức kinh doanh trực tuyến. Vì vậy, đào tạo, tập huấn được chú trọng nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng cần thiết cho cán bộ quản lý, thành viên hợp tác xã và người dân.

Thông qua các lớp tập huấn, học viên được nâng cao nhận thức về vai trò của công nghệ thông tin trong phát triển kinh tế, từng bước tiếp cận kiến thức và kỹ năng phục vụ quảng bá sản phẩm, kết nối thị trường và ứng dụng thương mại điện tử.

Đối với các hợp tác xã, nâng cao năng lực số có ý nghĩa quan trọng trong đổi mới phương thức quản lý, tổ chức sản xuất và phát triển thị trường. Khi cán bộ quản lý và thành viên hợp tác xã có khả năng sử dụng công nghệ, hoạt động trao đổi thông tin, giới thiệu sản phẩm và kết nối đối tác sẽ thuận lợi hơn.

Đối với người dân, việc tiếp cận kiến thức về công nghệ thông tin và thương mại điện tử góp phần thay đổi nhận thức, từng bước hình thành thói quen khai thác thông tin thị trường và sử dụng các nền tảng trực tuyến trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Các sản phẩm truyền thông đã góp phần phổ biến kiến thức, nâng cao nhận thức của cán bộ, thành viên hợp tác xã và người dân về lợi ích của chuyển đổi số, đồng thời hỗ trợ việc tiếp cận, sử dụng công nghệ trong hoạt động kinh tế.

Bên cạnh đó, các hoạt động hội nghị, hội thảo cũng được tổ chức nhằm chia sẻ kinh nghiệm, thảo luận giải pháp và thúc đẩy kết nối giữa các chủ thể tham gia phát triển kinh tế vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Thông qua các hoạt động này, những kinh nghiệm trong ứng dụng công nghệ thông tin, phát triển thương mại điện tử và chuyển đổi số được trao đổi, chia sẻ, góp phần thúc đẩy sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, hợp tác xã, doanh nghiệp và người dân.

Thu hẹp khoảng cách số, thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững

Những kết quả đạt được trong giai đoạn vừa qua đã góp phần tạo nền tảng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi theo hướng hiện đại, bền vững.

Trước hết, chợ sản phẩm trực tuyến và phần mềm bản đồ số vùng nguyên liệu đã mở rộng kênh xúc tiến thương mại, quảng bá và kết nối tiêu thụ hàng hóa. Đây là điều kiện quan trọng giúp các hợp tác xã và người dân từng bước giảm sự phụ thuộc vào phương thức giao dịch truyền thống, tăng khả năng tiếp cận thông tin và tìm kiếm cơ hội thị trường.

Đối với các sản phẩm đặc trưng địa phương, việc được giới thiệu trên nền tảng số góp phần nâng cao khả năng nhận diện, quảng bá giá trị sản phẩm và mở rộng phạm vi tiếp cận người tiêu dùng. Qua đó, tạo thêm điều kiện thúc đẩy sản xuất hàng hóa, phát triển kinh tế tập thể và nâng cao giá trị nông sản.

Cùng với đó, hệ thống dữ liệu vùng nguyên liệu được xây dựng góp phần nâng cao hiệu quả quản lý thông tin sản xuất, hỗ trợ kết nối cung cầu và cung cấp cơ sở phục vụ hoạch định chính sách. Việc số hóa thông tin còn tạo tiền đề để các hợp tác xã, doanh nghiệp tăng cường liên kết, xây dựng vùng nguyên liệu ổn định và phát triển chuỗi giá trị sản phẩm.

Một tác động quan trọng khác là sự cải thiện về nhận thức và kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin của cán bộ quản lý, thành viên hợp tác xã và người dân. Thông qua hàng trăm lớp tập huấn cùng các hoạt động truyền thông, hàng nghìn người đã có thêm cơ hội tiếp cận kiến thức về chuyển đổi số và thương mại điện tử.

Việc nâng cao năng lực số không chỉ hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh trước mắt mà còn giúp người dân từng bước thích ứng với sự thay đổi của thị trường, chủ động tìm kiếm thông tin, kết nối đối tác và tiếp cận phương thức kinh doanh mới.

Đặc biệt, đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, nơi còn nhiều khó khăn về khoảng cách địa lý và khả năng tiếp cận dịch vụ, các nền tảng số có ý nghĩa quan trọng trong mở rộng cơ hội phát triển, góp phần thu hẹp khoảng cách số giữa các vùng miền.

Để tiếp tục phát huy hiệu quả, cần quan tâm duy trì, cập nhật và hoàn thiện các nền tảng công nghệ đã xây dựng, gắn với nhu cầu thực tế của hợp tác xã và người dân. Đồng thời, tiếp tục nâng cao năng lực sử dụng công nghệ, khuyến khích các chủ thể sản xuất ứng dụng thương mại điện tử, khai thác dữ liệu và tăng cường kết nối tiêu thụ sản phẩm.

Ứng dụng công nghệ thông tin cũng cần gắn với phát triển sản phẩm đặc trưng địa phương, nâng cao chất lượng sản xuất, xây dựng thương hiệu và hình thành các chuỗi giá trị bền vững. Chỉ khi công nghệ thực sự phục vụ nhu cầu sản xuất và đời sống, chuyển đổi số mới phát huy hiệu quả lâu dài.

Với những kết quả đạt được trong giai đoạn vừa qua đã tạo nền tảng quan trọng thúc đẩy ứng dụng công nghệ thông tin, nâng cao năng lực số và mở rộng cơ hội phát triển kinh tế vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Đây là tiền đề để tiếp tục xây dựng hệ sinh thái kinh tế số cho khu vực kinh tế tập thể, góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống người dân, thu hẹp khoảng cách phát triển và thực hiện mục tiêu xây dựng nông thôn mới bền vững./.

Công Minh